Kimya

Osmotik basınç yarı geçirgen zar, buhar basıncı çözelti yüzeyi

Çift bağın açılmasıyla monomerlerin, hiçbir yan ürün vermeden art arda eklenmesiyle yürüyen polimerleşmedir; polimerin formülü monomerinkinin katıdır (polietilen). İLE Monomerlerin birleşirken su gibi küçük bir molekül kopararak bağlanmasıdır; polimerin kütlesi, monomerlerin toplamından kopan molekül kadar azdır (naylon, polyester).

Atmosferde ısıyı (kızılötesi ışımayı) tutup gezegeni ısıtan gazdır; karbondioksit ve metan böyledir, iklim değişiminin başlıca etkenidir. İLE Stratosferdeki ozon tabakasını inceltip mor ötesi korumasını zayıflatan maddedir; kloroflorokarbonlar böyledir. İlki ısı dengesini, ikincisi mor ötesi kalkanı bozar; bu iki sorun ayrıdır.

Zincir ucunun eksi yüklü (karbanyon) olduğu polimerleşmedir; elektron çeken gruplu monomerlere uyar, sonlandırma olmadığından çok dar dağılım verir. İLE Zincir ucunun artı yüklü (karbokatyon) olduğu polimerleşmedir; elektron veren gruplu monomerlere uyar ama zincir aktarımı yüzünden denetimi zordur.

Dolaşık polimer zincirlerinin, komşularının kurduğu sanal bir tüp içinde yılan gibi süzülerek hareket ettiğini söyleyen modeldir; uzun ve dolaşık zincirlere uyar. İLE Zincirin, dolaşma olmadan, boncuk-yay olarak serbest devindiğini varsayan modeldir; kısa zincirlere uyar. İlki dolaşık, ikincisi dolaşıksız rejimi betimler.

Üç fosfat grubu taşıyan, hücrenin doğrudan kullandığı enerji parasıdır; son fosfat bağı koptuğunda büyük enerji açığa çıkar. İLE Bir fosfat kopmuş, iki fosfatlı ve daha düşük enerjili hâlidir. Hücre enerji harcadıkça ilki ikinciye döner, solunumla yeniden ilkine yüklenir.

DNA'nın sarıldığı, sekiz alt birimden oluşan bazik proteinler öbeğidir; artı yüklü olduğundan eksi yüklü DNA'yı sıkıca tutar. İLE Bu protein öbeğinin çevresine yaklaşık iki tur DNA sarılmasıyla oluşan, kromatinin temel paketleme birimidir. İlki protein, ikincisi protein ile DNA'nın oluşturduğu birimdir.

İki yüzü farklı kimyasal özellik taşıyan tanecikdir; bir yüzü suyu, öteki yüzü yağı sever, bu yüzden arayüzde kendiliğinden dizilir. İLE Her yeri aynı özellikte olan sıradan tanecikdir. İlki yönlüdür ve arayüz tutar, ikincisi yönsüzdür.

İlaç etken maddelerinin tasarımı, sentezi ve üretimiyle uğraşan alandır; kesin saflık ve düzenleyici onay gerektirir. İLE Küçük hacimde, yüksek katma değerli özel kimyasalları üreten sanayidir; ilaç bunun bir alt kümesidir.

Bir metalde ayrışan atomların (örneğin hidrojenin), destek malzemesinin yüzeyine göçüp orada da tepkimeye katılmasıdır; etkin alanı genişletir. İLE İki bileşenin bir arada, tek tek toplamlarından daha büyük etki göstermesidir. İlki belirli bir mekanizma, ikincisi bu tür etkilerin genel adıdır.

Yaklaşık 6,02×10²³ taneciği bir arada saymaya yarayan madde miktarı birimidir; bir sayma birimidir. İLE Bir molekülün, kendisini oluşturan atomların kütlelerinin toplamıdır; bir gram cinsinden ağırlıktır. İlki kaç tane, ikincisi ne kadar ağır sorusunu yanıtlar; bir molün gram cinsinden kütlesi ikinciye eşittir.

DNA'yı kalıp alıp yeni DNA zinciri üreten enzimdir; başlamak için bir başlatıcı (primer) gerektirir, yanlışı düzelten okuma yeteneği vardır. İLE DNA'yı kalıp alıp RNA üreten enzimdir; başlatıcı gerektirmez, doğrudan başlar ve düzeltme yeteneği daha zayıftır. İlki kalıtsal bilgiyi çoğaltır, ikincisi onu okuyup taşınabilir kopya çıkarır.

Genin hemen başında yer alan, RNA polimerazın bağlanıp okumayı başlattığı DNA dizisidir; konumu sabittir. İLE Genden çok uzakta bile olabilen, DNA'nın kıvrılmasıyla başlatıcıya yaklaşıp okumayı güçlendiren düzenleyici dizidir; konumu ve yönü değişebilir. İlki başlatır, ikincisi hızlandırır.

Bir enzimin, yalnızca protein olan ve tek başına çalışamayan kısmıdır. İLE Bu protein kısmının, kendisine gereken yardımcı bileşenle (kofaktör) birleşmiş, çalışır durumdaki tam hâlidir. İkincisi, ilkine yardımcı eklendiğinde ortaya çıkar.

Su yüzeyinde sıkıştırılan tek moleküllü filmin, bir katıya daldırıp çıkararak katman katman aktarılmasıdır; kalınlık tam denetlenir ama çok yavaştır. İLE Bir çözeltinin, hızla döndürülen bir yüzeye damlatılıp merkezkaç kuvvetiyle ince film hâline yayılmasıdır; hızlı ve basittir ama moleküler düzeyde denetim vermez.

Taneciklerin, yüzey yükünün kurduğu itmeyle birbirinden uzak tutulmasıdır; ucuzdur ama tuz eklenince perdelenip çöker. İLE Taneciklerin yüzeyine bağlı polimer zincirlerinin, sıkışıp birbirini itmesiyle sağlanan kararlılıktır; tuzdan etkilenmez, bu yüzden daha dayanıklıdır.

Atomik orbitallerin açısal momentum kuantum sayısına göre sınıflandırılması.

Bir damlanın katı yüzeydeki denge açısını, üç arayüz geriliminin dengesinden veren bağıntıdır. İLE Eğri bir arayüzün iki yanı arasındaki basınç farkını, yüzey gerilimi ve eğrilikten veren bağıntıdır; damlanın içi neden daha yüksek basınçtadır, onu açıklar. İlki açıyı, ikincisi basıncı verir.

Tek bir manyetik alandan (domain) oluşacak kadar küçük olan, ısıl dalgalanma yüzünden alan kalkınca mıknatıslığını yitiren nanotanecikdir; kalıntı mıknatıslığı sıfırdır. İLE Çok sayıda alan içeren, alan kalksa da mıknatıslığını koruyan daha büyük tanecikdir. İlki hafızasızdır, bu yüzden tıbbi görüntülemede topaklanmaz.