Fizik

Elektrik dipol +/- yük çifti, manyetik dipol N/S kutup çiftidir

Faraday elektrik, manyetik kalkan manyetik alan engeller

Mekanik enerjiyi alternatif akıma (AC) çeviren üreteçtir; dönen alanla sabit sargılarda değişken gerilim indükler, günümüz elektrik üretiminin temelidir. İLE Mekanik enerjiyi doğru akıma (DC) çeviren üreteçtir; bir komütatör yardımıyla üretilen değişken gerilimi tek yönlü hâle getirir. İkisi de indüksiyonla üretir, farkları çıkışın AC mi DC mi olduğudur.

Empedans AC devrede, direnç DC devrede zorluktur

Kapasitör ve indüktörün alternatif akıma gösterdiği, enerji harcamayan ama akımla gerilim arasında faz kayması yaratan karşıtlıktır; frekansa bağlıdır (X). İLE Enerjiyi ısıya çeviren, faz kaydırmayan karşıtlıktır (R). İlki enerjiyi geçici depolayıp geri verir ve faz kaydırır, ikincisi harcar; ikisi birlikte empedansı oluşturur.

Işınların gerçekten kesişmesiyle oluşan, bir perdeye düşürülebilen görüntüdür; genellikle terstir, yakınsak mercek ve çukur aynada oluşur. @@ Işınların gerçekte değil, uzantılarının kesişmesiyle oluşan, perdeye düşürülemeyen görüntüdür; düzdür, düz ayna ve büyüteçte görülür. İlki yakalanabilir, ikincisi yalnızca göz ya da mercekle görülür.

Yansıtıcı yüzeyi düzlem olan aynadır; her zaman cismin aynı boyda, düz (sanal) ve aynaya göre simetrik görüntüsünü verir, büyütmesi birdir. İLE Yansıtıcı yüzeyi bir kürenin parçası olan (çukur ya da tümsek) aynadır; odak noktası vardır, cismin yerine göre büyük/küçük, gerçek/sanal, düz/ters görüntü verebilir. Çukuru toplar, tümseği dağıtır.

Monokromatik tek renk, polikromatik çok renklidir

Bir dalganın engel ya da yarık kenarında bükülüp yayılması, düzenli girişim deseni oluşturmasıdır; engel boyutu dalga boyuna yakınken belirgindir. İLE Işığın, ortamdaki tek tek taneciklere çarpıp rastgele yönlere dağılmasıdır; düzenli desen vermez. İlki dalga cephesinin düzenli bükülmesi, ikincisi taneciklerce düzensiz dağıtılmasıdır.

Tam yansıma kritik açıda %100, kısmi yansıma kısmendir

Aynı kavram - ışığın belirli düzlemde titreşimidir

Bir ışının ya da dalganın bileşen dalga boylarına/frekanslarına ayrılmış dağılımıdır; Latince kökenli terimdir. İLE Aynı kavramın Türkçede kullanılan öteki adıdır; ikisi eş anlamlıdır. Prizmadan geçen güneş ışığının renklere ayrılması buna örnektir.

Uyarılmış ışıma yoluyla üretilen; tek dalga boylu (tek renk), aynı fazlı (uyumlu) ve dar demet hâlinde ilerleyen ışık kaynağıdır. Yüksek yönlülük ve parlaklık verir. @@ Bir p-n eklemde elektron-boşluk birleşmesiyle kendiliğinden ışıma üreten yarıiletken kaynaktır; nispeten dar ama tek olmayan bir renk bandı yayar, ışığı her yöne dağılır. İlki uyumlu ve tek renk, ikincisi uyumsuz ve daha geniş bantlıdır.

Bir maddenin soğurduğu ışığı anında, daha uzun dalga boyunda geri yaymasıdır; ışık kesilince parıltı da anında söner. @@ Soğurulan enerjinin bir süre tutulup ışığın gecikmeli, yavaşça yayılmasıdır; ışık kesildikten sonra da parıldamayı sürdürür (karanlıkta parlayan yıldızlar). İlki anlık, ikincisi gecikmeli ışımadır.

Şiddet birim alan başına, akı toplam ışık miktarıdır

Aryabhata Dünyanın döndüğünü savundu (499) İLE Ptolemy Yer merkezli sistemi savundu.

Newton mekaniği, klasik elektromanyetizma ve termodinamiği kapsayan, gündelik ölçeği betimleyen fiziktir; belirlenimci ve süreklidir. İLE 20. yüzyılda kurulan, çok küçük (kuantum) ve çok hızlı (görelilik) ölçekleri betimleyen fiziktir; kesikli ve olasılıksaldır. İlki büyük ve yavaş dünyada, ikincisi uç ölçeklerde geçerlidir.

İkilik çift doğa, belirsizlik ölçüm limitidir

Fotoelektrik elektron koparma, Compton foton saçılmasıdır

Kararsız bir çekirdeğin kendiliğinden, dıştan tetiklenmeden parçacık ya da ışıma salarak daha kararlı bir çekirdeğe dönüşmesidir; alfa, beta, gama yayımı örnektir. İLE Ağır bir çekirdeğin, genellikle bir nötronla tetiklenerek daha küçük çekirdeklere bölünmesidir; zincirleme yürüyebilir. İlki kendiliğinden ve küçük değişim, ikincisi tetiklenen ve büyük bölünmedir.