Bugün[05 Temmuz 2026]
itibarı ile 469 başlık/FaRk ile birlikte,
469 katkı[bilgi/açıklama] yer almaktadır.


Kılavuz içinde sözcük Ara/Bul...

(3/3)


- MATEMATİK:
İLKOKULDA ile/ve/||/<>/> ORTAOKULDA ile/ve/||/<>/> LİSEDE ile/ve/||/<>/> ÜNİVERSİTEDE

( )


- MATEMATİK[Fr.]/RİYAZİYE[Ar.] ile/ve/< GEOMETRİ[Fr. < Yun. GEO: Yer. | METRON: Ölçü.]

( GONİOMETRİ CETVELLERİ )

( Sayın İhsan Fazlıoğlu'nun yazılarını okumak için burayı tıklayınız... )

( )

( )


- MATEMATİK ile/ve/||/<> ASTRONOMİ ile/ve/||/<> BİYOLOJİ

( image )


- MATEMATİK ile/ve GEOMETRİ ile/ve ASTRONOMİ ile/ve MÛSİKÎ

( RİYÂZÎ İLİMLER )


- MATEMATİK ile/ve/||/<>/> MÜHENDİSLİK ile/ve/||/<>/> TOPLUMSAL/SOSYAL BİLİMLER

( Çocuk bilimi. İLE/VE/||/<>/> Genç bilimi. İLE/VE/||/<>/> Yetişkin bilimleri. )


- MATEMATİK ile/ve/||/<> VORTEKS MATEMATİĞİ


- MATEMATİKSEL NESNELER ile/ve İDEALAR

( Çoktur. İLE/VE Tektir. )


- MATHEMATA(BİLGELİK):
GEOMETRİ ile/ve/||/<> ARİTMOS


- MEBDE | BAŞLANGIÇ NOKTASI ile/||/<> BAŞLANGIÇ NOKTASI

( a b aralığının bir T sürekli işlevi altında görüntüsü olan bir eğri için T a noktası Karşılaştırınız bitiş noktası Dizgeli örnek seçme işleminde evren dizelgesi üzerindeki birinci birimle atlama aralığı arasında rastlantılı olarak seçilen ilk örnek birim örnekleme matematik )

( INITIAL POINT | STARTING POINT | ORIGIN )

( POINT INITIAL | ORIGINE | ORIGINE, POINT D'ATTACHE )

( ANFANGSPUNKT, AUSGANGSPUNKT | KOORDINATENURSPRUNG | ANFANGSPUNKT, ANGRIFFSPUNKT, URSPRUNG, URPUNKT )

( ORIGIO )

( PUNTO INIZIALE )

( ΑΡΧΙΚΌ ΣΗΜΕΊΟ / αρχικό σημείο )


- MEBDE | KÖKEN | ORİJİN ile/||/<> ORİJİN ile/||/<> BAŞLANGIÇ NOKTASI

( başlangıç noktası a b aralığının bir T sürekli işlevi altında görüntüsü olan bir eğri için T a noktası Karşılaştırınız bitiş noktası Dizgeli örnek seçme işleminde evren dizelgesi üzerindeki birinci birimle atlama aralığı arasında rastlantılı olarak seçilen ilk örnek birim örnekleme matematik )

( ORIGINE )


- MEBDE, NOKTA-İ İPTİDA, ORİJİN | BAŞNOKTA ile/||/<> BAŞNOKTA ile/||/<> BAŞNOKTA[TR. < BAŞ + AR. < NOKṬA]

( Bir Dekart konaç dizgesi için eksenlerin ortak kesişme noktası Anlamdaş konaç başnoktası Konsayı eksenlerinin kesiştiği 0 0 noktası Yerlem çatkısında eksenlerin kesiştiği başladığı sıfır yerlemli nokta )

( ORIGIN | ORIGIN, COORDINATE SYSTEM | ORIGINE OF COORDINATES )

( ORIGINE, POINT D'ATTACHE | ORIGINE | ORIGINE DES COORDONNÉES )

( ANFANGSPUNKT, ANGRIFFSPUNKT, URSPRUNG, URPUNKT | NULLPUNKT, URSPRUNG, HERKUNFT | KOORDINATÉN ANFANG )

( ORIGIO )


- MENŞÛR[< NEŞR]/NEŞREDİLMİŞ değil/yerine/= AÇILMIŞ, YAYILMIŞ, DAĞITILMIŞ | PRİZMA


- MERDANE | SİLİNDİR | ÜSTÜVANE | SİLİNDİR ile/||/<> SİLİNDİR ile/||/<> SİLİNDİR[Fr. < CYLINDRE]

( 106 Silindir o şekilde bir katıy 1 dır ki onun yan yüzeyi bir eğri yüzeydir Bu şekilde olan katıy herhangi bir yatay düzeyde yuvarlanabilir İşte bunun içindir ki ona silindir denmiştir Silindirde karşılıklı tabanlar paralel ve eşittir I Katıy katı olan cisimdir 107 Bir silindirin Yüksekliği üst tabanından alt tabanına indirilen dikeydir 110 Bir silindirin yan yüzeyini yayarsak bir dikey dörtgen elde ederiz ki bunun tabanı silindir tabanı çemberine ve yüksekliği silindirin yüksekliğine eşit olur 111 Bir silindirin hacmı onun tabanı alanının yüksekliği çarparığına eşittir Misal Yüksekliği 0 80 m ve tabanlarından her birinin alanı 0 30 mk olan bir silindir düşünelim Bu silindirin hacmı 0 30 X 0 80 0 24 mkp tür Motorardı yarışlarında motorun arka teker ekseninden 75 cm geriye bağlanan 2035 mm kalınlığında ve 60 cm enindeki döner silindir Resim Yüksek baskı ve düzbaskı tekniklerinde plaklara mürekkep vermede kullanılan kauçuk kaplı silindir 1 Altın gümüş ya da bir başka madeni ezerek istenilen biçime sokan araç Bursa Aksaray Niğde 2 Soba borusu yapmakta kullanılan araç Maraş Kırklareli )

( CYLINDER )

( ROULEAU | ROULEAU Â REVENIR | CYLINDRE )


- MERKEZ ile EŞİT ile ORTA


- MERKEZİN:
KAYMASI ile/değil YER DEĞİŞTİRMESİ


- MESÂHA ETMEK[doğrusu MİSÂHA/T] değil/yerine/= YERİ ÖLÇME | YÜZÖLÇÜMÜ

( Ölçmek. )


- METEOROLOJİ[Fr. < Yun.] ile METROLOJİ

( Kalıkbilim, hava [durumu] bilgisi. İLE Ölçübilim. )


- METRE[Fr./İng.] ile/ve/||/<>/> TELEMETRE[Fr./İng.]

( Yer meridyen çemberinin kırk milyonda biri olarak kabul edilen, 100 cm'lik temel uzunluk ölçüsü birimi. | Genellikle desimetre, santimetre, milimetrelere bölünmüş ölçü aracı. İLE/VE/||/<>/> İki nokta arasındaki uzaklığı ölçmeye yarayan gereç. | Uzaklık gösteren değerlerin aktarılmasına yarayan araç. | Fotoğraf makinelerinde, çekimi yapılacak nesneye olan uzaklığı belirterek bunun ayarını yapan düzen. )


- METRİK GEOMETRİ ile KONUM GEOMETRİSİ


- MİKAB[Ar.] değil/yerine/= KÜP


- MİLİM ile/değil MİL


- MİMARİ ARŞIN(/BİNA ARŞINI) ile/ve/<> ÇARŞI ARŞINI ile/ve/<> ENDAZE[Fars.]

( ... İLE/VE/||/<> Yaklaşık 68 santimetreye eşit olan uzunluk ölçüsü. | Bu uzunluk ölçüsüne göre ölçüm yapan, demirden, çelikten ya da tahtadan araç. | Bir kol boyu. Büyük bir adım genişliği. İLE/VE/||/<> 65 cm. boyunda bir uzunluk ölçüsü. | Ölçü. )


- MINKOWSKI-TENSOR[Alm.] ile/değil/yerine/= MİNKOWSKİ TENSÖRÜ


- MINKOWSKI TENSOR[İng.] ile/değil/yerine/= MİNKOWSKİ YERDEĞİŞTİRİCİ


- MİSL/MİSİL[Ar.] değil/yerine/= KAT

( Eş, benzer. | Miktar. | Kat. )


- MOMENT[Lat./Alm.]

