Biyoloji
Canlıları ve yaşam süreçlerini inceleyen temel bilim dalı
Biyoloji Farkları
Bir tür içinde, gen sıklıklarının kuşaklar boyunca değişmesidir; küçük ölçekli evrimdir. İLE Tür düzeyinin üstünde, yeni türlerin ve büyük grupların ortaya çıkışını kapsayan büyük ölçekli evrimdir. İlki tür içi, ikincisi tür üstü değişimdir.
Allopatrik coğrafi izolasyon İLE simpatrik aynı bölgede türleşmedir
Farklı kökenli canlıların, benzer çevre baskısı altında benzer yapılar geliştirmesidir. İLE Ortak atadan gelen canlıların, farklı çevrelere uyum sağlayıp birbirinden uzaklaşmasıdır. İlki benzeşmeyi, ikincisi farklılaşmayı anlatır.
İki türün, birbirini karşılıklı etkileyerek birlikte evrimleşmesidir (çiçek ile tozlaştırıcısı). İLE Akraba ama ayrı soy hatlarının, benzer baskılarla bağımsız olarak benzer yönde evrimleşmesidir. İlki karşılıklı etkileşimli, ikincisi bağımsız ama paraleldir.
Bir topluluğun genlerinin, kuşaktan kuşağa küçük topluluklarda rastgele el değiştirmesiyle değişmesidir; yön içermez, küçük topluluklarda güçlüdür. İLE Bir topluluğa dışarıdan birey göçüyle yeni genlerin katılması ya da genlerin başka topluluğa taşınmasıdır. İlki rastgele iç kayma, ikincisi göçle gelen dış katkıdır.
Küçük bir bireyler grubunun yeni bir bölgeye göçüp koloni kurmasıyla, genetik çeşitliliğin daralmasıdır. İLE Bir felaket ya da ani azalmayla topluluğun küçülüp çeşitliliğini yitirmesidir. İkisi de çeşitlilik kaybıdır; biri göçle koloni kurmadan, öteki ani nüfus çöküşünden doğar.
Kuşaklar boyunca, genetik değişimle kalıcı olarak çevreye uyum sağlamadır. İLE Bireyin, yaşamı boyunca genini değiştirmeden geçici olarak koşullara alışmasıdır (yükseğe çıkınca). İlki kalıtsal ve kalıcı, ikincisi bireysel ve geçicidir.
Bir türün ya da grubun uzun evrimsel geçmişini, ataları ve akrabalık ilişkilerini konu alır. İLE Tek bir bireyin, döllenmeden erişkinliğe kadarki gelişim geçmişini konu alır. İlki türün tarihi, ikincisi bireyin gelişimidir.
Kladistik ortak ata İLE fenetik genel benzerlik sınıflamasıdır
Bir grubun ortak atasında bulunmayan, sonradan ortaya çıkmış türemiş karakterdir; akrabalığı belirlemede değerlidir. İLE Ortak atadan miras kalan, eski ve paylaşılan ilkel karakterdir. İlki yeni ve türemiş, ikincisi eski ve atasaldır.
Organizmaları gruplandırma yaklaşımları.
Evrimi, uyumlu bireylerin doğal seçilimiyle açıklayan kuramdır. İLE Evrimi, yaşam boyu kazanılan özelliklerin aktarımıyla açıklayan, çürütülmüş kuramdır. İlki seçilimi, ikincisi kazanılmış özelliği öne sürer.
Bir atadan, birçok nişe hızlı çeşitlenmedir. İLE Farklı atalardan, benzer biçimlere yakınsamadır. İlki dallanma, ikincisi bağımsız benzeşmedir.
Eş seçiminin, keyfi bir özelliği pozitif geri beslemeyle abartmasıdır. İLE Seçilen özelliğin, gerçek genetik kaliteyi gösterdiği modeldir. İlki keyfi süsü, ikincisi kalite işaretini kayırır.
Gelişim genlerinin evrimi nasıl biçimlediğini inceleyen alandır. İLE Topluluk gen sıklıklarına dayanan klasik evrimdir. İlki gelişimi, ikincisi topluluğu öne alır.
Evrendeki yaşam olasılığı kavramları.
Kuşaklar boyunca korunan, kalıcı çeşitliliktir. İLE Zamanla bir biçimin ötekinin yerini aldığı, geçici çeşitliliktir. İlki kalıcı, ikincisi geçicidir.
Bir atadan gelen tüm torunları kapsayan gruptur. İLE Bir atadan gelenlerin bazılarını dışarıda bırakan gruptur. İlki tam, ikincisi eksik doğal gruptur.
Biyolojik verinin bilgisayarla çözümlenmesidir. İLE Deney ve gözleme dayanan klasik biyolojidir. İlki veriyi, ikincisi doğrudan canlıyı inceler.
DNA ve protein dizilerindeki evrimsel değişimi inceler. İLE Dış biçimdeki evrimsel değişimi inceler. İlki molekülü, ikincisi biçimi ele alır.
