DİRİMBİLİM (BIOLOGY)

- ÇOĞALMA ile/<> BÖLÜNEREK ÇOĞALMA

- ÇOĞALMA ile/ve/değil/||/<>/< EŞLEME

- COĞRAFYA ile/||/<> SEYAHAT

( Rihle, 120.000 km seyahat kaydı )
( İbn Batuta tarafından 1355 yılında keşfedildi/formüle edildi. (1304-1369) (Ülke: Fas) (Önemli katkıları: Seyahatname, coğrafi keşifler) )

- ÇOĞU ÖLÜM ve/=/||/<> ERKEN ÖLÜM

- ÇOĞUL MEME/POLİMASTİ ile/ve/||/<> ÇOK MEME BAŞLILIĞI/POLİTELİ

- COHERENCE ile/||/<> TUNNELING ile/||/<> ENTANGLEMENT ile/||/<> BİYOLOJİK KUANTUM

( Canlılardaki kuantum etkileri. )
( Formül: Exciton transfer )

- COHERENT IŞIK ile/||/<> INCOHERENT IŞIK

( Coherent ışık sabit faz ilişkisi (lazer), incoherent rastgele fazlıdır. )
( Formül: Lazer İLE ampul )

- COHERENT LİGHT ile/||/<> INCOHERENT LİGHT

( Coherent light sabit faz ilişkisi olan ışıkken İLE incoherent light rastgele faz dağılımı olan ışıktır )
( Formül: Laser light )

- ÇOK ile/||/<> BOL

( ... @@ VÜS'AT[: Genişlik, bolluk. | Para durumu. | Boş meydan, fırsat. | Genlik.] )

- ÇOKLU UYARIMLI FLORESAN ile/||/<> TEK UYARIMLI FLORESAN

( Çoklu uyarımlı floresan farklı dalga boylarında uyarılabilirken İLE tek uyarımlı floresan sadece bir dalga boyunda uyarılır )
( Formül: Multiple excitation )

- ÇÖKME ile/ve GÖÇME

- ÇÖKME ile GÖÇME ile GÖÇÜK

- ÇÖKME" ile/ve/||/<> YAŞLANMA

- COLUMN SPACE ile/||/<> ROW SPACE

( Column space Ax değerleri İLE row space Aᵀy değerleri. )
( Formül: Range İLE corange )

- COMBINATORIAL CHEMISTRY ile/||/<> TRADITIONAL SYNTHESIS

( Combinatorial chemistry çok sayıda bileşiği paralel sentez ederken İLE traditional synthesis tek tek molekül sentezi yapar )
( Formül: Library screening )

- COMBINATORIAL OPTIMIZATION ile/||/<> CONTINUOUS OPTIMIZATION

( Combinatorial optimization ayrık seçenekler arasında optimal seçim yaparken İLE continuous optimization sürekli değişkenli fonksiyon optimizasyonu yapar )
( Formül: Integer programming )

- COMMENSALISM[İng.] değil/yerine/= KOMENSALİZM

( Birlikte yaşayan iki canlıdan birinin yarar gördüğü, diğerinin ise ne yarar ne de zarar gördüğü durum. Komensal yaşayan bireyler, birbirlerinden ayrı olduklarında da yaşamlarına devam edebilirler. Bazı yüksek gövdeli ağaçlar üzerinde yaşayan otsu çiçekli bitkiler, ağacın gövdesine tutunmaları sayesinde güneş ışığından etkin biçimde yararlanabilirken, ağaç ise bundan herhangi bir yarar ya da zarar görmez.

[ açıklamaların devamı için... bkz. > evrimagaci.org/sozluk ] )

- COMPACT İLE SELF-ADJOİNT İLE UNBOUNDED İLE TRACE CLASS ile/||/<> OPERATÖR TÜRLERİ

( Lineer operatör sınıfları. )
( Formül: T = ∫λ dEλ )

- COMPACT OPERATOR ile/||/<> BOUNDED OPERATOR

( Compact birim küre görüntüsü precompact, bounded norm sınırlı. )
( Formül: Precompact image İLE norm bounded )

- COMPARATIVE GENOMICS ile/||/<> SINGLE SPECIES GENOMICS

( Comparative genomics farklı türlerin genom karşılaştırması yaparken İLE single species genomics tek tür genom analizi yapar )
( Formül: Synteny analysis )

- COMPETITIVE EXCLUSION PRINCIPLE[İng.] değil/yerine/= REKABETÇİ DIŞLANIM İLKESİ

( Bu ilke Gause yasası olarak da bilinir. Diğer ekolojik etmenlerin sabit ve değişmez olması durumunda aynı kaynaklar için rekabet eden iki türün bir arada olamayacağını belirten bir ilkedir. Bu ilke, daha sonra "Birbirine eş değer rakipler bir arada olamazlar." sözüne dönüşmüştür.Eğer bir tür, diğerleri üstünde herhangi bir avantaja ya da küçük dahi olsa bir üstünlüğe sahipse bu durumda bu avantaja sahip olan tür, uzun vadede diğer tür üzerinde hakim olup onun yaşadığı ekolojik nişe egemen olacaktır. Bu iki rakipten birisi, ya diğer türün tükenmesine yol açarak ya da farklı bir ekolojik niş doğrultusunda evrimsel ya da davranışsal bir değişime yol açarak diğer türü zayıf düşürecek ve böylece onu alt edecektir.