( Kuvvetin, bir cismi, bir nokta ya da bir eksen yörüngesinde döndürme etkisini belirleyen vektör niceliği. )


- MUAŞŞER | ONGEN ile/||/<> ONGEN

( On kıyısı olan çokgen On kenarlı çokgen )

( DECAGON )

( DÉCAGONE | DECAGON )

( DEKAGON, ZEHNECK | DEKAGON )

( DECAGONUM )


- MUAYYEN ile/||/<> MÜSTATÎL ile/||/<> MURABBA ile/||/<> MÜSELLES ile/||/<> MÜSEDDES ile/||/<> MUHAMMES ile/||/<> KESÎRU'L-EDLÂ ile/||/<> MUNHARİF

( Eşkenar dörtgen. İLE/||/<> Dikdörtgen. İLE/||/<> Kare. İLE/||/<> Üçgen. İLE/||/<> Altıgen. İLE/||/<> Beşgen. İLE/||/<> Çokgen. İLE/||/<> Yamuk. )


- MÜCESSEM ADESÎ ile/||/<> MÜCESSEM BEYDÎ

( Mercek nesnesi. İLE/||/<> Oval nesne. )


- MÜDEVVER[Ar.] değil/yerine/= YUVARLAK


- MUHADDEP[Ar.]/KONVEKS[İng.] değil/yerine/= DIŞBÜKEY


- MUHAMMES, ZU-HAMSET-İL-ADLA | BEŞGEN ile/||/<> BEŞGEN

( Beş kıyısı olan çokgen matematik )

( PENTAGON )

( PENTAGONE )

( PENTAGON, FÜNFECK )

( PENTAGONIUM )


- MUHASEBE ile/ve/||/<>/< MUHAKEME


- MÜHENDİS MİMAR ile RESSAM MİMAR

( ENGINEER ARCHITECT vs./and/<> ARTIST ARCHITECT )


- MÜHENDİS/LİK ile/ve/<> MİMAR/LIK

( Mimarlık Almanağı )

( ... ile/ve/<> BENNÂ )

( ... ile/ve/<> DÜLGER )

( ENGINEER vs./and/<> ARCHITECT )


- MUHTEMEL["MUTEMEL" değil!][Ar.] değil/yerine/= OLASI


- MÜMAS[Ar. < MÜMASS] değil/yerine/= DOKUNAN | TEĞET

( Bir eğrinin yanından geçen ve ona ancak bir noktada değen doğru. )


- MÜNHANİ[Ar.] değil/yerine/= EĞRİ


- MÜNHARİF | MÂİL | EĞİK ile/||/<> EĞİK ile/||/<> EĞİK ÇİZGİ

( eğik çizgi biyoloji matematik 31 Bir doğru çizginin başka bir doğru çizgi ile yaptığı bitişik açılar eşit olmazsa o doğru çizgi öbür çizgiye göre eğik çizgi veya eğik tir Misal m ve n açıları eşit olmadıklarından AB doğru çizgisi CD ye eğiktir Şekil 11 )

( ITALIC | SLANT | SLASH )

( OBLIQUE )

( SCHRÄG )

( OBLIQUUS )

( OBLIQUO )

( ΠΛΆΓΙΟΣ / πλάγιος )


- MÜNHARİF | ZU-ERBAAT-ÜL-ADLÂ | DÖRTGEN ile/||/<> DÖRTGEN

( 61 Dörtgen dört kenarlı bir poligondur 62 özel adı olan dörtgenler şunlardır Paralelkenar Dikey dörtgen Eşkenar dörtgen Kare Yamuk Dört kıyısı olan çokgen matematik )

( QUADRILATERAL, QUADRANGLE | QUADRANGLE | RHOMBUS | SQUARE | TRAPEZOID )

( QUADRILATÈRE, QUADRANGLE | QUADRANGLE | LOSANGE | CARRÉ | TRAPÈZE )

( VIERECK, VIERSEIT, TETRAGON | VIERECK | RAUTE | QUADRAT | TRAPEZ )

( QUADRILATERUS, QUADRANGULUM | RHOMBUS | QUADRATUM | TRAPEZIUM )

( QUADRILATERO )

( ΤΕΤΡΆΠΛΕΥΡΟ / τετράπλευρο )


- MÜSEDDES | ALTIGEN ile/||/<> ALTIGEN

( Altı kıyısı olan çokgen matematik )

( HEXAGON | PENTAGON | POLYGON | DECAGON | OCTAGON | HEPTAGON )

( HEXAGONE | PENTAGONE | POLYGONE | DÉCAGONE | OCTAGONE | HEPTAGONE )

( SECHSECK, HEXAGON | PENTAGON, FÜNFECK | VIELECK, POLYGON | DEKAGON, ZEHNECK | ACHTECK | SIEBENECK )

( HEXAGONUM | PENTAGONIUM | POLYGONUM | DECAGONUM | OCTAGONOS )

( ESAGONO )

( ΕΞΆΓΩΝΟ / εξάγωνο )


- MÜSELLESE[Ar.] ile MÜSELLESÎ[Ar.]

( Oksijen, hidrojen ve karbondan olan. İLE Üçgen biçiminde olan, müselles. )


- MÜSELLES-İ MUHTELİF-ÜL-ADLA | ÇEŞİTKENAR ÜÇGEN ile/||/<> ÇEŞİTKENAR ÜÇGEN

( 54 Kenarlarının ve açılarının hiç biri eşit olmıyan üçgene çeşitkenar üçgen denir matematik )

( TRIANGLE SCALÉNE )


- MÜSELLES-İ MÜTESÂVİY-ÜSSAKEYN ile/||/<> TRIANGLE ISOCÈLE[Fr.] ile/||/<> İKİZKENAR ÜÇGEN

( matematik )

( TRIANGLE ISOCÈLE )


- MÜSEMMEN | SEKİZGEN ile/||/<> SEKİZGEN

( Sekiz kıyısı olan çokgen matematik )

( OCTAGON )

( OCTAGONE | OCTOGONE )

( ACHTECK )

( OCTAGONOS )


- MÜTEMMİM CÜZ[Arç] değil/yerine/= TAMAMLAYICI PARÇA


- MÜTESÂVÎ EL-EDLÂ ile/||/<> MÜTESÂVÎ ES-SÂKEYN ile/||/<> MUHTELİFÜ'L-EDLÂ ile/||/<> MENŞÛR

( Eşkenar üçgen. İLE/||/<> İkizkenar üçgen. İLE/||/<> Çeşitkenar üçgen. İLE/||/<> Üçgen prizması. )


- MUVAZAT[Ar.]/PARALELLİK değil/yerine/= KOŞUTLUK


- NESNE ile/ve/||/<>/< YÜZEY ile/ve/||/<>/< ÇİZGİ ile/ve/||/<>/< NOKTA


- NİCELİK ile/ve/||/<>/> BİLİNMEYEN NİCELİK


- NİCELİKLER ile YER/MEKÂN

( [zıtlık/zıddı] Yoktur. İLE Vardır. )


- ...'NIN:
KANITI ile/değil GÖSTERGESİ


- NİSPETİ ORANINDA" değil ... ORANINDA YA DA NİSPETİNDE


- NOKTA ile/ve/||/<>/> ÇİZGİ ile/ve/||/<>/> ÜÇGEN ile/ve/||/<>/> PİRAMİT

( Tek nokta. İLE/VE/||/<>/> İki nokta. İLE/VE/||/<>/> Üç nokta. İLE/VE/||/<>/> Dört nokta. )


- NOKTA ve/||/<>/> DÜZLEM ve/||/<>/> ALAN ve/||/<>/> BİÇİM/ŞEKİL


- NOKTA ve/||/<> DÜZLEM ve/||/<> NESNE/ŞEY

( Biraradalığı vermezler. )


- NOKTA ile/ve/||/<> KÜRE

( Uzaktan bakarsak. İLE/VE/||/<> Yakından bakarsak. )

( POINT vs./and/||/<> SPHERE )


