Kimya

Stratosferde bulunan, güneşin zararlı mor ötesi ışınlarını soğurup yeryüzünü koruyan katmandır; kloroflorokarbonlarla incelir. İLE Troposferde ısıyı (kızılötesi ışımayı) tutup gezegeni ısıtan gazlardır; iklim değişimine yol açar. İlkinin incelmesi ile ikincinin artması ayrı sorunlardır, çoğu kez karıştırılır.

Doğada çok yavaş parçalanan, besin zincirinde biriken ve uzun mesafe taşınan organik kirleticidir; ortadan kalkması on yıllar alır. İLE Mikroorganizmalarca kısa sürede su, karbondioksit ve zararsız maddelere parçalanabilen maddedir. İlki birikir, ikincisi yok olur.

Yoğunluğu yüksek, canlıda birikip zehir etkisi gösteren metaldir (cıva, kurşun, kadmiyum); en küçük miktarı bile zararlıdır. İLE Canlının işlevi için gereken, eksikliğinde hastalık yapan metaldir (demir, çinko, bakır); ancak aşırısı da zehirlidir. İlkinin yararlı bir düzeyi yoktur, ikincisinin dar bir güvenli aralığı vardır.

Bir damlanın katı yüzeyle yaptığı açıdır; doksan dereceden küçükse yüzey ıslanır, büyükse ıslanmaz. Gözlenebilir bir büyüklüktür. İLE Bir yüzey oluşturmak için birim alan başına harcanan enerjidir; doğrudan ölçülemez, temas açısından çıkarılır. İkincisi ilkinin nedenidir.

Bir örnekte ne olduğunu ve ne kadar olduğunu belirleyen daldır; ölçer. İLE Belirli bir maddeyi, kullanılabilir miktarda üretmeye ve saflaştırmaya odaklanan daldır; üretir. İlki bilgi, ikincisi madde çıkarır.

Birden çok bağlanma bölgesi olan ve bunların birbirini etkilediği enzimdir; hız eğrisi S biçimlidir ve düzenleyicilere duyarlıdır. İLE Tek bağlanma bölgeli, işbirliksiz enzimdir; hız eğrisi düzgün bir doyma eğrisidir. İlki denetlenebilir, ikincisi düz çalışır.

Anabolizma yapım enerji kullanır İLE katabolizma yıkım enerji üretir.

Çift bağın açılmasıyla monomerlerin, yan ürün vermeden art arda eklenmesidir; polimerin formülü monomerinkinin katıdır. İLE Monomerlerin, su gibi küçük bir molekül kopararak birleşmesidir; polimerin kütlesi, monomerlerin toplamından bu molekül kadar azdır.

Elektronların üç boyutta hapsedildiği, boyutuna göre farklı renk yayan yarıiletken nanokristaldir; boyutu değiştirilerek rengi ayarlanır. İLE Nanometre boyutunda taneciğin genel adıdır; her malzemeden olabilir ve boyutla renk değiştirme özelliği taşımaz. İkincisi genel sınıf, ilki onun kuantum etkili özel türüdür.

Karbon atomlarının kapalı bir küre kafes oluşturduğu, en bilineni C₆₀ olan yapıdır; elektron alıcıdır. İLE On nanometreden küçük, floresan veren amorf karbon taneciğidir; zararsızdır ve biyolojik görüntülemede kullanılır. İlki düzenli kafes, ikincisi düzensiz ve ışıyan tanecikdir.

Bir yüzey etkin maddenin, su seven ve yağ seven kısımlarının dengesini bir sayıyla veren ölçüttür; hangi tür emülsiyonu kuracağını öngörür. İLE Molekülün geometrisini, kuyruk hacmi ile baş alanının oranı olarak veren ölçüttür; hangi yapıyı (misel, çift katman) kuracağını öngörür. İlki kimyasal denge, ikincisi geometri üzerinden öngörür.

Kimyasal reaksiyonlardaki ısı akışı yönleri.

Bir çözücüye uçucu olmayan madde eklenince kaynama noktasının yükselmesidir; çözünen tanecik sayısına bağlıdır, kimliğine değil. İLE Aynı ekleme sonucu donma noktasının düşmesidir; buzlu yola tuz atılması bu ilkeye dayanır. İkisi de kolligatif özelliktir; biri yukarı, öteki aşağı kayar.

Polimerde, çatlaktan önce oluşan, incecik liflerle köprülenmiş mikro boşluk bölgesidir; enerji soğurur ve malzemeyi beyazlatır. İLE Malzemenin, hacmi değişmeden kayarak kalıcı biçim değiştirmesidir; daha sünek bir tepkidir. İlki boşluk açarak, ikincisi kayarak enerji soğurur.

Elektrot yüzeyindeki tepkimenin engelini düşüren, enerjisini elektrikten alan katalizördür. İLE Işığı soğurup uyarılarak tepkimeyi süren, enerjisini fotondan alan katalizördür. İkisi de aktivasyon engelini aşar; farkları enerjiyi nereden aldıklarıdır.

Mitokondride, asetil grubunu tümüyle karbondioksite yükseltgeyip elektron taşıyıcıları üreten çevrimdir; enerji açığa çıkarır. İLE Kloroplastta, karbondioksiti şekere indirgeyen çevrimdir; enerji harcar. İkisi birbirinin tersidir: biri karbonu yakar, öteki bağlar.

Zincirlerin düzensiz ve rastgele dizildiği polimerdir; kristal bölge yoktur, bu yüzden saydamdır ve keskin bir erime noktası taşımaz. İLE Zincirlerin bölgesel olarak düzenli paketlendiği polimerdir; ışığı saçtığından donuktur, daha sert ve dayanıklıdır, belirli bir erime noktası vardır.

Amino asitlerin zincirdeki sırasıdır; tüm üst yapıları belirleyen temel bilgidir. İLE Zincirin, hidrojen bağlarıyla oluşturduğu yerel düzenli yapılardır (alfa sarmalı, beta yaprağı).

Bir ara ürünün yüksek enerjili fosfat grubunu doğrudan ADP'ye aktarmasıyla ATP üretilmesidir; oksijen gerektirmez, az ATP verir. İLE Elektron taşıma zincirinin kurduğu proton eğiminden, ATP sentaz aracılığıyla ATP üretilmesidir; oksijen gerektirir ve ATP'nin ezici çoğunluğunu bu verir. İlki doğrudan, ikincisi eğim üzerinden dolaylı üretir.

Etkin olmayan biçimde üretilen, ancak belirli bir kesimle etkinleşen enzim öncüsüdür; sindirim enzimleri böyle salgılanır ki üretildiği hücreyi sindirmesin. İLE Kesimi yapılmış, işini görmeye hazır enzimdir. İkincisi, ilkinin etkinleşmiş biçimidir.