[ açıklamaların devamı için... bkz. > evrimagaci.org/sozluk ] )

- COMPLEMENT İLE OPSONİZATION İLE MAC ile/||/<> KOMPLEMAN SİSTEMİ

( Humoral immünitenin protein kaskadı. )
( Formül: C5b-9 = MAC )

- COMPLEMENTARY ile/||/<> SUPPLEMENTARY

( Complementary toplam 90° İLE supplementary toplam 180°. )
( Formül: Sum to 90° İLE sum to 180° )

- COMPLETENESS İLE COMPACTNESS İLE LÖWENHEİM-SKOLEM ile/||/<> MODEL KURAM

( Mantık ve modeller. )
( Formül: ⊨ iff ⊢ )

- COMPUTATIONAL BİOLOGY ile/||/<> WET LAB BİOLOGY

( Computational biology matematiksel modelleme ve hesaplama kullanırken İLE wet lab biology deneysel laboratuvar çalışması yapar )
( Formül: Algorithm development )

- COMPUTATIONAL COMPLEXITY ile/||/<> ALGORİTHMİC EFFİCİENCY

( Computational complexity problemlerin kuramk hesaplama zorluğunu incelerken İLE algorithmic efficiency spesifik algoritmaların pratik performansını inceler )
( Formül: P İLE NP )

- COMPUTATIONAL GEOMETRY ile/||/<> ANALYTİC GEOMETRY

( Computational geometry geometrik problemlerin algoritma çözümlerini incelerken İLE analytic geometry geometriyi koordinat sistemleriyle inceler )
( Formül: Voronoi diagram )

- COMPUTATIONAL MATHEMATICS ile/||/<> THEORETİCAL MATHEMATICS

( Computational mathematics hesaplama odaklı matematik yöntemleri geliştirirken İLE theoretical mathematics soyut kuramk yapıları inceler )
( Formül: Algorithm development )

- COMPUTATIONAL STATİSTICS ile/||/<> THEORETİCAL STATİSTICS

( Computational statistics bilgisayar yoğun istatistik yöntemleri geliştirirken İLE theoretical statistics istatistiğin matematik kuramlarıni geliştirir )
( Formül: Bootstrap method )

- COMPUTER-AIDED DRUG DESIGN ile/||/<> TRADITIONAL DRUG DISCOVERY

( Computer-aided drug design hesaplamalı yöntemlerle ilaç tasarlarken İLE traditional drug discovery deneme yanılma yöntemi kullanır )
( Formül: Molecular docking )

- CONDENSED MATHEMATICS ile/||/<> TOPOLOGİCAL SPACES

( Condensed mathematics kategorik topoloji yaklaşımıyken İLE topological spaces klasik nokta-küme topolojisidir )
( Formül: Condensed sets )

- CONDİTİON NUMBER ile/||/<> DETERMİNANT

( Condition κ(A) numerik kararlılık, determinant hacim. )
( Formül: Stability İLE volume )

- CONDITIONAL MUTATION[İng.] değil/yerine/= DURUMSAL MUTASYON

( Fenotipik ekspresyonu çevresel koşullarca belirlenen mutasyon.

[ açıklamaların devamı için... bkz. > evrimagaci.org/sozluk ] )

- CONFORMAL MAPPİNG ile/||/<> BİHOLOMORPHİC

( Conformal açı koruyan, biholomorphic bijektif analitik. )
( Formül: Angle preserving İLE bijective analytic )

- CONGENITAL vs. INBORN vs. INBRED vs. INHERENT vs. INNATE

- CONGRUENT ile/||/<> SİMİLAR

( Congruent aynı boyut şekil İLE similar aynı şekil farklı boyut. )
( Formül: Same size İLE same shape )

- CONSERVATION GENETICS ile/||/<> POPULATION GENETICS

( Conservation genetics türlerin korunması için genetik analizken İLE population genetics genel popülasyon genetik yapısını inceler )
( Formül: Genetic diversity preservation )

- CONSERVATİVE FİELD ile/||/<> NON-CONSERVATİVE

( Conservative potansiyel var, non-conservative yok. )
( Formül: Path independent İLE dependent )

- CONSTRUCTİVE İLE CLASSICAL İLE INTUİTİONİSTİC İLE PARACONSİSTENT ile/||/<> MANTIK SİSTEMLERİ

( Farklı ispat yaklaşımları. )
( Formül: Proofs = Programs )

- CONVERGENT EVOLUTION[İng.] değil/yerine/= YAKINSAK EVRİM

( Aralarında hiçbir doğrudan evrimsel bağ bulunmayan (ata-torun ilişkisi bulunmayan) canlıların, geçirdikleri evrim sonucu birbirlerine benzer özellikler kazanmalarıdır. Genellikle benzer çevrelerde, benzer koşullar altında yaşama sonucunda, Doğal Seçilim'in etkisiyle kazanılan özelliklerdir.Yunuslar, bir memeli olmalarına karşın, milyonlarca yıldır denizel ortamda yaşıyor olmalarından ötürü, balıklara benzer bir vücut yapısı evrimleştirmişlerdir. Balıklar ile denizel memelilerin vücut yapılarının birbirine benzemesi, yakınsak evrime bir örnektir.