- NOKTA ile/ve SÜREKLİ NOKTA

( COMMON FIELD vs./and CONTINUAL POINT )


- NORMAL/ABNORMAL[İng.] değil/yerine/= DÜZGÜN

( 70. “Düzgün” poligon, bütün kenarları ve bütün açıları eşit olan bir poligondur. Şekil: 39 Şekil; 40 Eşitkenar üçgen ve kare, düzgün poligonlardır. Düzgün poligonlar, düzgün olmıyan poligonlar gibi, kenarlarının sayısınca isim alırlar. Şekil:41 Şekil:42 )


- ÖKLİD GEOMETRİSİ:
YER/DÜNYA İÇİN değil GÖK İÇİN


- ÖKLİD ile/ve/||/<>/> LOBACHEVSKY ile/ve/||/<>/> RIEMANN GEOMETRİSİ

( Bir doğruya dışındaki bir noktadan bir paralel çizilebiliyorsa. @@ Bir doğruya dışındaki bir noktadan hiç paralel çizilemiyorsa. @@ Bir doğruya dışındaki bir noktadan birden çok paralel çizilebiliyorsa. )

( Bir üçgenin iç açılarının toplamı 180 derece ise. @@ Bir üçgenin iç açılarının toplamı 180 dereceden küçük ise. @@ Bir üçgenin iç açılarının toplamı 180 dereceden büyük ise. )

( ÖKLİD POSTULATLARI

1- Bir noktadan, bir noktaya, tek bir doğru çizilebilir.

2- Sonlu bir doğru, yine bir doğru olarak uzatılabilir.

3- Bir merkez ve bir mesafe, çemberi tanımlar.

4- Tüm dik açılar, birbirine eşittir.

5- Eğer bir doğru, iki doğruyu kesiyorsa iç açıları toplamı, iki dik açıdan küçük olan tarafta iki doğru kesişirler.

(Bir doğruya, dışındaki bir noktadan yalnız bir tek paralel doğru çizilebilir.[John Playfair]) )

(

Üç Geometri Türü

Öklid, Lobachevsky ve Riemann Geometrilerinin Kapsamlı Karşılaştırması

Temel Kavramsal Farklar

Öklid Geometrisi

Tam 1 paralel

Lobachevsky (Hiperbolik)

Sonsuz paralel

Riemann (Küresel)

Hiç paralel yok

Öklid Geometrisi

  • Yüzey türü: Düz yüzey (düzlem)
  • Gauss eğriliği: K = 0
  • Paralel çizgiler: Tam 1 tane
  • Üçgen açıları toplamı: = 180°
  • Pi sayısı: π = 3.14159...
  • Mesafe formülü: √[(x₂-x₁)² + (y₂-y₁)²]
  • Günlük örnekler: Masa üstü, kağıt, ekran

Lobachevsky (Hiperbolik)

  • Yüzey türü: Eyer biçiminde yüzey
  • Gauss eğriliği: K < 0
  • Paralel çizgiler: Sonsuz tane
  • Üçgen açıları toplamı: < 180°
  • Pi sayısı: π < 3.14159...
  • Mesafe: Hiperbolik fonksiyonlar
  • Günlük örnekler: At eyeri, Pringles cipsi

Riemann (Küresel)

  • Yüzey türü: Küre yüzeyi
  • Gauss eğriliği: K > 0
  • Paralel çizgiler: Hiç yok
  • Üçgen açıları toplamı: > 180°
  • Pi sayısı: π > 3.14159...
  • Mesafe: Büyük çember yayı
  • Günlük örnekler: Dünya yüzeyi, top

Üçgen Açıları Toplamı Karşılaştırması

180°
Öklid
Lobachevsky
> 180°
Riemann

Üçgenin iç açıları toplamı geometri türüne göre değişir

Pratik Uygulama Alanları

Öklid

CAD yazılımları, 2D oyunlar, UI tasarımı, mimari çizimler

Lobachevsky

Özel görelilik teorisi, kristalografi, hiperbolik sanat

Riemann

GPS navigasyon, genel görelilik, harita projektörleri

Matematiksel Formüller ve Denklemler

Temel Matematiksel Farklar

Öklid Geometrisi

Mesafe Formülü:
d = √[(x₂-x₁)² + (y₂-y₁)²]
Çemberin Çevresi:
C = 2πr
Gauss Eğriliği:
K = 0
Paralel Postülatı:
Bir doğru dışındaki noktadan
o doğruya tam 1 paralel çizilebilir

Lobachevsky Geometrisi

Mesafe Formülü:
d = ln|(1+u)/(1-u)|/2
u = tanh(r)
Çemberin Çevresi:
C = 2π sinh(r)
Gauss Eğriliği:
K = -1/R² < 0
Paralel Postülatı:
Bir doğru dışındaki noktadan
o doğruya sonsuz paralel çizilebilir

Riemann Geometrisi

Mesafe Formülü (Küresel):
d = R × arccos(cos φ₁ cos φ₂ +
sin φ₁ sin φ₂ cos Δλ)
Çemberin Çevresi:
C = 2πR sin(r/R)
Gauss Eğriliği:
K = 1/R² > 0
Paralel Postülatı:
Hiç paralel doğru yoktur
(tüm doğrular kesişir)

Gauss Eğriliği Karşılaştırması

Önemli Matematiksel İlişkiler

Gauss-Bonnet Teoremi:
∬ K dA + ∮ κ ds = 2πχ(M)
K: Gauss eğriliği, κ: jeodezik eğrilik, χ(M): Euler karakteristiği
Riemann Eğrilik Tensörü:
R^ρ_σμν = ∂_μΓ^ρ_νσ - ∂_νΓ^ρ_μσ + Γ^ρ_μλΓ^λ_νσ - Γ^ρ_νλΓ^λ_μσ
Hiperbolik Trigonometri:
cos c = cos a cos b + sin a sin b cosh C
Hiperbolik kosinüs yasası

Programlama Uygulamaları

// Üç geometri türü için mesafe hesaplama sınıfları

class EuclideanGeometry
{
static distance
(p1, p2) {
const dx = p2.x - p1.x;
const dy = p2.y - p1.y;
return Math.sqrt(dx*dx + dy*dy);
}

static circumference
(r) {
return 2 * Math.PI * r;
}

static triangleAngleSum
() {
return 180; // Her zaman 180 derece
}
}

class LobachevskyGeometry
{
static distance
(p1, p2) {
// Hiperbolik geometride mesafe
const dx = p2.x - p1.x;
const dy = p2.y - p1.y;
const r = Math.sqrt(dx*dx + dy*dy);
const u = Math.tanh(r);
return Math.log((1+u)/(1-u)) / 2;
}

static circumference
(r) {
return 2 * Math.PI * Math.sinh(r);
}

static triangleAngleSum
(area) {
return 180 - area; // Alan kadar eksik
}
}

class RiemannGeometry
{
static distance
(p1, p2, R = 1) {
// Küresel koordinatlarda mesafe
const lat1 = p1.lat * Math.PI/180;
const lat2 = p2.lat * Math.PI/180;
const dLon = (p2.lon - p1.lon) * Math.PI/180;
const a = Math.cos(lat1) * Math.cos(lat2) +
        Math.sin(lat1) * Math.sin(lat2) * Math.cos(dLon);
return R * Math.acos(Math.min(1, a));
}

static circumference
(r, R = 1) {
return 2 * Math.PI * R * Math.sin(r/R);
}

static triangleAngleSum
(area, R = 1) {
return 180 + area/(R*R) * 180/Math.PI; // Alan kadar fazla
}
}

Kullanım Örnekleri

// Öklid geometrisi örneği

const euclidDist = EuclideanGeometry.distance({x: 0, y: 0}, {x: 3, y: 4}); // 5
const euclidCirc = EuclideanGeometry.circumference(10); // 2π * 10 = 62.83

// Lobachevsky geometrisi örneği

const hyperDist = LobachevskyGeometry.distance({x: 0, y: 0}, {x: 1, y: 1});
const hyperCirc = LobachevskyGeometry.circumference(1); // 2π * sinh(1)

// Riemann geometrisi örneği (Dünya üzerinde)

const earthRadius = 6371; // km
const sphereDist = RiemannGeometry.distance(
    {lat: 41.0, lon: 29.0}, // İstanbul
    {lat: 48.9, lon: 2.3}, // Paris
    earthRadius
); // ~2200 km

Gerçek Dünya Uygulamaları

Öklid Geometrisi

  • CAD/CAM yazılımları
  • 2D oyun motorları
  • Kullanıcı arayüzü tasarımı
  • Mimari çizim programları
  • Grafik tasarım araçları

Lobachevsky Geometrisi

  • Özel görelilik hesaplamaları
  • Kristalografi simülasyonları
  • Hiperbolik sanat uygulamaları
  • Ağ teorisi ve graf analizi
  • Yapay sinir ağları

Riemann Geometrisi

  • GPS navigasyon sistemleri
  • Genel görelilik simülasyonları
  • Harita projeksiyonları
  • Jeodezi uygulamaları
  • Uzay misyonu hesaplamaları
)

(

Bu üç geometri arasındaki en temel fark, meşhur Paralellik Aksiyomu'na (ya da Beşinci Postüla'ya) yaklaşımlarıdır. Tüm farklar bu tek varsayımdaki değişiklikten doğar.

