Kimya

Bileşenlerin, dışarıdan yönlendirilmeden kendi etkileşimleriyle düzenli yapıya kavuşmasıdır; ucuzdur ve çok küçük yapılara iner ama desen seçimi sınırlıdır. İLE Bir maskeyle, istenen deseni yüzeye ışıkla aktarma yöntemidir; her deseni verir ama pahalıdır ve çözünürlüğü ışığın dalga boyuyla sınırlıdır.

Işıkla etkileşince yüzey elektronları toplu salınıma giren metal nanotanecikdir; keskin renk verir, ışığı ısıya çevirebilir ve çevresinde güçlü alan yaratır. İLE Işığı soğurup daha uzun dalga boyunda geri yayan tanecikdir; işaretleme ve görüntülemede kullanılır. İlki saçar ve ısıtır, ikincisi yayar ve parlar.

Bir polimer çözeltisinin, yüksek gerilim altında ince lifler hâlinde çekilmesidir; nanometre çaplı lifler verir ama yavaştır. İLE Erimiş polimerin, sıcak hava akımıyla üflenerek liflendirilmesidir; hızlı ve ucuzdur ama lifler daha kalındır. İlki daha ince, ikincisi daha hızlıdır.

İlaç etken maddelerinin tasarımı, sentezi ve üretimiyle uğraşan alandır; kesin saflık ve düzenleyici onay gerektirir. İLE Küçük hacimde, yüksek katma değerli özel kimyasalları üreten sanayidir; ilaç bunun bir alt kümesidir.

Bir metalde ayrışan atomların (örneğin hidrojenin), destek malzemesinin yüzeyine göçüp orada da tepkimeye katılmasıdır; etkin alanı genişletir. İLE İki bileşenin bir arada, tek tek toplamlarından daha büyük etki göstermesidir. İlki belirli bir mekanizma, ikincisi bu tür etkilerin genel adıdır.

Atomları bir arada tutan dört temel bağ türü.

Üç fosfat grubu taşıyan, hücrenin doğrudan kullandığı enerji parasıdır; son fosfat bağı koptuğunda büyük enerji açığa çıkar. İLE Bir fosfat kopmuş, iki fosfatlı ve daha düşük enerjili hâlidir. Hücre enerji harcadıkça ilki ikinciye döner, solunumla yeniden ilkine yüklenir.

Atmosferde ısıyı (kızılötesi ışımayı) tutup gezegeni ısıtan gazdır; karbondioksit ve metan böyledir, iklim değişiminin başlıca etkenidir. İLE Stratosferdeki ozon tabakasını inceltip mor ötesi korumasını zayıflatan maddedir; kloroflorokarbonlar böyledir. İlki ısı dengesini, ikincisi mor ötesi kalkanı bozar; bu iki sorun ayrıdır.

Elektron taşıma zincirine, en yüksek enerjili noktadan giren taşıyıcıdır; molekül başına yaklaşık iki buçuk ATP verir. İLE Zincire daha aşağıdan giren taşıyıcıdır; bu yüzden molekül başına yaklaşık bir buçuk ATP verir. İkisi de elektron taşır; farkları zincire hangi noktadan girdikleridir.

Genin hemen başında yer alan, RNA polimerazın bağlanıp okumayı başlattığı DNA dizisidir; konumu sabittir. İLE Genden çok uzakta bile olabilen, DNA'nın kıvrılmasıyla başlatıcıya yaklaşıp okumayı güçlendiren düzenleyici dizidir; konumu ve yönü değişebilir. İlki başlatır, ikincisi hızlandırır.

Bir damlanın katı yüzeydeki denge açısını, üç arayüz geriliminin dengesinden veren bağıntıdır. İLE Eğri bir arayüzün iki yanı arasındaki basınç farkını, yüzey gerilimi ve eğrilikten veren bağıntıdır; damlanın içi neden daha yüksek basınçtadır, onu açıklar. İlki açıyı, ikincisi basıncı verir.

Atomik orbitallerin açısal momentum kuantum sayısına göre sınıflandırılması.

İki yüzü farklı kimyasal özellik taşıyan tanecikdir; bir yüzü suyu, öteki yüzü yağı sever, bu yüzden arayüzde kendiliğinden dizilir. İLE Her yeri aynı özellikte olan sıradan tanecikdir. İlki yönlüdür ve arayüz tutar, ikincisi yönsüzdür.

Yüzey etkin moleküllerin, kendiliğinden misel kurmaya başladığı en düşük derişimdir; bunun altında tek tek moleküller hâlinde dururlar. İLE Tek bir miselin kaç molekülden kurulduğunu veren sayıdır. İlki miselin ne zaman oluştuğunu, ikincisi ne kadar büyük olduğunu söyler.

Yaklaşık 6,02×10²³ taneciği bir arada saymaya yarayan madde miktarı birimidir; bir sayma birimidir. İLE Bir molekülün, kendisini oluşturan atomların kütlelerinin toplamıdır; bir gram cinsinden ağırlıktır. İlki kaç tane, ikincisi ne kadar ağır sorusunu yanıtlar; bir molün gram cinsinden kütlesi ikinciye eşittir.

Dolaşık polimer zincirlerinin, komşularının kurduğu sanal bir tüp içinde yılan gibi süzülerek hareket ettiğini söyleyen modeldir; uzun ve dolaşık zincirlere uyar. İLE Zincirin, dolaşma olmadan, boncuk-yay olarak serbest devindiğini varsayan modeldir; kısa zincirlere uyar. İlki dolaşık, ikincisi dolaşıksız rejimi betimler.

Su yüzeyinde sıkıştırılan tek moleküllü filmin, bir katıya daldırıp çıkararak katman katman aktarılmasıdır; kalınlık tam denetlenir ama çok yavaştır. İLE Bir çözeltinin, hızla döndürülen bir yüzeye damlatılıp merkezkaç kuvvetiyle ince film hâline yayılmasıdır; hızlı ve basittir ama moleküler düzeyde denetim vermez.

Tek bir manyetik alandan (domain) oluşacak kadar küçük olan, ısıl dalgalanma yüzünden alan kalkınca mıknatıslığını yitiren nanotanecikdir; kalıntı mıknatıslığı sıfırdır. İLE Çok sayıda alan içeren, alan kalksa da mıknatıslığını koruyan daha büyük tanecikdir. İlki hafızasızdır, bu yüzden tıbbi görüntülemede topaklanmaz.

DNA'yı kalıp alıp yeni DNA zinciri üreten enzimdir; başlamak için bir başlatıcı (primer) gerektirir, yanlışı düzelten okuma yeteneği vardır. İLE DNA'yı kalıp alıp RNA üreten enzimdir; başlatıcı gerektirmez, doğrudan başlar ve düzeltme yeteneği daha zayıftır. İlki kalıtsal bilgiyi çoğaltır, ikincisi onu okuyup taşınabilir kopya çıkarır.