[ açıklamaların devamı için... bkz. > evrimagaci.org/sozluk ] )

- CONVEX ile/||/<> CONCAVE

( Convex her segment içinde İLE concave bazı segment dışında. )
( Formül: All segments inside İLE some outside )

- COOPER ÇİFTİ ile/||/<> EKSİTON

( Cooper iki elektron bağlı, eksiton elektron-boşluk çifti. )
( Formül: Süperiletkenlik İLE yarıiletken )

- COPENHAGEN İLE MANY WORLDS İLE PİLOT WAVE İLE QBİSM ile/||/<> KUANTUM YORUMLARI

( Kuantum mekaniği felsefi yorumları. )
( Formül: |ψ⟩ → |φ⟩ (çöküş) )

- COPENHAGEN İLE MANY WORLDS İLE PİLOT WAVE ile/||/<> KUANTUM YORUMLARI

( Kuantum mekaniğinin farklı felsefi yorumları. )
( Formül: ψ → |ψ⟩⟨ψ| )

- COPE'S RULE[İng.] değil/yerine/= COPE KURALI

( Amerikalı paleontolog Edward Drinker Cope tarafından öne sürülen bu kurala göre hayvanlar evrimsel süreçte vücutlarını büyütme eğilimindedir. Cope'a göre vücut büyüdükçe, çevre şartlarına olan bağımlılık (besin açısından) azalacaktır.

[ açıklamaların devamı için... bkz. > evrimagaci.org/sozluk ] )

- ÇORAP:
SICAK TUTAR
ile/ve/||/<>/< SOĞUKTAN KORUR

- CORE-SHELL ile/||/<> ALAŞIM NP

( Core-shell çekirdek-kabuk, alaşım karışık kompozisyon. )
( Formül: Au@Ag İLE AuAg )

- CORİOLİS İLE SANTRİFÜJ İLE EULER ile/||/<> HAYALİ KUVVETLER

( Dönen referans sistemlerinde görülen kuvvetler. )
( Formül: F_cor = -2mΩ × v )
( Leonhard Euler tarafından 1750 yılında keşfedildi/formüle edildi. )

- CORONA THEOREM ile/||/<> INTERPOLATION

( Corona yoğun range, interpolation değer yerleştirme. )
( Formül: Dense range İLE value placement )

- CORONA[Lat.] ile/ve/||/<> COROLLA[Lat.]

( Taç. İLE/VE/||/<> Küçük taç. )

- CORPUS LUTEUM[İng.] değil/yerine/= KORPUS LUTEUM

( Korpus luteum, kadın üreme sisteminde sarı cisim de denilen, geçici olarak oluşturulan, hormon salgılayan yapı. Yumurtalıklarda yumurta salınımı sırasında oluşur. Korpus luteum, lutein gözelerinden (Latince luteus'tan "safran-sarı" gelir) yapılmaktadır ve yumurtalamadan hemen sonra oluşur. Korpus luteumun büyüklüğü değişkenlik göstermektedir.

[ açıklamaların devamı için... bkz. > evrimagaci.org/sozluk ] )

- CORRELATIVE[İng.] değil/yerine/= KORELATİF

( Karşılıklı bağlantı olanlardan her birine verilen isim. Varlıkları birbirlerini gerektirenlerin durumunu dile getirir.

[ açıklamaların devamı için... bkz. > evrimagaci.org/sozluk ] )

- COULOMB BLOCKADE İLE QUANTUM POİNT CONTACT ile/||/<> NANO ELEKTRONİK

( Nano ölçek elektron transport. )
( Formül: G = n×2e²/h )
( Charles-Augustin de Coulomb tarafından 1785 yılında keşfedildi/formüle edildi. (1736-1806) (Ülke: Fransa) (Alan: Fizik) (Önemli katkıları: Coulomb yasası, elektrostatik) )

- COULOMB BLOKAJI ile/||/<> TÜNELLEME

( Coulomb tek elektron şarj e²/2C, tünelleme çok elektron. )
( Formül: SET İLE normal tünel )
( Charles-Augustin de Coulomb tarafından 1785 yılında keşfedildi/formüle edildi. (1736-1806) (Ülke: Fransa) (Alan: Fizik) (Önemli katkıları: Coulomb yasası, elektrostatik) )

- COULOMB KUVVETİ ile/||/<> LORENTZ KUVVETİ

( Coulomb durgun yükler arası, Lorentz hareketli yüke manyetik alanda etki eder. )
( Formül: F = kq₁q₂/r² İLE F = q(v×B) )
( Charles-Augustin de Coulomb tarafından 1785 yılında keşfedildi/formüle edildi. (1736-1806) (Ülke: Fransa) (Alan: Fizik) (Önemli katkıları: Coulomb yasası, elektrostatik) )

- COULOMB KUVVETİ ile/||/<> LORENTZ KUVVETİ (İKİLİ KARŞILAŞTIRMA)

( Coulomb durgun yükler, Lorentz hareketli yükler içindir )
( Formül: F=kq₁q₂/r² İLE F=q(E+v×B) )
( Charles-Augustin de Coulomb tarafından 1785 yılında keşfedildi/formüle edildi. (1736-1806) (Ülke: Fransa) (Alan: Fizik) (Önemli katkıları: Coulomb yasası, elektrostatik) )

- COULOMB YASASI ile/||/<> GAUSS YASASI

( Coulomb noktasal yükler, Gauss kapalı yüzey akısı )
( Formül: F = kq₁q₂/r² İLE ∮E·dA = Q/ε₀ )
( Charles-Augustin de Coulomb tarafından 1785 yılında keşfedildi/formüle edildi. (1736-1806) (Ülke: Fransa) (Alan: Fizik) (Önemli katkıları: Coulomb yasası, elektrostatik) )

- COULOMB ile/||/<> GAUSS ile/||/<> AMPERE ile/||/<> FARADAY ile/||/<> MAXWELL ile/||/<> EM TEMEL YASALARI

( Elektromanyetizmanın temel yasalarını bulan bilim insanları ve katkıları. )
( Formül: ∇×E = -∂B/∂t )
( Michael Faraday tarafından 1831 yılında keşfedildi/formüle edildi. (1791-1867) (Ülke: İngiltere) (Alan: Fizik, Kimya) (Önemli katkıları: Elektromanyetik indüksiyon, elektroliz) )