1. Kavramsal Farklar ve Anlaşılması

Anlaşılması İçin Bir Benzetme

  • Öklid Geometrisi (Sıfır Eğrilik): Düz bir kâğıt yüzeyi düşünün. Bu, sezgilerimize en uygun olan geometridir.
  • Riemann Geometrisi (Pozitif Eğrilik): Bir kürenin (örneğin bir portakalın ya da Dünya'nın) yüzeyini düşünün.
  • Lobaçevski Geometrisi (Negatif Eğrilik): Bir at eyerinin yüzeyini ya da bir patates cipsini düşünün. Her noktada zıt yönlere doğru bükülen bir yüzeydir.

Şimdi bu benzetmeler üzerinden temel farklara bakalım:

Paralellik Aksiyomu:

  • Öklid: Düz bir kâğıt üzerinde, bir doğruya dışındaki bir noktadan yalnızca bir tane paralel doğru çizebilirsiniz.
  • Riemann: Küre yüzeyinde "paralel" doğrular çizemezsiniz. Çünkü küre yüzeyindeki tüm "doğrular" (en kısa yollar, yani büyük daireler) eninde sonunda birbiriyle kesişir. Kısacası, bir doğruya dışındaki bir noktadan hiçbir paralel doğru çizilemez.
  • Lobaçevski: Eyer yüzeyinde, bir doğruya dışındaki bir noktadan sonsuz sayıda paralel doğru çizebilirsiniz. Bu doğrular, verilen ilk doğruyu asla kesmezler.

Üçgenin İç Açıları Toplamı:

  • Öklid: Düz kâğıt üzerindeki bir üçgenin iç açıları toplamı tam olarak 180°'dir.
  • Riemann: Küre yüzeyine çizilmiş bir üçgenin iç açıları toplamı her zaman 180°'den büyüktür.
  • Lobaçevski: Eyer yüzeyine çizilmiş bir üçgenin iç açıları toplamı her zaman 180°'den küçüktür.
Özellik Öklid Geometrisi Riemann Geometrisi (Küresel) Lobaçevski Geometrisi (Hiperbolik)
Yüzey Benzetmesi Düzlem (Kâğıt) Küre Eyer
Eğrilik Sıfır Pozitif Negatif
Paralellik Bir doğruya dışındaki bir noktadan tek bir paralel çizilir. Paralel doğrular yoktur; tüm doğrular kesişir. Bir doğruya dışındaki bir noktadan sonsuz paralel çizilir.
Üçgen İç Açıları Tam olarak 180° 180°'den büyük 180°'den küçük
Uygulama Alanı Gündelik hayat, mühendislik, klasik fizik Kozmoloji, genel görelilik, Dünya yüzeyinde seyrüsefer (GPS) Genel görelilik, karmaşık ağ analizi, soyut matematik

2. Matematiksel Formül Farkı

Bu geometriler arasındaki fark, en temel düzeyde, iki nokta arasındaki mesafeyi ölçen formülde, yani metrikte yatar. İki boyutlu bir uzay için bu formüller (çizgi öğesi ds) şöyledir:

  • Öklid Geometrisi (Kartezyen Koordinatlarda):

    Bu, Pisagor teoreminden bildiğimiz basit uzaklık formülüdür. $dx$ ve $dy$, x ve y eksenlerindeki sonsuz küçük değişimlerdir. Bu metrik, uzayın "düz" olduğunu belirtir.

    ds² = dx² + dy²
  • Riemann Geometrisi (Küresel Koordinatlarda):

    $R$ yarıçaplı bir küre yüzeyi için metrik şöyledir. $R$ kürenin yarıçapı, θ ve φ ise enlem ve boylama karşılık gelen açılardır. Formüldeki $sin²(θ)$ terimi, uzayın eğriliğini yansıtır.

    ds² = R² dθ² + R² sin²(θ) dφ²
  • Lobaçevski Geometrisi (Poincaré Disk Modeli):

    Bu geometriyi temsil etmenin bir yolu olan Poincaré diskinde metrik şöyledir. Paydadaki terim, diskin merkezinden kenarına doğru yaklaştıkça mesafelerin logaritmik olarak "genişlemesine" neden olur.

    ds² = 4(dx² + dy²) / (1 - (x² + y²))²

3. Kodlama İlişkisi ve Farkı

Bu geometrilerin kodlamadaki yansımaları, genellikle uğraşılan sorunun doğasına bağlıdır.

  • Öklid Geometrisi:
    • İlişki/Kodlama: Neredeyse tüm standart bilgisayar grafikleri, oyun motorları (Unity, Unreal Engine vb.) ve simülasyonlar varsayılan olarak Öklid geometrisini kullanır. Vektörler (x, y, z) ile temsil edilir. Toplama, çıkarma, nokta çarpım, çapraz çarpım gibi standart vektör işlemleri bu geometrinin temelini oluşturur.
    • Fark: Kodlaması en basit ve en sezgisel olanıdır. vectorA + vectorB gibi bir işlem, düz bir çizgide hareket anlamına gelir.
  • Riemann Geometrisi:
    • İlişki/Kodlama: Dünya yüzeyiyle ilgili uygulamalarda zorunludur. GPS sistemleri, uçuş simülatörleri, harita servisleri (Google Earth, OpenStreetMap) ve astronomi yazılımları bu geometriyi kullanır.
    • Fark: Genellikle enlem ve boylam gibi küresel koordinatlar (latitude, longitude) kullanılır. İki nokta arasındaki en kısa mesafeyi bulmak için Pisagor teoremi yerine Haversine formülü gibi özel algoritmalar gerekir.
  • Lobaçevski Geometrisi:
    • İlişki/Kodlama: Daha niş alanlarda kullanılır. Bazı oyunlar, sezgisel olmayan ve sonsuz gibi görünen alanlar yaratmak için bu geometriyi kullanır (örneğin, HyperRogue oyunu).
    • Fark: Kodlaması en karmaşık olanıdır. Lobaçevski uzayını temsil etmek için Poincaré diski ya da Klein modeli gibi bir model seçmeniz gerekir. Tüm geometrik işlemler bu modelin metrik formülüne göre yeniden tanımlanmalıdır.
)


- ÖKLİD ve/||/<>/> POSTULATLARI

( 1- Bir noktadan, bir noktaya, tek bir doğru çizilebilir.

2- Sonlu bir doğru, yine bir doğru olarak uzatılabilir.

3- Bir merkez ve bir mesafe, çemberi tanımlar.

4- Tüm dik açılar, birbirine eşittir.

5- Eğer bir doğru, iki doğruyu kesiyorsa iç açıları toplamı, iki dik açıdan küçük olan tarafta iki doğru kesişir.

(Bir doğruya, dışındaki bir noktadan yalnız bir tek paralel doğru çizilebilir.[John Playfair]) )


- ÖLÇEK ile VERNİYE[< VERNIER adından]

( ... İLE Doğrusal ya da dairesel boyutların ölçülmesinde, ölçme duyarlılığını artıran, çok küçük boyutların ölçülebilmesini sağlayan düzenek. )


- ÖLÇME ile/ve/||/<> ÖLÇÜMLEME


- ÖLÇÜ ile/ve/||/<> DERECE

( MEASURE vs./and/||/<> DEGREE )


- ÖLÇÜ = MEASURE[İng.] = MESURE[Fr.] = MAß[Alm.] = MISURA[İt.] = MEDIDA[İsp.]


