Kimya
Maddelerin yapısı, özellikleri ve dönüşümlerini inceleyen temel bilim dalı
Kimya Farkları
Bükülebilen, esneyebilen alt taşlar üzerine kurulan elektroniktir; organik ve ince film malzemeler kullanır ama başarımı düşüktür. İLE Silisyum gibi sert alt taşlar üzerine kurulan olağan elektroniktir; başarımı yüksektir ama bükülemez.
Bir boronik asit ile aril halojenürün paladyum katalizinde eşleşmesidir; boron reaktifi kararlı ve zararsızdır, bu yüzden en yaygın çapraz eşleşmedir. İLE Bir alkenin, aril halojenürle paladyum katalizinde doğrudan eşleşmesidir; organometalik reaktif gerektirmez. İlki iki hazır parçayı birleştirir, ikincisi doğrudan alkene bağlar.
Bir kuaterner amonyum tuzunun ısıyla ayrılıp alken vermesidir; hacimli olduğundan en az engelli, en az yer değiştirmiş alken baskın gelir. İLE Bir amin oksitin ısıyla, dış baz gerekmeden, iç bir halka üzerinden ayrılıp alken vermesidir; aynı yüzden (syn) yürür. İkisi de az yer değiştirmiş alkeni yeğler; farkları mekanizmalarıdır.
Bir karışımdaki bileşenlerin kimyasal potansiyellerinin birbirinden bağımsız olamayacağını, aralarında bir bağıntı bulunduğunu söyler; bir bileşenin davranışı ötekini kısıtlar. İLE Serbest enerjinin sıcaklıkla değişimini, entalpi üzerinden veren bağıntıdır. İlki bileşim, ikincisi sıcaklık bağımlılığını betimler.
Polimerin, camsı sert hâlden kauçuğumsu esnek hâle geçtiği sıcaklıktır; yalnızca düzensiz (amorf) bölgeleri ilgilendirir ve keskin bir geçiş değildir. İLE Kristalin bölgelerin düzenli örgüsünün bozulup polimerin aktığı sıcaklıktır; yalnızca kristalleşebilen polimerlerde görülür ve ilkinden yüksektir.
Temel madde türleri.
Bir kimyasal reaksiyonun başlangıcından dengeye kadar geçirdiği evreler.
Merkezden dışa kusursuz simetriyle, kuşak kuşak dallanan ve tek dağılımlı olan polimerdir; sentezi çok basamaklı ve pahalıdır. İLE Aynı dallı mimarinin, tek adımda ve kusursuz olmayan biçimde elde edilen, dağınık yapılı hâlidir; ucuzdur ama düzensizdir. İkincisi, ilkinin pratik ve kusurlu karşılığıdır.
Gözenekleri iki ile elli nanometre arasında olan malzemedir; büyük moleküller de içeri girebilir. İLE Gözenekleri iki nanometreden küçük olan malzemedir; yalnızca küçük moleküller girer, bu yüzden boyutça seçicidir (zeolit).
Stratosferde bulunan, güneşin zararlı mor ötesi ışınlarını soğurup yeryüzünü koruyan katmandır; kloroflorokarbonlarla incelir. İLE Troposferde ısıyı (kızılötesi ışımayı) tutup gezegeni ısıtan gazlardır; iklim değişimine yol açar. İlkinin incelmesi ile ikincinin artması ayrı sorunlardır, çoğu kez karıştırılır.
Doğada çok yavaş parçalanan, besin zincirinde biriken ve uzun mesafe taşınan organik kirleticidir; ortadan kalkması on yıllar alır. İLE Mikroorganizmalarca kısa sürede su, karbondioksit ve zararsız maddelere parçalanabilen maddedir. İlki birikir, ikincisi yok olur.
Azid ile alkinin hızla, yüksek verimle ve yan ürünsüz birleşmesi gibi, kusursuz seçicilikte tepkimeler bütünüdür; suda çalışır ve saflaştırma gerektirmez. İLE Çok basamaklı, her adımında ayırma gereken geleneksel yaklaşımdır. İlki hız ve verimde üstündür ama sınırlı sayıda tepkime sunar.
Yoğunluğu yüksek, canlıda birikip zehir etkisi gösteren metaldir (cıva, kurşun, kadmiyum); en küçük miktarı bile zararlıdır. İLE Canlının işlevi için gereken, eksikliğinde hastalık yapan metaldir (demir, çinko, bakır); ancak aşırısı da zehirlidir. İlkinin yararlı bir düzeyi yoktur, ikincisinin dar bir güvenli aralığı vardır.
Bir damlanın katı yüzeyle yaptığı açıdır; doksan dereceden küçükse yüzey ıslanır, büyükse ıslanmaz. Gözlenebilir bir büyüklüktür. İLE Bir yüzey oluşturmak için birim alan başına harcanan enerjidir; doğrudan ölçülemez, temas açısından çıkarılır. İkincisi ilkinin nedenidir.
Potansiyeli ani olarak sabitleyip, akımın zamanla nasıl düştüğünü izleyen yöntemdir; difüzyon katsayısı buradan bulunur. İLE Akımı sabitleyip, potansiyelin zamanla nasıl değiştiğini izleyen yöntemdir; pil boşalma davranışı böyle ölçülür. İlkinde gerilim, ikincisinde akım sabit tutulur.
Bir örnekte ne olduğunu ve ne kadar olduğunu belirleyen daldır; ölçer. İLE Belirli bir maddeyi, kullanılabilir miktarda üretmeye ve saflaştırmaya odaklanan daldır; üretir. İlki bilgi, ikincisi madde çıkarır.
İki farklı atomu üzerinden bağlanabilen, ama her seferinde yalnızca biriyle bağlanan liganddır (tiyosiyanat: kükürtten ya da azottan). İLE Aynı anda iki farklı metale bağlanıp onları birbirine bağlayan liganddır. İlki seçim yapar, ikincisi köprü kurar.
Elektron-elektron itmesini de içeren, tüm d-elektron sayıları için geçerli, enerji düzeylerini alan gücüne karşı veren diyagramdır. İLE Aynı bilgiyi, daha basit ama yalnızca zayıf alanlı ve belirli d sayıları için veren diyagramdır. İlki genel ve kapsamlı, ikincisi kısıtlı ve basittir.
Işığı soğurup uyarılan ve enerjisini başka bir moleküle aktaran aracıdır; kendisi tepkimeye girmez, yalnızca enerji taşır. İLE Işığı soğurup, kendisi doğrudan bir kimyasal dönüşümü katalizleyen maddedir; tepkimede yer alır ama tükenmez. İlki enerji taşır, ikincisi tepkimeyi yürütür.
SN1 iki basamak karbokasyon, SN2 tek basamak ters atak.