- COUNTABLE İLE UNCOUNTABLE İLE CARDİNAL İLE ORDİNAL ile/||/<> SONSUZLUK TÜRLERİ

( Farklı sonsuz büyüklükler. )
( Formül: ℵ₀ < 2^ℵ₀ = ℵ₁? )

- COVALENT ORGANİC FRAMEWORK ile/||/<> METAL ORGANİC FRAMEWORK

( COF sadece kovalent bağlarla oluşurken, MOF metal merkezli koordinasyon içerir )
( Formül: C-C bağları )

- COVERİNG SPACE ile/||/<> FİBER BUNDLE

( Covering yerel homeomorfizm, fiber bundle daha genel. )
( Formül: Local homeomorphism İLE general bundle )

- ÇÖZME ile/||/<> ÇÖZÜNME ile/||/<> ÇÖZÜLME

- ÇÖZÜCÜ ile/||/<> ÇÖZÜNEN

( Çözücü fazla olan, çözünen az olan )
( Formül: Çözelti = Çözücü + Çözünen )

- ÇÖZÜNEN ile/||/<> ÇÖZÜCÜ

( Çözünen dağılan madde, çözücü dağıtan ortamdır )
( Formül: Tuz (çözünen) İLE su (çözücü) )

- CP İHLALİ İLE T İHLALİ İLE CPT ile/||/<> SİMETRİ İHLALLERİ

( Temel simetriler ve kırılmaları. )
( Formül: K⁰ → π⁺π⁻ (CP ihlali) )

- CP İHLALİ ile/||/<> CPT SİMETRİSİ

( CP kırılmış K/B mezonlar, CPT korunmuş temel. )
( Formül: Matter-antimatter İLE teorem )

- CPG ADASI ile/||/<> TATA KUTUSU

( CpG metilasyon hedefi, TATA polimeraz bağlanma. )
( Formül: Methylation target İLE polymerase binding )

- CRACKING ile/||/<> REFORMING ile/||/<> ALKYLATION ile/||/<> RAFİNERİ SÜREÇLERİ

( Petrol işleme teknolojileri. )
( Formül: C₁₆ → C₈ + C₈ )

- CRAZİNG ile/||/<> SHEAR YİELDİNG

( Crazing çatlak öncesi mikro void, shear plastik akma. )
( Formül: Gevrek İLE sünek )

- CRISPR İLE TALEN İLE ZİNC FİNGER ile/||/<> GEN DÜZENLEME ARAÇLARI

( Modern gen düzenleme teknolojileri. )
( Formül: PAM: NGG motifi )

- CRISPR İLE TALENS İLE ZİNC FİNGER İLE BASE EDİTOR ile/||/<> GENOM DÜZENLEME

( Gen mühendisliği araçları. )
( Formül: PAM: NGG (SpCas9) )

- CRISPR-CAS9 ile/||/<> ZFN NÜKLEAZLARI

( CRISPR-Cas9 RNA kılavuzuyla hedefleme yaparken, ZFN protein-DNA etkileşimi kullanır )
( Formül: gRNA + Cas9 )

- CRISPR-CAS9 ile/||/<> ZİNC FİNGER NÜKLEAZ

( CRISPR RNA kılavuzlu, ZFN protein-DNA tanıma )
( Formül: PAM dizisi (NGG) İLE FokI nükleaz domeni )
( Jennifer Doudna ve Emmanuelle Charpentier tarafından 2012 yılında keşfedildi/formüle edildi. (1964-) (Ülke: ABD) (Alan: Biyokimya) (Önemli katkıları: CRISPR-Cas9 gen düzenleme) (Nobel: 2020) )

- CRİSPR ile/||/<> CAS9

( CRISPR-Cas9 gen düzenleme teknolojisi )
( Emmanuelle Charpentier tarafından 2012 yılında keşfedildi/formüle edildi. (1968-) (Ülke: Fransa) (Alan: Mikrobiyoloji) (Önemli katkıları: CRISPR-Cas9 gen düzenleme) (Nobel: 2020) )

- CRISPR ile/||/<> TALENS

( CRISPR RNA kılavuz, TALEN protein kılavuz. )
( Formül: RNA İLE protein-guided editing )

- CRİTİCAL POİNT ile/||/<> INFLECTİON POİNT

( Critical f'(x)=0, inflection f''(x)=0 eğrilik değişim. )
( Formül: Slope zero İLE curvature change )

- CROHN HASTALIĞI ile/||/<> ÜLSERATİF KOLİT

( Crohn hastalığı tüm sindirim sistemini etkileyebilir İLE ülseratif kolit sadece kolonu etkiler. Crohn transmural inflamasyon İLE ülseratif kolit mukozal inflamasyondur. İkisinde de mikrobiyota disbiyozu rol oynar. )

- CROP[İng.] değil/yerine/= KURSAK

( Kuşlarda bulunan yemek borusunun kese benzeri bir uzantısıdır. Sindirimden önce yiyecekleri saklamak için kullanılır.