- ONDALIK SAYILARDA:
NOKTA ile/ve/||/<> VİRGÜL

( "Ondalık Sayılarda Nokta mı, Virgül mü?" yazısı için burayı tıklayınız... )


- ORAN ile/ve BAKIŞIM/SİMETRİ

( PROPORTION vs./and SYMMETRY )


- ORAN ile/ve/<> ORANTI

( PROPORTION vs./and/<> BALANCE/PROPORTION )


- ORGANİK GEOMETRİ ile/ve ANALİTİK GEOMETRİ


- ORTA ile/ve/||/<> ARACI


- ORTA ile/ve/değil MERKEZ


- ORTA ile/ve/||/<> ORTAY/MERKEZ[Ar.]


- ORTA ile/ve/||/<> SONUÇ

( [İki taraftan da pay] Alarak/alıyorsa. İLE/VE/||/<> Almıyorsa. )


- ORTASINDA ile ARASINDA

( Bacaklarının ortasında ne vardır?: Diz/ler! [arasında değil!] ;) )


- ORTHONORMALE VEKTOREN[Alm.] ile/değil/yerine/= ORTONORMAL VEKTÖRLER


- OTUR(T)MAK ile ÖRTÜŞ(TÜR)MEK

( TO FIT WELL vs. HARMONIZE )


- OVAL[Fr. < OVALE] ile ELİPS[Fr. < ELIPSE]

( Yumurta biçiminde olan, yumurtamsı. | Özellikle elips gibi iki bakışım ekseni olan kapalı eğrinin oluşturduğu biçim. İLE Tüm noktalarının belirli iki ayrı noktaya olan uzaklıklarının toplamı birbirine denk olan kapalı eğri. | Eksilti. )


- OVAL[Fr. < OVALE]/BEYZÎ[Ar.] değil/yerine/= SÖBE

( Yumurta biçiminde olan, yumurtamsı. | Özellikle elips gibi iki bakışım ekseni olan kapalı eğrinin oluşturduğu biçim. )


- OYLUM/HACİM DEĞİŞTİRME ile/ve YER DEĞİŞTİRME


- EIGENVECTOR[İng.] / VECTEUR PROPRE[Fr.] / EIGENVEKTOR[Alm.] ile/değil/yerine/= ÖZ VEKTÖR


- PARALEL değil/yerine/= ENLEM/ENLEMLİ


- PARALLÈLE/PARALÉLLISME/PARALLÉLOGRAMME[Fr. < PARALLÈLE] değil/yerine/= PARALLELOGRAM[İng.] değil/yerine/= PARALLELOGRAMM[Alm.] değil/yerine/= PARALELKENAR

( 63. “Paralelkenar” , karşılıklı kenarları paralel olan dörtgendir. Şekil :33 Şekil: 34 @@ 83. Paralelkenar: Paralelkenarın, alanı tabanı ile yüksekliğinin çarparığına eşittir. Misal: Tabanı 24 metre ve yüksekliği 16 metre olan bir paralelkenar düşünelim. 24 ile 16 nın çarparığı olan 384 metre kare, bu paralelkenarın alanıdır. Şekil:50 Şekil:51 )


- PARAPSİKOLOJİ ile/||/<> PARANORMAL ile/||/<> PARAFİZİK ile/||/<> PARADİGMA ile/||/<> PARALEL ile/||/<> PARAZİT ile/||/<> PARALİMPİK ile/||/<> PARAMEDİK

(

Parapsikoloji Psikolojinin ötesindeki ruhsal/psişik olayları inceleyen alan.
Paranormal Normalin dışında olan, açıklanamayan (örnek: hayaletler, "UFO"lar)
Parafizik Fiziğin ötesindeki, fizik yasalarıyla açıklanamayan olaylarla ilgili.
Paradigma Bir düşünce yapısının yanındaki örnek, model, kalıp, çerçeve.
Paralel Yan yana giden, aynı doğrultuda. (matematiksel ya da mecâzî anlamda)
Parazit Yanında yaşayıp zarar veren canlı. [mecâzen de "gereksiz ses vb."]
Paralimpik Olimpiyatların yanında/desteğiyle düzenlenen engelli spor oyunları.
Paramedik Doktorun yanında çalışan sağlık görevlisi [acil tıp teknikeri].
)


- PARÇA ile/ve/||/<> ASKAT

( ... İLE Herhangi bir ölçü biriminin bölündüğü eşit parçalardan her biri. )


- PARMAK ile/ve HAT ile/ve NOKTA

( Bir mimari arşının 1/24'ü.[3,158 cm.] İLE/VE Bir parmağın 1/12'si.[0,263 cm.] İLE/VE Bir hat'ın 1/12'si.[0,0219 cm.] )

( 1 mimari arşın = 24 parmak = 288 hat = 3456 nokta'dır. )


- PASCAL ÜÇGENİ ve/||/<> BİNOM DAĞILIMI

( Sayın Haluk Berkmen'in yazısını okumak için burayı tıklayınız... )

( )


- PATTERSON VECTORS[İng.] / VECTEURS DE PATTERSON[Fr.] ile/değil/yerine/= PATTERSON VEKTÖRLERİ


- PATTERSON-VEKTOR[Alm.] ile/değil/yerine/= PATTERSON VEKTÖRÜ


- PAYDA ile PAYANDA[Fars.]


- PERGEL[Fars.] değil/yerine/= YAYÇİZER


- Pİ SAYISI ile/<> HİDROJEN ATOMLARI(NIN ENERJİ DÜZEYLERİ)


- Pİ:
SINIRLI ve SONSUZ


- Pİ[Π][3.14] ile/ve/değil/yerine/||/<>/> TAU[τ][6.28]

( Çemberin çevresini çapıyla ilişkilendirir. İLE/VE/DEĞİL/YERİNE/||/<>/> Bir çemberin çevresini yarıçapıyla ilişkilendirir. [Tam çemberin radyan cinsinden açı ölçüsü olarak daha kullanışlıdır.] )


- PİRAMİD

( PYRAMID )


- PİRAMİT ile/<> KONİ

( THALES KURAMI: Piramidin yüksekliğini bulmak için yere dikilen bir çubuğun gölgesinin uzunluğunun, çubuğun uzunluğuna eşit olmasını beklemek ve o anda piramidin gölgesinin uzunluğunu ölçerek piramidin yüksekliğinin ölçülmesi. )

( PYRAMID vs./<> CONE )


- PİRAMİT ile/ve/||/<> YILDIZ

( PYRAMID vs./and/||/<> STAR )


- PYRGÉOMÈTRE[Fr.] ile/değil/yerine/= PİRGEOMETRE


- PÎŞ Ü PES[Fars.] ile PES Ü PÎŞ[Fars.]

( Ön ve arka. İLE Arka ve ön. )


- PİSAGOR'CU SAYI ANLAYIŞI ile/ve/||/<> ORANSAL OLMAYAN SAYI

( "Antik Mısır’dan Günümüze Pisagor" yazısı için burayı tıklayınız... )


- POLİGON | ÇOKGEN ile/||/<> ÇOKGEN

( Köşeler adım alan gibi n sayıda nokta ile kıyılar adını alan doğru parçalarından oluşan düzlemsel uzambiçim matematik )

( POLYGON )

( POLYGONE )

( VIELECK, POLYGON )

( POLYGONUM )


- POLİGON ile/||/<> POLİGON[Fr. < POLYGONE]

( 71 Çember pek çok kenarlı düzgün bir poligon olarak düşünülebilir 77 Prensip IV Düzgün altıgenin kenarı dış dayirenin yarı çapına eşittir 78 Prensip V Bir poligonun kenarlarının sayısı ile açılarının toplamı arasındaki ilgi şöyledir Poligonun kenarları sayısından 2 çıkarıldıktan sonra kalan sayı kadar iki dikey açı o poligonun bütün açılarının toplamına eşit olur 79 Prensip VI Bir kirişin ortasından yükseltilen dikey dayirenin merkezinden ve yayın ortasından geçer Poligon Poligon Poligon Poligon )

( POLYGONE )


- POYNTING VECTOR[İng.] / VECTEUR DE POYNTING[Fr.] / POYNTING-VEKTOR[Alm.] ile/değil/yerine/= POYNTİNG VEKTÖRÜ


- PRİZMA ile PİRAMİT[Fr. < Yun.]

