Kimya
Maddelerin yapısı, özellikleri ve dönüşümlerini inceleyen temel bilim dalı
Kimya Farkları
Kaolin, feldspat ve kuvarstan yapılan, çok yüksek sıcaklıkta (yaklaşık 1300-1400 °C) pişirilen ince seramiktir; camsılaştığından su geçirmez, ince ve yarı saydamdır. İLE Kil temelli, daha düşük sıcaklıkta pişirilen genel adı taşıyan malzemedir; gözenekli ve donuk kalabilir, sırla su geçirmez hâle getirilir. İkincisi geniş sınıf, ilki onun en ince ve en yüksek sıcaklıkta pişen türüdür.
Bir merkez metal iyonuna elektron çifti vererek bağlanan molekül ya da iyondur; kompleksin çevresini kurar (amonyak, su, klorür). İLE Elektron alıp vererek net yük kazanmış tanecikdir. İlki bağ kuran verici, ikincisi yüklü tanecikdir; bir iyon aynı zamanda ligand olabilir (klorür gibi).
Bir merkez metale iki ya da daha çok noktadan, bir kıskaç gibi bağlanan çok dişli ligandın oluşturduğu, olağandışı kararlı komplekstir; bu ek kararlılık şelat etkisi olarak bilinir. İLE Bir merkez metal iyonuna ligandların bağlanmasıyla oluşan koordinasyon bileşiğinin genel adıdır. İkincisi genel sınıf, ilki onun çok dişli ligandla kurulmuş, daha kararlı özel hâlidir.
Değerlik elektronlarını kısmen dolu d orbitallerinde taşıyan metallerdir; birden çok yükseltgenme basamağı gösterir, renkli bileşikler ve kompleksler verir, iyi katalizördür. İLE Değerlik elektronları yalnızca s ve p orbitallerinde bulunan metallerdir; genellikle tek bir yükseltgenme basamağı gösterir, bileşikleri renksizdir. İlki değişken değerlikli ve renkli, ikincisi sabit değerlikli ve renksizdir.
Lantanit 4f İLE aktinit 5f orbitallidir
Oksit O²⁻ İLE peroksit O₂²⁻ içerir
Hidrojenin bir eksi yüklü (H⁻) hâlini içeren bileşiktir; hidrojen elektron almıştır, güçlü indirgendir ve suyla şiddetle tepkir. İLE Hidroksil iyonunu (OH⁻) içeren bileşiktir; suda baz gibi davranır. İlki hidrojeni eksi yüklü, ikincisi oksijenle bağlı olarak taşır.
Hindistan'da geliştirilen, potada eritilerek üretilen yüksek karbonlu çeliktir; yavaş soğutulduğundan içinde kendine özgü desenler (Şam çeliği görünümü) oluşur, sert ve keskin olur. İLE Demirin kömürle uzun süre ısıtılıp dövülerek yüzeyden karbonlandığı, sonra fırın teknolojisiyle geliştirilen yöntemdir; karbon dağılımı daha az denetimlidir. İlki potada eritir, ikincisi katı hâlde dövüp karbonlar.
Doymuş bir hidrokarbon zincirinden bir hidrojen çıkarılmasıyla elde edilen gruptur; elektron itici etkisi vardır. İLE Aromatik bir halkadan bir hidrojen çıkarılmasıyla elde edilen gruptur; delokalize π sistemi taşır, elektron çekici ya da verici davranabilir. İlki düz zincirli ve doymuş, ikincisi halkalı ve aromatiktir.
Çift bağın doğrudan üzerinde bulunan karbonun taşıdığı gruptur (CH₂=CH-); çift bağa bitişik olduğundan rezonansla kararlıdır ve yer değiştirmeye dirençlidir. İLE Çift bağın hemen yanındaki, bir karbon uzaktaki gruptur (CH₂=CH-CH₂-); oluşan katyon ya da radikal rezonansla kararlı olduğundan tepkimeye çok yatkındır. İlki çift bağın üzerinde, ikincisi bir komşu karbondadır.
Benzen halkasında, iki grubun hemen yan yana (1,2) durduğu konumdur. İLE İki grubun bir karbon atlayarak (1,3) durduğu konumdur. Konum, hangi grubun halkaya bağlı olduğuna göre yönlendirilir; elektron verici gruplar orto ve para, çekici gruplar meta konuma yönlendirir.
Benzen halkasında, iki grubun tam karşılıklı (1,4) durduğu konumdur. İLE İki grubun bir karbon atlayarak (1,3) durduğu konumdur. Elektron verici gruplar birinciyi ve ortoyu, elektron çekici gruplar ikinciyi yeğler.
Birbirinin üst üste çakışmayan ayna görüntüsü olan optik izomerlerdir; tüm fiziksel özellikleri aynıdır, yalnızca polarize ışığı zıt yönlere çevirirler. İLE Birbirinin ayna görüntüsü olmayan stereoizomerlerdir; erime noktası ve çözünürlük gibi fiziksel özellikleri de farklıdır, bu yüzden sıradan yöntemlerle ayrılabilirler. İlki ayna eşi, ikincisi değildir.