[ açıklamaların devamı için... bkz. > evrimagaci.org/sozluk ] )

- CROSS-COUPLING ile/||/<> TRADITIONAL COUPLING

( Cross-coupling metal katalizörlü C-C bağ oluşumuyken İLE traditional coupling stoichiometric reaktif gerektirir )
( Formül: Pd-catalyzed )

- CROSS-VALİDATION ile/||/<> HOLDOUT

( Cross-validation k-fold İLE holdout tek bölme. )
( Formül: k-fold İLE single split )

- CROWN ETHER İLE CRYPTAND İLE CALİXARENE ile/||/<> MAKROSİKLİK KONAKLAR

( İyon ve molekül tanıma yapıları. )
( Formül: 18-crown-6 + K⁺ )

- crRNA ile/ve/||/<> tracrRNA

- CRYOBİOLOGY ile/||/<> ROOM TEMPERATURE BİOLOGY

( Cryobiology düşük sıcaklık koşullarında biyolojik sistem davranışını incelerken İLE room temperature biology standart sıcaklık koşullarında çalışır )
( Formül: Cryoprotectant )

- CRYPSIS[İng.] değil/yerine/= KRİPSİS

( Özellikle otçullar ve avcılardan kaçınmak için kullanılan morfolojik adaptasyonlar; bir kamuflaj çeşidi.

[ açıklamaların devamı için... bkz. > evrimagaci.org/sozluk ] )

- CRYPTIC ENZYME[İng.] değil/yerine/= GİZLİ ENZİM

( Şartların değiştiği ve uygun hale geldiği anda faaliyet gösteren enzimlerdir.

[ açıklamaların devamı için... bkz. > evrimagaci.org/sozluk ] )

- CRYPTIC SPECIES[İng.] değil/yerine/= ŞİFRELİ TÜRLER

( Morfolojik olarak birbirlerinden ayırt edilemeyen; ancak şarkıları, çağırma tipleri, kokuları ve diğer özellikleri bakımından birbirlerinden ayrılmış türlerdir.Kuşlarda ve bazı bitkilerde bu durum sıklıkla görülür. Dış görünüşü birbirinin aynı olan iki canlı, tamamen farklı türler olabilirler.

[ açıklamaların devamı için... bkz. > evrimagaci.org/sozluk ] )

- CRYPTOGRAPHİC THEORY ile/||/<> NUMBER THEORY

( Cryptographic theory güvenli iletişim matematik temelleri sağlarken İLE number theory sayıların soyut özelliklerini inceler )
( Formül: One-way function )

- CRYSTAL BASE ile/||/<> CANONİCAL BASE

( Crystal base kombinatorial quantum grup temsiliyken İLE canonical base geometrik inşa edilen bazdır )
( Formül: Kashiwara operators )

- CSC İLE NİCHE İLE HETEROGENEİTY ile/||/<> KANSER KÖK GÖZELERİ

( Tümör içi göze çeşitliliği. )
( Formül: CD44+/CD24- (CSC marker) )

- CUAAC İLE SPAAC İLE THİOL-ENE ile/||/<> CLİCK REAKSİYONLARI

( Hızlı ve seçici birleştirme reaksiyonları. )
( Formül: R-N₃ + R′-C≡CH → triazol )

- CÜCE[Fars. < CİVCİV] ve/< DEV[Fars. < DÎV]

- C-UCU[İng. C-TERMINUS] ile/||/<> N-UCU[İng. N-TERMINUS]

( Bir proteinin serbest bir karboksil (-COOH) grubuyla sonlanan ucu. Proteinin diğer ucu: N-ucu. @@ Bir proteinin serbest amin (-NH2) grubuyla sonlanan ucu. Şu isimlerle de anılır: N-terminus, amino-terminus, NH2-terminus, N-terminal end, amine-terminus. Proteinin diğer ucu: C-ucu.

[ açıklamaların devamı için... bkz. > evrimagaci.org/sozluk ] )

- CUM GRANO SALIS[İng.] değil/yerine/= CUM GRANO SALİS

( Latince, "bir buz tanesi ile" demek olan kalıptır. İronik anlamda ve dinleyicileri söylenenin ya da söylemin her noktada doğruları içermediğine dikkat çekmek için kullanılır. Türkçede benzer anlamda "kaydı ihtiyat ile" sözü vardır.

[ açıklamaların devamı için... bkz. > evrimagaci.org/sozluk ] )

- ÇÜR ile ÇÜRGÜ
[<

( Yarar, kazanç. İLE Çocuğa çişi olup olmadığını sormak. )

- CURİE ile/||/<> NÉEL ile/||/<> VERWEY ile/||/<> MANYETİK GEÇİŞLER

( Manyetik faz değişimleri. )
( Formül: T > Tc → paramanyetik )

- ÇÜRÜME ile/ve/||/<> ARDAK

( ... İLE/VE/||/<> Ağaçlarda, mantarların oluşturduğu bir tür çürüme başlangıcı. )

- ÇÜRÜME ile/ve/değil/||/<> PÖRSÜME

- CURVATURE İLE TORSION İLE CONNECTİON İLE PARALLEL TRANSPORT ile/||/<> DİFERANSİYEL GEOMETRİ

( Eğri uzayların geometrisi. )
( Formül: Rμν - ½gμνR = 8πGTμν )

- CUT AND BURN[İng.] değil/yerine/= KES VE YAK

( geleneksel tarla açama yöntemi. Ağaçlar ve yoğun bitki örtüsünün önce baltalar, palalarla kesilip; ardından yakılması işlemi. Yakılmış bitki örtüsünün külü; kalan güdük ağaçların dibine ekilen tarımsal ürünlere gübre oluyor. Herhangi başka bir gübre kullanılmadığı için; hasat miktarı azaldığı için arsalar birkaç yıl sonra terk ediliyor, açıklandırma başka bir yere taşınıyor.

[ açıklamaların devamı için... bkz. > evrimagaci.org/sozluk ] )

- CUTICLE[İng.] değil/yerine/= KÜTİKÜL

( Yaprakların her iki yüzünde bulunan ve suyu sızdırmadığı için bitkinin kurumasına engel olan ince zar.