( [mat.] Biçme. | [fizik] Işık ışınlarını saptıran ve ayrıştıran, saydam maddeden yapılmış üçgen prizma. İLE [mat.] Tepeleri ortak bir noktada birleşen, tabanları da herhangi bir çokgenin birer kenarı olan birtakım üçgenlerden oluşmuş cisim. | Mısır firavunlarının mezarlarına verilen ad. | Gösteri jimnastiklerinde, jimnastikçilerin, araçlı ya da araçsız olarak birbirinin omuzlarında, dizlerinde oluşturdukları gösterişli ve düzenli biçimler. )

( PRISM vs. PYRAMID )


- SAKEYN ŞİBİH MÜNHARİF ile/||/<> TRAPÈZE ISOCÈLE[Fr.] ile/||/<> İKİZKENAR YAMUK

( matematik )

( TRAPÈZE ISOCÈLE )


- ŞAKÜL | ŞAKUL | ŞÂKUL ÂLETİ | ÇEKÜL ile/||/<> ÇEKÜL ile/||/<> DÜŞEY ÇİZGİ

( düşey çizgi genel uygulayım Yerçekimi doğrultusunu belirtmek için kullanılan ucuna ağırlık bağlanmış ipten oluşan araç Düşey doğrultuyu bulmak için kullanılan ucuna ağırlık asılı ip fizik matematik )

( PLUMB LINE | PLUMB BOB )

( FIL À PLOMB | PLOMB, FIL À PLOMB )

( LOTTEINE, LOTSCHNUR | SENKBLEI, SENKLOT )


- ŞAKULİ | DÜŞEY ile/||/<> DÜŞEY

( Yataya dik olan Yerçekimi doğrultusunda çevrene dik doğrultuda bulunan matematik )

( VERTICAL | PORTRAIT | HORIZONTAL | OBLIQUE )

( VERTICAL | HORIZONTAL | OBLIQUE )

( VERTIKAL, LOTRECHT, SENKRECHT | SENKRECHT | HORIZONTAL | SCHIEF, SCHRÄG )

( VERTICALIS | HORIZON, HORIZONTIS | OBLI-QUUS )

( VERTICALE )

( ΚΑΤΑΚΌΡΥΦΟΣ / κατακόρυφος )


- SAPMA ile/ve AYRILMA

( Serbest bir mıktnatıslı iğnenin, denge konumunda iken gösterdiği doğrultudan geçen düşey düzlemle, bulunulan noktanın meridyen düzlemi arasındaki açı. | Bir ışının, saydam bir biçmeden geçtikten sonraki doğrultusu ile ilk doğrultusu arasında oluşan açı. | Bazı sözcüklerin, kurallara göre almaları gereken biçimlerden uzaklaşması durumu. İLE ... )

( DEVIATION vs./and DIVERGE )


- SAPMA ile/ve/<> SAPLANMA


- SINIR:
SAPTANABİLİR ile/ve/||/<>/> HESAPLANABİLİR


- SATH ile/||/<> SATH MÜSTEVÎ

( Yüzey. | İki boyutluların yüzeyi. İLE/||/<> Düzlemsel yüzey. )


- SATHÎ[Ar.] değil/yerine/= YÜZEYSEL/GELİŞİGÜZEL/ÜSTÜNKÖRÜ


- SAYI/LABİLEN ile/ve/||/<> ÖLÇÜ/LEBİLEN


- SEHİM/SEHM[Ar. çoğ. SİHÂM/ESHAM] ile SEHM[Fars.]

( Ok. | Yay. | Aksiyon, hisse bedeli. | Pay, hisse, kısım. | [tomruklarda] Eğrilik payı. İLE Korku, dehşet. )


- SEKANT[Fr.] değil/yerine/= KESEN

( Trigonometride, bir açının keseni.[Bu açının, kosinüsünün tersi.] )


- ŞEKL-İ TNÜNHARİFİ | YAMUK ile/||/<> YAMUK

( Koşut iki kıyısı olan dörtgen matematik )

( TRAPEZOID )

( TRAPÉZOÏDE | TRAPÈZE )

( TRAPEZOID )

( TRAPAZOIDES )


- FREE VECTOR[İng.] / VECTEUR LIBRE[Fr.] / FREIER VEKTOR[Alm.] ile/değil/yerine/= SERBEST VEKTÖR


- SEYYANEN[Ar.] değil/yerine/= EŞİT OLARAK


- SIFIR[0] ile/ve SONSUZ

( Yutan sayılar. )


- SİLİNDİR:
YARIM KÜRE ve/+/||/<> KONİ

( Silindir )


- SİMETRİK | BAKIŞIMLI ile/||/<> BAKIŞIMLI

( genel uygulayım Belirli eksen özek nokta ve işlemlere göre noktalarının yerleri değiştirildiğinde görünümünü bozmayan nesne ya da işlevlerin niteliği Belirli eksen özek nokta ve işlemlere göre noktalarının yerleri değiştirildiğinde görünümünü bozmayan nesne ya da işlevlerin niteliği Noktaları belirli düzlemlere eksenlere ya da noktalara göre yer değiştirince özdeş biçimde kalan cisimlerin ya da işlevlerin özelliği 1 Simetriyle ilgili olan 2 Simetriyle belirgin )

( SYMMETRICAL | SYMMETRIC | ASYMMETRICAL )

( SYMÉTRIQUE | ASYMÉTRIQUE )

( SYMMETRISCH | SPIEGELBILDLICH GLEICH | ASYMMETRISCH )

( SIMMETRICO )

( ΣΥΜΜΕΤΡΙΚΌΣ / συμμετρικός )


- SINIR ile/ve/||/<> ARA


- SİNÜS[İng. < Lat.] ile SİNÜS[Lat.] ile SİNÜZOİT/SINUSOID[İng.]

( Kovuk, kanal, boşluk. Örgenlerin ya da dokuların arasında bulunan boşluklar. | Dibi ağzından geniş oyuk/yara. İLE Trigonometrik bir çember üzerine taşınmış bir yayın ucunun ve bu yaya karşılık olan merkez açısının ordinatı. Simgesi: sin İLE Boşlukçuk, toplardamar boşluğu. )


- SİNÜZOİT[Fr.]

( Bir çemberin, sıfır dereceden 360 dereceye kadar olan yalarının sinüslerinin değişimlerini çizge ile gösteren, devirli, düzlem eğri. )


- SONSUZLUK ile/ve/||/<>/> AN ile/ve/||/<>/> TERSİNEMEZLİK(ENTROPİ) ile/ve/||/<>/> HEM, HEM DE | NE, NE DE ile/ve/||/<>/> BİLE DEĞİL (<> / > / < BİLE DEĞİL) (<> / > / < BİLE DEĞİL) ... ∞


- ÉLAN ANGULAIRE DE SPIN[Fr.] ile/değil/yerine/= SPİN AÇISAL MOMENTUMU


- SPİRAL ve/||/<> HELİS ve/||/<> ELİPS

( Arşimed'in, zevk için çalıştığı geometrik biçimlerden biri. VE/||/<> Sarmaşığın, ağaca tırmanırken çizdiği eğri. VE/||/<> Apollonius'un, zevk için çalıştığı geometrik biçimlerden biri.[Gezegenler, bu eğrileri çizerek dolaşır.] )


- STERADYAN[Fr. < Yun.]

