Kimya
Maddelerin yapısı, özellikleri ve dönüşümlerini inceleyen temel bilim dalı
Kimya Farkları
Merkez metale elektron çifti vererek bağlanan molekül ya da iyondur; kompleksin çevresini kurar, verici (Lewis bazı) rolündedir. İLE Ligandlardan elektron çifti alan, kompleksin ortasındaki metal iyonudur; alıcı (Lewis asidi) rolündedir. İlki verir, ikincisi alır.
Isıyı, erime ve donma sırasında gizli ısı olarak depolayıp geri veren malzemedir; sıcaklığı sabit tutar. İLE Sıcaklık farkını doğrudan elektrik gerilimine (ve tersine) çeviren malzemedir. İlki ısıyı depolar, ikincisi ısıyı elektriğe çevirir.
Glikozun parçalanıp piruvata dönüştüğü, enerji üreten yoldur. İLE Glikozun, karbonhidrat olmayan öncüllerden yeniden yapıldığı, enerji harcayan ters yoldur; açlıkta kan şekerini korur. İLE Glikozun, depolanmak üzere glikojen polimerine bağlandığı yoldur. Üçü, glikozun yıkımı, yapımı ve depolanması yollarıdır.
Çözelti derişim ölçüleri.
Elektron alışverişi içeren kimyasal reaksiyonlar.
Yeni sentezlenen proteinlerin doğru katlanmasına yardım eden, yanlış katlanmayı önleyen proteindir; enerji harcayarak katlanma şansı verir. İLE Yanlış katlanmış ya da işi bitmiş proteinleri parçalayan protein öğütücüsüdür. İlki kurtarmaya çalışır, ikincisi kurtarılamayanı yok eder.
Bir polimer çözeltisinin özgül viskozitesini, molekül ağırlığına üstel olarak bağlayan deneysel bağıntıdır; viskozite ölçümünden molekül ağırlığı çıkarmayı sağlar. İLE Seyreltik bir süspansiyonun viskozitesini, yalnızca katı hacim oranına bağlayan bağıntıdır; küresel ve etkileşmeyen tanecikler için geçerlidir. İlki uzun zincirlere, ikincisi sert kürelere uygulanır.
İçi boş, kabuklu bir yapıdır; ilacı boşluğunda taşır ve kabuk çözününce salar. İLE İçi dolu, matris yapıdadır; ilaç matrisin içine dağılmıştır ve yavaşça yayılarak salınır. İlki hızlı ve toplu, ikincisi yavaş ve sürekli salım verir.
Moleküller arası etkileşimleri bilinçle kullanıp, istenen kristal yapısını tasarlama uğraşıdır. İLE Aynı maddenin, birden çok farklı kristal yapıda kristallenebilmesidir; ilaçlarda çözünürlüğü ve etkiyi kökten değiştirir. İlki tasarım, ikincisi tasarımı zorlaştıran olgudur.
Birden çok dalga boyunda uyarılabilen, böylece aynı örnekte çok sayıda hedefi ayrı ayrı izleyebilen floresan yöntemidir. İLE Tek bir dalga boyunda uyarılan, aynı anda tek bir hedefi izleyen yöntemdir. İlki çoklu, ikincisi tekli izleme yapar.
Bir maddenin oksijenle hızlı ve ısı-ışık vererek tepkimesidir; kendini sürdürür ve gözle görünür alev üretir. İLE Demirin oksijen ve nemle çok yavaş yükseltgenmesidir; ısı-ışık vermez, uzun sürede yüzeyi kemirir. İkisi de yükseltgenmedir; farkları hızı ve açığa çıkan enerjinin şiddetidir.
Metalsiz organik katalizörün, elektrik akımıyla birlikte çalıştığı katalizdir; yükseltgen ya da indirgen eklemeye gerek kalmaz. İLE Aynı organik katalizörün, ışıkla uyarılan bir aracıyla birlikte çalıştığı katalizdir. İkisi de metalsizdir; farkları enerjinin elektrik mi ışık mı olduğudur.
Engelleyicinin, substratla yarışarak etkin bölgeye bağlanmasıdır; substrat derişimi artırılarak etkisi giderilebilir. İLE Engelleyicinin, enzimin başka bir bölgesine bağlanıp biçimini bozmasıdır; substrat derişimi artsa da etkisi giderilemez.
Yan grupların zincir boyunca hangi düzende dizildiğini anlatan yapısal özelliktir; düzenlilik, polimerin kristalleşip kristalleşemeyeceğini belirler. İLE Zincirin ne kadar uzun olduğunu, kaç monomerden kurulduğunu veren özelliktir; dayanım ve viskoziteyi belirler. İlki dizilim düzenini, ikincisi zincir uzunluğunu betimler.
Asit ve bazların üç farklı tanımı.
IR moleküler titreşimler, UV-Vis elektronik geçişler
Polimerin, camsı sert hâlden kauçuğumsu esnek hâle geçtiği sıcaklıktır; yalnızca düzensiz (amorf) bölgeleri ilgilendirir ve keskin bir geçiş değildir. İLE Kristalin bölgelerin düzenli örgüsünün bozulup polimerin aktığı sıcaklıktır; yalnızca kristalleşebilen polimerlerde görülür ve ilkinden yüksektir.
Temel madde türleri.
Merkezden dışa kusursuz simetriyle, kuşak kuşak dallanan ve tek dağılımlı olan polimerdir; sentezi çok basamaklı ve pahalıdır. İLE Aynı dallı mimarinin, tek adımda ve kusursuz olmayan biçimde elde edilen, dağınık yapılı hâlidir; ucuzdur ama düzensizdir. İkincisi, ilkinin pratik ve kusurlu karşılığıdır.
Gözenekleri iki ile elli nanometre arasında olan malzemedir; büyük moleküller de içeri girebilir. İLE Gözenekleri iki nanometreden küçük olan malzemedir; yalnızca küçük moleküller girer, bu yüzden boyutça seçicidir (zeolit).