[ açıklamaların devamı için... bkz. > evrimagaci.org/sozluk ] )

- CW COMPLEX ile/||/<> SİMPLİCİAL COMPLEX

( CW cell ekleme, simplicial simplex yapıştırma. )
( Formül: Cell attachment İLE simplex gluing )

- CW İLE PULSED İLE Q-SWİTCHED İLE MODE-LOCKED ile/||/<> LAZER MODLARI

( Lazer çıkış karakteristikleri. )
( Formül: Δt·Δν ≥ 0.44 )

- CYCLOTOMİC POLYNOMIAL ile/||/<> MINIMAL POLYNOMIAL

( Cyclotomic n-inci birlik kök, minimal en küçük derece. )
( Formül: Unity roots İLE algebraic element )

- CYCLOTRON RESONANCE ile/||/<> ELECTRON SPİN RESONANCE

( Cyclotron resonance manyetik alanda elektron orbital hareketiyken, ESR elektron spin manyetik momentinin rezonansıdır )
( Formül: ωc = eB/m )

- CYLİNDER ile/||/<> CONE

( Cylinder sabit yarıçap İLE cone değişken yarıçap. )
( Formül: Constant İLE variable radius )

- D:
"VİTAMİNİ"
değil HORMONU

- DAĞ FARESİ ile ÇAYIR FARESİ

( )

- DAĞILIM/DAĞILMAK ile/ve/değil/||/<>/< YAYILIM/YAYILMAK

- DAĞILMA ÖZELLİĞİ ile/ve BİRLEŞME ÖZELLİĞİ

- DAĞINIK ile PİS


- DAHA GENÇ ile DAHA GENÇ

( Henüz yaşlanmamış. İLE Yaşı daha az. )

- DÂ'-İ DALTON[Ar.]/DALTONISM[İng.]/AKROMATOPSİ[Yun] değil/yerine/= RENK KÖRLÜĞÜ

- DALAK ile/||/<> ERİTROBLAST FETALİS[İng. ERYTHROBLASTOSIS FETALIS] ile/||/<> SPLEN

( Kırmızı kan gözeleri yapımı, akyuvar yapımı, kırmızı gözelerin yapımı, kan deposu ve hastalıklarda kullanılan, karnın sol tarafında, mide ile diyafram arasında bulunan, süngerimsi yapıda, damarsal lenfoid organ. @@ Annenin anti-Rh+ antikorlarının bebeğin Rh+ kanındaki alyuvarları patlatması. Semptomları; Hayatı tehdit eden anemi, sarılık, ateş, ödem ve şişmiş dalak ve karaciğer. Ciddi vakalar kan değişimi ile tedavi edilir. @@ DalakDiyaframın altında, karın boşluğunda, yaklaşık bir yumruk büyüklüğünde yumuşak bir organdır. Dalak, dolaşım sistemine bağlı bir çıkmaz sokağa benzetilebilir. Kan, dalak içerisindeki geniş kanallar ve damarlar sisteminde yol alırken, dalak gözeleri ile muhatap olur. Dalak, kan fizyolojisi ile yakından alakalıdır. Dalağın vücut savunmasında aldığı rol büyüktür.

[ açıklamaların devamı için... bkz. > evrimagaci.org/sozluk ] )

- DALEMBERT İLKESİ ile/||/<> NEWTON YASALARI

( DAlembert dinamiği statiğe çevirir (F-ma)=0, Newton F=ma. )
( Formül: (F - ma) = 0 denge )
( Isaac Newton tarafından 1687 yılında keşfedildi/formüle edildi. )

- DALGA BOYU ile/||/<> FREKANS

( Dalga boyu uzaysal periyot İLE frekans zamana göre tekrar sayısıdır )
( Formül: λ İLE f=1/T İLE c=λf )
( James Clerk Maxwell tarafından 1865 yılında keşfedildi/formüle edildi. )

- DALGA BOYU ile/||/<> FREKANS

( Dalga boyu uzaysal periyot İLE frekans zamana göre tekrar sayısıdır )
( λ İLE f=1/T İLE c=λf )

- DALGA FONKSİYONU ile/||/<> OLASILIK YOĞUNLUĞU

( Dalga fonksiyonu ψ sistemin durumu İLE |ψ|² bulunma olasılık yoğunluğudur. )
( Formül: ψ(x ilet) İLE P = |ψ|² )

- DALGA İŞLEVİ İLE OLASILIK YOĞUNLUĞU İLE BEKLENEN DEĞER ile/||/<> KUANTUM ÖLÇÜMLER

( Dalga işlevi sistemin durumunu, karesi olasılık yoğunluğunu, integrali beklenen değeri verir. )
( Formül: ∫|ψ|²dx = 1 İLE = ∫ψ*xψ dx )

- DALGA İŞLEVU ile/||/<> OLASILIK YOĞUNLUĞU

( Dalga işlevu sistemin kuantum durumunu, karesi olasılık yoğunluğunu verir )
( Formül: iℏ∂ψ/∂t = Ĥψ (Schrödinger denklemi)\nP = |ψ|²dV (Olasılık) )

- DALGA[İng. WAVE] ile/||/<> ALFA RİTMİ[İng. ALPHA RHYTHM] ile/||/<> ALTERNATİF AKIM[İng. ALTERNATING CURRENT] ile/||/<> ANTEN[İng. ANTENNA] ile/||/<> ARMONİK[İng. HARMONIC] ile/||/<> ELEKTROMANYETİK DALGA[İng. ELECTROMAGNETIC WAVE] ile/||/<> ELEKTROMANYETİK SPEKTRUM[İng. ELECTROMAGNETIC SPECTRUM] ile/||/<> FAZÖR[İng. PHASOR]