( Bir kürenin merkezini tepe olarak alan ve küre yüzeyi üzerinde, kenarı bu kürenin yarı çapına eşit bir kare kadar alan ayıran, uzay açıya eşit, uzay açı birimi. [sr] )


- SURET ile GEOMETRİK BİÇİM


- TÂK ile/||/<> VETR ile/||/<> KAVS

( Kemer. İLE/||/<> Kiriş. İLE/||/<> Yay. )


- TAKRÎBÎ ile/değil/yerine/>< TAHKÎKÎ


- taksîm[< kısm] ile/ve/değil/<> Taksim

( [mat.] Bölme, parçalara ayırma. | Bölüm. | Bölü. İLE/VE/DEĞİL/<> İstanbul'un ve Gezi Parkı'mızın merkezi, değerlerimizin simgesi. [Her yer Taksim! Her yer diriliş!] )


- TAPOGRAFİK değil TOPOGRAFİK


- TEÂDÜL[Ar.] değil/yerine/= DENKLEŞME, DENKLİK, BİRBİRİNE DENK OLMA


- TEALİMİYYÛN ile/ve/||/<> TABİÎYYÛN ile/ve/||/<> İŞRAKİYYÛN ile/ve/||/<> MENAZİRÛN

( Matematikçiler. İLE/VE/||/<> Fizikçiler. İLE/VE/||/<> Aydınlanmacılar. İLE/VE/||/<> İbn Heysem'ciler. )


- TEK YÖN ile/ve/||/<> KARŞIT/TERS YÖN ile/ve/||/<> ÇOKLU YÖN


- TEK ile TEK

( Eşi olmayan, biricik, yegâne. | Birbirini tamamlayan ya da aynı türden olan nesnelerden her biri. | Önüne getirildiği tümceye istek ve özlem kavramı katan. | Yalnızca. | İki ile tam sayı olarak bölünemeyen. İLE Hiç, hiçbir. )

( SINGLE/ODD vs. SINGLE/ODD )


- TEKKE[Ar. < KESR]["TEKE" değil!] ile/değil/< TEKYE[Ar. < VEKÂ | çoğ. TEKÂYÂ]

( ... İLE Dayanma. | Güvenme. | Tekke, dergâh, hankâh, zâviye. )


- TELÂZUM[Ar.] değil/yerine/= BİRBİRİNİ GEREKTİRME İLİŞKİSİ


- TEMEL ile/||/<> KOŞUT(PARALEL)


- TEMERKÜZ[Ar. < MERKEZ] değil/yerine/= MERKEZ TUTMA | TOPLANMA | BİRİKME, YIĞILMA | [kimya] DERİŞME, KOYULAŞMA


- TENÂZUR[Ar. < NAZAR]/SİMETRİ[Fr./İng.] değil/yerine/= BAKIŞIM


- TENSOR[İng.] / TENSOR[Alm.] ile/değil/yerine/= TENSÖR


- TERS AÇI ile İÇ TERS AÇI

( ... İLE İki koşut doğruyu kasan üçüncü bir doğrunun iki yanında ve koşutların içinde altlı üstlü ortaya çıkan dört açıdan her biri. )


- INVERSE VECTOR[İng.] / VECTEUR RÉCIPROQUE[Fr.] / UMGEKEHRTER VEKTOR[Alm.] ile/değil/yerine/= TERS VEKTÖR


- TESALÜP[Ar.] değil/yerine/= ÇAPRAZ GELME

( İki şeyin birbiri üzerine çapraz biçimde gelmesi. | Sinir ve damarların birbirinin üzerinden çapraz olarak geçmesi. )


- TESLİS[Ar.]/TRIAL/TRINITY[İng.]/TRIVIUM[Lat.]/TRIMURTI[Hintçe] değil/yerine/= ÜÇÜL


- THALES KURAMI ve/||/<> ÜÇGENLER KURAMI

( Piramidin yüksekliğini bulmak için yere dikilen bir çubuğun gölgesinin uzunluğunun, çubuğun uzunluğuna eşit olmasını beklemek ve o anda piramidin gölgesinin uzunluğunu ölçerek piramidin yüksekliğinin ölçülmesi. | Bir dik üçgende, dik açının tepe noktasından hipotenüse indirilen dikmenin, iki tarafında kalan iki üçgen, birbirine ve asıl üçgene benzer üçgenlerdir. VE/||/<> ... )


- THALES ve/||/<>/> ANAKSİMANDROS/ANAKSİMENDER

( ...[M.Ö. 624 - 546] VE/||/<>/> Thales'in öğrencisi.[M.Ö. 610 - 546/545] )

( Anaksimandros, dünyanın tepsi gibi değil küre gibi olduğundan ilk kuşkulanmış kişidir.[Dünyanın eğimini bile ölçmüştür.] )

( [2. | 3. | 4. | 5. | 6. | 7. dersler...] )


- TOPLAMA ve/||/<> ÇIKARMA ve/||/<> ÇARPMA ve/||/<> BÖLME

( ADDITION and/||/<> SUBTRACTION and/||/<> MULTIPLICATION and/||/<> DIVISION )


- ÜÇ BOYUT/İMTİDAD-I SELÂSE -ile

( * UZUNLUK/BOY
* GENİŞLİK/EN
* DERİNLİK )


- ÜÇGEN:
180° ile/ve/||/<>/> 360° ile/ve/||/<>/> 540°


- ÜÇGEN ile PENROSE ÜÇGENİ

( ... ile )


- ÜÇGEN ile REULEAUX ÜÇGENİ

( )

( İlgili yazıyı okumak için burayı tıklayınız... )


- ÜÇGEN ile/ve/değil/||/<>/< ÜÇLÜ


- ÜÇGENİN İÇ AÇILARI ile/ve/değil/||/<>/>/< KİŞİNİN İÇ ACILARI


- ÜÇGENİN İÇ AÇILARI ile/ve/değil/||/<>/< KİŞİNİN İÇ ACILARI

( Bilinir/bilinebilir. İLE/VE/DEĞİL/||/<>/< [çoğunlukla/pek/yeterince] Bilinmez/bilinemez. )


- ÜÇGENLER ile/ve/<> ÖZEL ÜÇGENLER

( ... İLE/VE/<> )

( ... İLE/VE/<> )


- UFKİ | YATAY ile/||/<> YATAY

( Bir düzlem olarak düşünüldüğünde yeryüzüne koşut olan ya da çekül doğrusuna dik olan düzlemde bulunan Yerçekimi doğrultusuna dik düzlem astronomi matematik )

( HORIZONTAL | LANDSCAPE )

( HORIZONTAL | HORIZONTALE )

( HORIZONTAL | WAAGRECHT )

( HORIZON, HORIZONTIS )


- ÜSSÜ[Ar. < USS] ile/||/<> ÜSSÜ[Ar. < USS] ile/||/<> ÜSTÜ[< ÜST]

( [matematikte] Bir sayının üstüne yazılan ve kendiyle kaç kez çarpıldığını gösteren sayı, kuvvet. [62 'de 2 üs, 6 ise taban] İLE/||/<> Esas. | Bazı görevleri yürütebilmek amacıyla kurulan, özel yapıları, donatımları, atölyeleri, onarım yerleri, hizmet alanları olan, sürekli ya da geçici olarak konaklanılan yer. | Bir askerî harekâtta, birliklerin gereksinim duyduğu her türlü gerecin toplandığı, dağıtıldığı bölge. İLE/||/<> Bir nesnenin ya da yerin, yukarı, göğe doğru olan yanı. )


- USTUVÂNE KÂİME ile/||/<> USTUVÂNE MÂİLE ile/||/<> USTUVÂNE MÜSTEDÎRA ile/||/<> USTUVÂNE MUDALLA

( Dik silindir. İLE/||/<> Eğik silindir. İLE/||/<> Dairesel silindir. İLE/||/<> Çokgen prizma. )


- UZAKLIK ÖLÇÜMÜNDE:
NİRENGİ ile/ve/||/<>/> PARALAKS


- UZAY ile/ve/||/<> FAZ UZAYI

( ... @@ Sonsuz boyutlu zaman ve nesne[nin yorumlanabilmesi]. )


- VARLIK ile/ve/||/<> ÂLEM


- VARLIK ile/ve/||/<>/>/< GÖZLEM/NAZAR[Ar.]


