Kimya

Üç ya da daha çok bileşenin tek kapta birleşip tek bir üründe toplandığı tepkimedir; verimlidir ve karmaşık molekülü hızla kurar. İLE İki bileşenin birleştiği olağan tepkimedir. İlki, ikincinin birkaç basamağını tek adıma sığdırır.

Aynı molekülün iki alkenini, metatez katalizörüyle birleştirip halka kapatmadır; her boyutta halka kurar ve etilen açığa çıkar. İLE Halkanın, başka herhangi bir yolla (yer değiştirme, katılma) kapatılmasıdır. İlki metateze özgü, ikincisi genel bir sınıftır.

Enerjiyi, her adımda en dik iniş yönünde azaltan en basit eniyileme yöntemidir; kararlıdır ama zikzak çizerek çok yavaş yakınsar. İLE Önceki adımların yönünü de hesaba katarak zikzağı kıran, çok daha hızlı yakınsayan yöntemdir. İkincisi, ilkinin en büyük zayıflığını giderir.

Katalizörün, bir destek üzerine tek tek yalıtılmış atomlar hâlinde dağıtıldığı katalizdir; her atom etkindir, bu yüzden metal kullanımı en verimlidir. İLE Katalizörün, birkaç ile birkaç yüz atomdan oluşan kümeler hâlinde olduğu katalizdir; atomlar arası işbirliği gerektiren tepkimelerde üstündür.

İki farklı atomu üzerinden bağlanabilen, ama her seferinde yalnızca biriyle bağlanan liganddır (tiyosiyanat: kükürtten ya da azottan). İLE Aynı anda iki farklı metale bağlanıp onları birbirine bağlayan liganddır. İlki seçim yapar, ikincisi köprü kurar.

Tepkimenin mikron ölçekli damlacıklarda yürütülmesidir; yüzey/hacim oranı çok yüksek olduğundan tepkime olağandışı hızlanır. İLE Birbirine karışmayan iki faz arasında, reaktifi taşıyan bir aracının tepkimeyi olanaklı kıldığı katalizdir. İlki tepkimeyi damlacığa hapseder, ikincisi iki fazı buluşturur.

Mekanik gerilim uygulandığında elektrik gerilimi üreten (ve tersini yapan) polimerdir; sensör ve eyleyici olur. İLE Konjuge omurgası sayesinde elektriği ileten polimerdir; metal gibi iletir ama esnek ve hafiftir. İlki kuvveti elektriğe çevirir, ikincisi elektriği taşır.

Öncülleri sırayla verip her seferinde tek bir atom katmanı büyüten yöntemdir; kalınlık atom düzeyinde denetlenir ama çok yavaştır. İLE Gaz fazındaki öncüllerin sıcak yüzeyde ayrışıp katman oluşturmasıdır; hızlıdır ve kalın film verir ama katman denetimi kabadır.

Ultrasesin sıvıda kabarcık oluşturup çökertmesiyle, yerel olarak çok yüksek sıcaklık ve basınç yaratıp tepkimeyi tetiklemesidir. İLE Yüksek enerjili ışımanın, ortamı doğrudan iyonlaştırıp radikaller üreterek tepkimeyi başlatmasıdır. İlki mekanik, ikincisi ışıma enerjisiyle çalışır.

Doğal yağ ya da yağ asitlerinin bazla tepkimesinden (sabunlaşma) elde edilir; sert suda kalsiyum ve magnezyumla çökelek verip etkisini yitirir, biyolojik olarak kolay bozunur. İLE Petrol kökenli, yapay olarak sentezlenen temizleyicidir; sert suda çökelmez, bu yüzden her suda etkilidir ama doğada daha zor bozunur. İkisi de bir ucu suyu, öteki ucu yağı seven moleküllerdir.

Bir karışımdaki bileşenlerin kimyasal potansiyellerinin birbirinden bağımsız olamayacağını, aralarında bir bağıntı bulunduğunu söyler; bir bileşenin davranışı ötekini kısıtlar. İLE Serbest enerjinin sıcaklıkla değişimini, entalpi üzerinden veren bağıntıdır. İlki bileşim, ikincisi sıcaklık bağımlılığını betimler.

Bir maddenin çözeltideki etkin derişimidir; iyonlar arası etkileşimler yüzünden gerçek derişimden sapar, denge hesaplarında kullanılması gereken budur. İLE Birim hacimde bulunan gerçek madde miktarıdır. Seyreltik çözeltilerde ikisi hemen hemen eşittir; derişik olanlarda ayrışır.

Bir moleküle, ATP'den fosfat grubu ekleyen enzimdir; genellikle hedefini etkinleştirir ya da kapatır, hücre içi sinyalin anahtarıdır. İLE Aynı fosfat grubunu geri koparan enzimdir. İkisi birlikte, tersinir bir açma-kapama düğmesi kurar.

Atom nötr, iyon yüklü, izotop ise farklı nötron sayılı aynı elementtir.

Zincirler arasına girip onların birbiri üzerinde kaymasını kolaylaştıran, camsı geçiş sıcaklığını düşürüp polimeri yumuşatan katkıdır. İLE Hacmi ve dayanımı artırmak, maliyeti düşürmek için eklenen inert katı katkıdır; genellikle sertleştirir. İlki yumuşatır, ikincisi doldurur ve sertleştirir.

Karbon atomlarının kapalı bir küre kafes oluşturduğu, en bilineni C₆₀ olan yapıdır; elektron alıcıdır. İLE On nanometreden küçük, floresan veren amorf karbon taneciğidir; zararsızdır ve biyolojik görüntülemede kullanılır. İlki düzenli kafes, ikincisi düzensiz ve ışıyan tanecikdir.

Merkezden dışa kusursuz simetriyle, kuşak kuşak dallanan ve tek dağılımlı olan polimerdir; sentezi çok basamaklı ve pahalıdır. İLE Aynı dallı mimarinin, tek adımda ve kusursuz olmayan biçimde elde edilen, dağınık yapılı hâlidir; ucuzdur ama düzensizdir. İkincisi, ilkinin pratik ve kusurlu karşılığıdır.

Düz bir metal film yüzeyi boyunca ilerleyen yüzey plazmon dalgasıdır; yüzeye bağlanmayı çok duyarlı biçimde algılar. İLE Bir metal nanotanecikte hapsolmuş, yerel plazmon salınımıdır; taneciğin rengini belirler ve çevresinde çok güçlü alan yoğunlaşması yaratır. İlki yayılır, ikincisi yerel kalır.

Çok-elektron dalga fonksiyonu yerine elektron yoğunluğunu temel alan yöntemdir; elektron ilintisini yaklaşık içerir, hız-doğruluk dengesi en iyi olandır. İLE Her elektronu ötekilerin ortalama alanında ele alan, elektron ilintisini hiç içermeyen temel yöntemdir. İlki, ikincisinin en büyük eksiğini yaklaşık olarak giderir.

Tek bir enantiyomeri baskın olarak veren sentezdir; kiral bir katalizör ya da yardımcı gerektirir. İLE İki enantiyomeri eşit oranda veren, seçici olmayan sentezdir; ürünün ayrılması gerekir.