( Enerjinin, titreşim yoluyla taşınması hareketi. Mekanik ve elektromanyetik dalgalar olarak ikiye ayrılır. Ses ya da deprem dalgaları gibi mekanik dalgalar yayılabilmek için maddesel bir ortama ihtiyaç duyarlar. Fakat radyo dalgaları gibi elektromanyetik dalgalar maddesel ortama ihtiyaç duymaksızın boşlukta yayılabilirler. Bir saniyede bir noktadan geçen dalganın uzunluğu o dalganın frekansıdır. Frekansın birimi hertz (Hz)'dir. Frekans fff ile gösterilir. Bir dalga bir noktadan bir saniyede bir defa geçiyor ise o dalganın frekansı 1 Hz'dir. Yani hertz 1/saniyeye eşittir. @@ Beyin dinlenme halindeyken kendini gösteren, saniyede 7-10 devreli beyin dalgası ritmidir. @@ Yönü ve genliği belirli zaman aralığıyla tekrar ederek değişen elektriksel akım. Üretimi, elektrik akımı geçen kabloda oluşan manyetik alan ve manyetik alandan etkilenen kabloda oluşan elektrik akımı ilkesine dayanmaktadır. En sık kullanılan dalga sinüs dalgasıdır. Genellikle sanayi ve ev şebekesinde kullanılmaktadır. "AC" kısaltması ile de gösterilmektedir. Bugün bildiğimiz anlamdaki alternatif akım, ilk olarak Nikola Tesla tarafından 1886 yılında laboratuvarda üretilmiştir. @@ Elektromanyetik dalgaları yakalayan ya da yayan cihazlardır. Temelde, alıcı anten ve verici anten olarak ikiye ayrılırlar. Alıcı antenler, elektromanyetik dalgaları yakalayıp iletim hatlarında yayarken verici antenler ise iletim hatlarından gelen sinyalleri çevreye yayar. Antenler, kablosuz haberleşmenin temel parçalarıdır ve pek çok alanda kullanılmaktadır. Farklı türde antenler bulunmaktadır. @@ Temel ses dalgasıyla beraber ortaya çıkan ses dalgalarıdır. Armonilerin frekansı temel ses dalgasının katsayılarından oluşur. @@ Elektrik ve manyetik alanların periyodik olarak birbirine dik yönde ve ışık hızında yayılmasıyla oluşan bir dalga türü. Elektrik yüklerinin hareketi ve hızlanması sonucu ortaya çıkar ve hem elektrik hem de manyetik alan bileşenleri içerir. @@ Bütün elektromanyetik dalgaları (Radyo dalgaları, İnfrared ışınları, Görünür ışık, X ışınları, Gama Işınları, Mikro dalgalar, Kızıl ötesi ışınlar ve mor ötesi ışınlar) barındıran bir ölçektir. Elektromanyetik spektrum (veya elektromanyetik tayf), var olan tüm ışık aralığını barındırır. @@ Hem büyüklüğü (genliği) hem de faz açısını içeren karmaşık sayı. Bu kavram genellikle elektrik mühendisliğinde alternatif akım (AC) devrelerinde kullanılır. Bu sayede, AC sinyallerin zamana bağlı dalga formları yerine, daha basit bir biçimde temsil edilmeleri mümkün olur.

[ açıklamaların devamı için... bkz. > evrimagaci.org/sozluk ] )

- DALGA-PARÇACIK İKİLİĞİ ile/||/<> BELİRSİZLİK İLKESİ

( İkilik çift doğa, belirsizlik ölçüm limitidir )
( Formül: λ=h/p İLE ΔxΔp≥ħ/2 )
( Louis de Broglie tarafından 1924 yılında keşfedildi/formüle edildi. (1892-1987) (Ülke: Fransa) (Alan: Fizik) (Önemli katkıları: Madde dalgaları) (Nobel: 1929) )

- DALGA ile/||/<> PARÇACIK

( Işığın ve maddenin hem dalga hem parçacık özelliği göstermesi (dalga-parçacık ikiliği) )
( Louis de Broglie tarafından 1924 yılında keşfedildi/formüle edildi. (1892-1987) (Ülke: Fransa) (Alan: Fizik) (Önemli katkıları: Madde dalgaları) (Nobel: 1929) )

- DALINI KIRMAMAK ve/||/<> GÜVENİNİ KIRMAMAK

( Ağaçtan, meyve almak istiyorsak... VE/||/<> Kişilerden, sevgi bekliyorsak... )

- DAMITMA ile/||/<> SAFLAŞTIRMA

( Damıtma yöntemleri ve saflaştırma teknikleri )
( Cabir bin Hayyan tarafından 790 yılında keşfedildi/formüle edildi. (721-815) (Ülke: İran) (Alan: kimya) (Önemli katkıları: Kimyanın babası, damıtma, kristalizasyon, asit keşfi) )

- DAMLA ile/ve/||/<>/> GUTASYON

( ... İLE/VE/||/<>/> Bitkilerde su basıncının arttığı zamanlarda yapraklarda "hidadot" denilen özel yapılardan, ksilem özsuyunun damlalar durumunda dışarı çıkması. )
( )

- ...DAN KALKARAK ile ...DAN HAREKET EDEREK

- DANIEL CELL[İng.] ile/değil/yerine/= DANİELL GÖZESİ/HÜCRESİ

- DANIELL CELL[İng.] / PILE DE DANIELL[Fr.] / DANIELL-ZELLE/ELEMENT[Alm.] ile/değil/yerine/= DANİELL PİLİ