- VECTOR FIELD[İng.] / CHAMP VECTEURIEL[Fr.] / VEKTORFELD[Alm.] ile/değil/yerine/= VEKTÖR ALANI


- VEKTORKOPPLUNGSKOEFFIZIENT[Alm.] ile/değil/yerine/= VEKTÖR BAĞLAŞIM KATSAYISI


- VECTOR COUPLING COEFFICIENT[İng.] / COEFFICIENT DU COUPLAGE DU VECTEUR[Fr.] ile/değil/yerine/= VEKTÖR ÇİFTLENİM KATSAYISI


- VECTOR FUNCTION[İng.] / FONCTION VECTORIELLE[Fr.] / VEKTORFUNKTION[Alm.] ile/değil/yerine/= VEKTÖR İŞLEVİ/FONKSİYONU


- VECTOR MESON[İng.] / MÉSON VECTEUR[Fr.] / VEKTORMESON[Alm.] ile/değil/yerine/= VEKTÖR MEZON


- VEKTÖR[İng. < VECTOR ][Fr. < VECTEUR] değil/yerine/= BİLEŞKE | YÖNEY | TAŞIYICI

( Doğrultusu, yönü, uzunluğu belirli olan ve bir ok imiyle gösterilen doğru çizgi. | Büyüklüğü ile yönü olan nicelik. | Enfeksiyon etkenini bir konaktan diğerine aktaran genellikle eklem bacaklı, omurgalı ya da omurgasız taşıyıcı dirimli. )


- VECTOR[İng.] / VEKTOR[Alm.] ile/değil/yerine/= VEKTÖR


- VEKTÖR ile/ve/değil/||/<>/< VEKTÖR UZAYI

( )

( Bir vektör, vektör uzayının öğesidir. )


- VECTOR PRODUCT[İng.] / PRODUIT VECTORIEL[Fr.] / VEKTORPRODUKT[Alm.] ile/değil/yerine/= VEKTÖREL ÇARPIM


- YAMUK ile/değil/yerine/>< DÜZGÜN OLMAYAN


- YAMUK ile/||/<> YAMUK

( 67 Yamuk yalnız iki tarafı paralel olan dörtgendir Bu paralel kenarlar yamuğun tabanlarıdır Şekli 38 87 Yamuk Bir yamuğun alanı iki taban toplamının yarısı ile yüksekliğinin çarparığına eşittir Misal Yüksekliği 7 metre ve tabanları 10 ve 16 metre olan bir yamuk düşünelim İki taban toplamının yarısı şuna eşittir Şekil 54 16x10 2 13 Yamuğun alanı 7 x 13 91 metrekaredir )


- YAN ile/ve/||/<>/> YÖN


- YANAY >< YATAY

( Bir nesnenin, düşey kesiti. | Katmanları gösteren kesit. >< ... )


- YARIÇAP ile İÇ YARIÇAP

( ... İLE Düzgün bir çokgenin içine çizilen dairenin yarıçapı. )


- YARIM ile/ve/<> BUÇUK


- YATAY ile/ve DİKEY/DÜŞEY

( UFKÎ ile/ve ŞÂKULÎ["ku" uzun okunur] )

( HORIZONTAL vs./and VERTICAL )

( HORIZONTAL avec/et VERTICAL )


- YATAY/UFKÎ ile/ve/değil YASSI

( Durgun bir su yüzeyine koşut, düşey doğrultusuna dikey olan. İLE/VE/DEĞİL Yayvan ve düz. )


- YÖN ile BOYUT

( DIRECTION vs. DIMENSION )


- ORBITAL ANGULAR MOMENTUM[İng.] / MOMENT ANGULAIRE ORBITAL[Fr.] / ORBITALDREHIMPULS[Alm.] ile/değil/yerine/= YÖRÜNGESEL AÇISAL MOMENTUM


- YÜZEY ile/||/<> YÜZEY

( 5 İki boyutlu uzam a Yüzey denir Misal Denizin yüzeyinde yürünmez 80 Yüzey İki boyutlu olarak yayıldığı genişlediği düşünülen bir uzamdır Bu boyutlar uzunluk ve genişliktir )


- ZAMAN ve/||/<>/< ZEMİN/MEKÂN/YER

( İnsan, mekândan, zamana geçiştir. )

( Terazi var, tartı var, herşeyin bir zamanı var. )

( Bazı işlerde/hizmetlerde de zaman ve zemin gözetmek olmaz. )

( Varolanlar'ı birbirine göre belirleyen koordinatlar. )

( İrfân'ın göstergesi, doğru/uygun zaman ve zemine göre konuşmak ve hareket etmektir. )

( İşitme. VE/<> Görme. )

( Nesnelerin ard ardalığı. VE/||/<> Nesnelerin yan yanalığı. [GERÇEK/LİK] )

( Çizgi. VE/<> Nokta. )

( TIME and/||/<>/< PLACE )


- ZAVİYE | AÇI ile/||/<> AÇI

( 22 Bir Açı bir noktadan ayrılan iki doğru çizgi arasındaki açıklıktır Şekil 4 Bu çizgilere o açının Kenar ları denir Bir açının kenarlarının başladığı noktaya o açının Köşe si denir 1 Ortak bir noktadan köşe çıkan iki yarıdoğrunun kıyı oluşturduğu uzambiçim 2 Ortak bir noktadan çıkan iki yarıdoğrudan birinin ötekisinin üstüne çakışması için yaptığı dönmenin niceliği 3 Ortak bir doğrudan geçen iki yarıdüzlemin oluşturduğu uzambiçim 4 Ortak bir doğrudan geçen iki yarıdüzlemden birinin ötekisinin üstüne çakışması için yaptığı dönmenin niceliği )

( ANGLE | ACUTE ANGLE )

( ANGLE | ANGLE AIGU )

( WINKEL | SPITZER WINKEL )

( ANGÜLUS | ACUTOS )

( ANGOLO )

( ΓΩΝΊΑ / γωνία )


- ZÂVİYE ile KÖŞE | AÇI | KÜÇÜK TEKKE

( KÖŞE | AÇI | KÜÇÜK TEKKE )


- ZÂVİYE ile/||/<> ZÂVİYE MUSATTAHA

( Açı. İLE/||/<> Düzlemsel açı. )


- ZAVİYÉ-İ HADDE | DAR AÇI ile/||/<> DAR AÇI

( 38 Dikey açıdan eksik olan heraçı dar açı dır Onun ölçüsü 90 den eksiktir Misal A ve D E F açılan dar açılardır Şekil 19 Şekil 20 Ölçüsü 90 den küçük olan açı Ölçüsü doksan dereceden küçük açı )

( ACUTE ANGLE )

( ANGLE AIGU | ANGLE AIGN )

( SPITZER WINKEL )

( ACUTOS )


- ZAVİYE-İ KAİME | DİK AÇI ile/||/<> DİK AÇI

( Ölçüsü 90 olan açı matematik )

( RIGHT ANGLE | OBTUSE ANGLE )

( ANGLE DROIT | ANGLE OBTUS )

( RECHTER WINKEL | STUMPF WINKET )

( OBTUSUS )

( ANGOLO RETTO )

( ΟΡΘΉ ΓΩΝΊΑ / ορθή γωνία )


- ZAYİÇE ile ...

( Yıldızların belirli zamanlardaki yerlerini gösteren cetvel. )


- ZERRE ile/ve/||/<> KÜRRE[Ar. < KURE]

( Çok küçük parçacık. | 0,00156 gram olan ağırlık ölçü birimi. İLE/VE/||/<> Tüm noktaları merkezden aynı uzaklıkta bulunan bir yüzeyle sınırlı nesne. | Yeryüzü, acun/dünya. )


- ZEVİYE-İ MÜNFERİCE | GENİŞ AÇI ile/||/<> GENİŞ AÇI

( Ölçüsü dik açıdan daha büyük ve düz açıdan daha küçük olan açı matematik Ölçüsü doksan dereceden büyük olan açı )

( OBTUSE ANGLE )

( ANGLE OBTUS )

( STUMPF WINKET | STUMPFER WINKEL )

( OBTUSUS )


- ZU-SEBAT-İL-ADLA, MÜSEBBA, SEBA-İ ADLA | YEDİGEN ile/||/<> YEDİGEN

( Yedi kıyısı olan çokgen matematik Yedi kenarlı çokgen )

( HEPTAGON | SEPTAGON )

( HEPTAGONE | SEPTAGON )

( SIEBENECK | SEPTAGON )