- DAR AÇI ile/||/<> GENİŞ AÇI

( Dar açı 90° )
( Formül: Akut İLE obtüz )

- DARK MATTER ile/||/<> DARK ENERGY

( Dark matter görülmeyen kütle etkisi yaparken İLE dark energy evrenin hızlanan genişlemesine neden olur )
( Formül: Λ-CDM model )

- DÂR-ÜL ACEZE ile/||/<> DÂR-ÜL BEDÂYİ ile/||/<> DÂR-ÜL ELHAN ile/||/<> DÂR-ÜL FÜNÛN ile/||/<> DÂR-ÜL MUALLİMAT ile/||/<> DÂR-ÜL MUALLİMİN ile/||/<> DARÜŞŞAFAKA ile/||/<> DARÜŞŞİFA

( Düşkünler evi.[1895] İLE/||/<> İstanbul Belediyesi'ne ait ilk tiyatro.[1913] İLE/||/<> İstanbul'da kurulan ilk müzik okulu.[1917] İLE/||/<> Üniversite, fenler evi.[1845] İLE/||/<> İstanbul'da kurulan ilk kız öğretmen okulu.[1869] İLE/||/<> İstanbul Fatih'te kurulan erkek öğretmen okulu.[1848] İLE/||/<> İstanbul Fatih'te, Abdülaziz'in desteğiyle kurulan yoksul, öksüz ve yetimlere ait yatılı lise. İLE/||/<> Sağlık yurdu. )

- DARWIN ile/ve/||/<>/> MİTHAT EFENDİ

( ... İLE/VE/||/<>/> Kitaplarının ilk Türkçe çevirilerini yapan. )

- DARWINIAN EVRİM ile/||/<> LAMARCKIAN EVRİM

( Darwin doğal seçilim, Lamarck kazanılmış özellik. )
( Formül: Seçilim İLE kalıtım )
( Jacques Charles tarafından 1859 yılında keşfedildi/formüle edildi. (1809-1882) (Ülke: İngiltere) (Alan: Biyoloji) (Önemli katkıları: Evrim teorisi, doğal seçilim) )

- DARWINIAN FITNESS[İng.] değil/yerine/= DARWİN UYUM BAŞARISI

( Bir bireyin gelecek nesillere yapabildiği genetik katkının boyutudur. Bir türün bir bireyinin evrimsel süreçteki başarısını gösterir.

[ açıklamaların devamı için... bkz. > evrimagaci.org/sozluk ] )

- DARWIN'İN (")İSABETLİLİĞİ("):
ZİHİN İÇİN
ile/değil GÖVDE İÇİN

- DARWIN/İZM ile/değil SPENCER/İZM

- DASEİN ile/||/<> DAS MAN

( Varlık ve Zaman )
( Martin Heidegger tarafından 1927 yılında keşfedildi/formüle edildi. (1889-1976) (Ülke: Almanya) (Alan: Felsefe) (Önemli katkıları: Varlık ve Zaman, Dasein) )

- DAVA ile DAVA
[<

( Ilgın ağacının meyvesi.[Bitkisel boya yapımında kullanılır.] İLE Bükülerek halka biçimine sokulup el ile dirsek arasına geçirilen ve buradan eğrilen yumak. )

- DAVLUMBAZ/TAVLUMBAZ/DAVLUNBAZ[Ar. TABL + Fars. -BÂZ]/KÜLÂH[Fars. < KULAH: Şapka.] değil/yerine/= TÜMSEK/ÇIKINTI

( Mutfak duvarlarında ocak, fırın vb.nin dumanını toplayıp bacaya vermeye yarayan emici ile donatılmış, piramidimsi biçimde çıkıntı. | Ocağın üzerinde, eşya koymaya yarayan raf. | Üzeri oymalı, işlemeli, birkaç gözü olan bir çeşit dolap. | Yandan çarklı vapurların çarklarını örten yarım daire biçimindeki kapak. | Otomobillerin tekerleklerini örten yarım daire biçimindeki kapak. | Kaptan köşkü, gemilerdeki yönetim yeri. | Aralık, antre. | Gözenek. | Yüksek. )

- DAYANAK ile/ve ARKAPLAN


- DAYANAK ile DAYANAKÇA

- DAYANAK ile DÜZLEM

- DAYANAK = MABİH-İL-KIVAM = SUBSTRATUM[İng.] = SUBSTRAT[Fr., Alm.] = SUBSTSRATUM[Lat.] = HYPOKEIMENON[Yun.] = LECHO[İsp.]

- DAYANAK/DAYANGAÇ ile/ve ZEMİN

- Dayanakçalı KONUŞ!!!

- DAYANÇ/SABIR:
EMEK/ÇABA
ve/+/||/<>/> SÜREKLİLİK

- DAYANIKLI/LIK ile SAĞLAM/LIK

- DAYANMA:
AÇLIĞA
ile/ve/||/<>/> SUSUZLUĞA ile/ve/||/<>/> HAVASIZLIĞA

( 60 gün. İLE/VE/||/<>/> 6 gün. İLE/VE/||/<>/> 6 dk. )

- DE NOVO İLE REFERANS TABANLI İLE HİBRİT ile/||/<> GENOM BİRLEŞTİRME

( DNA dizileme verilerinden genom oluşturma. )
( Formül: N50: Median contig uzunluğu )

- DE NOVO[İng.] değil/yerine/= DE NOVO

( Kelimenin anlamıyla, 'yeni gelen', kalıtılanın aksine.

[ açıklamaların devamı için... bkz. > evrimagaci.org/sozluk ] )