(1996'dan beri)
YEDİ(7) YAZAÇLI SÖZCÜKLER
- SEMPATİKO ile/ve/||/<> SEMPATİ ile/ve/||/<> EMPATİ ile/ve/||/<> CONPATİ
- SEMPTOMATİK TEDAVİ/SYMPTOMATIC TREATMENT[İng.] değil/yerine/= BELİRTİ SAĞALTIMI
- SEMPTOMATOLOJİ/SYMPTOMATOLOGY[İng.] değil/yerine/= BELİRTİ BİLİMİ
- ŞEMSİYE[Ar.] / HÉLIOZOAIRES[Fr.] ile ...
- ŞEMSİYE, UMBELLE = EZHÂR-I SAYVÂNÎYE = OMBELLE
- ŞEMSİYE ile/ve/||/<>/> GÖLGE
- ŞEMSİYE[Ar.] değil/yerine/= GÜNEŞLİK/GÜNCEK
- ŞEMSİYE ile/ve/||/<> YELPAZE
- ŞEMSİYE/LİK ile ŞEMSİYECİ/LİK
- SEN Mİ ÇOK ZEKİSİN?" ile/ya da/<> "BEN Mİ ÇOK APTALIM?"
- ŞEN, MUSTAFA (BAHÇEKÖY, 1934)
- SENARYO ile/ve/değil/||/<> FOTOĞRAF
- SENARYO ile SENARYOCU/LUK
- SENDİK[Fr. < Yun.] ile SENDİKA[Fr. < Yun.]
- SENDİKALAŞMAK ile SENDİKALAŞTIRMAK ile SENDİK ile SENDİKA ile SENDİKACI/LIK ile SENDİKALI/LIK ile SENDİKASIZ/LIK
- SENDROM/SYNDROME[İng.] değil/yerine/= BELİRGE
- SENE-İ DEVRİYE değil/yerine/= YILDÖNÜMÜ
- SENESCENCE ile/||/<> APOPTOZ
- SENESKI[İng.] ile/değil/yerine/= SENESKİ
- SENETLEŞMEK ile SENET ile SENETLİ ile SENETSİZ ile SENET SEPET ile SENETLİ SEPETLİ ile SENETSİZ SEPETSİZ
- SENEYE ile/değil SONRAKİ SENE
- SENFONİ ORKESTRASI ile FİLARMONİ ORKESTRASI
- SENFONİ ORKESTRASI ile ODA ORKESTRASI
- SENFONİ[Fr., İng. SYMPHONIE] ile/= KÂR[Osmanlı Tr.]
- SENFONİ ile SENFONİK ile SENFONİ ORKESTRASI
- SENİ SEVMEYENE GÖSTERME!:
SABIR ve/||/<> FEDÂKÂRLIK ve/||/<> SEVGİ
- (SENİN) DEDİĞİN (GİBİ) OLSUN (DİYE) ile/ve/değil/yerine/||/<>/< GÖNLÜN OLSUN (DİYE)
- SENİN GİBİ ile/değil/yerine SENİNKİ GİBİ
- SENİN, İÇİN FESAT değil/yerine ÖKÜZ ALTINDA, BUZAĞI ARAMAMAK GEREK
- SEN(İN)LE (DALGA GEÇİYORUM) ile/yerine/değil SEN(İN)LE BİRLİKTE (DALGA GEÇİYORUM)
- SENIOR :/yerine KIDEMLİ, YAŞLI
- SENİYY/SENİYYE[Ar.] ile SENİYYE[Ar. çoğ. SENÂYÂ]
- SENKOP/SYNCOPE[İng.] değil/yerine/= BAYGINLIK
- SENKRON NÖRAL NETWORK/SYNCHRONOUS NEURAL NETWORK[İng.] değil/yerine/= EŞ ZAMANLI SİNİR AĞI
- SENKRON/SYNCHRONOUS[İng.] değil/yerine/= EŞ ZAMANLI
- SENKRON TRAMSMİSYON/SYNCHRONOUS TRANSMİSSION[İng.] değil/yerine/= EŞ ZAMANLI İLETIM
- SENKRON değil/yerine/= EŞOĞUR
- SENKRON ile SENKRONİ ile SENKRONİZM
- SENKRONİK/SYNCHRONICAL[İng.] değil/yerine/= EŞ ZAMANLI
- SENKRONİK[Fr. < SYNCHRONIQUE] değil/yerine/= EŞ ZAMANLI
- SENKRONİZE/SYNCHRONIZED[İng.] değil/yerine/= EŞ ZAMANLI
- SYNCHROTRONSTRAHLUNG[Alm.] ile/değil/yerine/= SENKROTRON IŞINIMI
- SENLEN ... değil SENİNLE ...
- ŞENLENME ve/||/<>/> BEREKETLENME
- SENSİTİF PERİYOT/SENSITIVE PERIOD[İng.] değil/yerine/= DUYARLI DÖNEM
- SENSITİF/SENSITIVE[İng.] değil/yerine/= DUYARLI
- SENSITİZASYON/SENSITIZATION[İng.] değil/yerine/= DUYARLILAŞMA
- SENSÖR/SENSOR[İng.] değil/yerine/= DUYARGA, ALGILAYICI
- SENSORY GATING[İng.] değil/yerine/= DUYUSAL KAPILAMA
- SENT ile MERKEZ ile AĞIRLIK MERKEZİ ile MERKEZLER ile YÜZÜNCÜ SAYI
- SENTAKS ANALİZ/SYNTAX ANALYSIS[İng.] değil/yerine/= SÖZDİZİMSEL ÇÖZÜMLEME
- SE(/İ)NTAKS[İng. < SYNTAX]/NAHİV[Ar.] değil/yerine/= SÖZDİZİMİ/YAZAÇ(HARF) DİZİMİ
- SYNTHESIS GAS[İng.] / GAZ DE SYNTHÈSE[Fr.] / SYNTHEGESE[Alm.] ile/değil/yerine/= SENTEZ GAZI
- SENTEZ/SYNTHESIS[İng.] değil/yerine/= BİREŞİM
- SENTEZ ile/ve/||/<>/> SİNERJİ
- SENTIL/CENTILE[İng.] değil/yerine/= YÜZDE BİRLİK
- SENTINEL[İng.] değil/yerine/= NÖBETÇİ
- SEPARASYON/SEPARATION[İng.] değil/yerine/= AYRILMA
- SEPARATE :/yerine AYIRMAK, AYRI
- SEPARATÖR/SEPARATOR[İng.] değil/yerine/= AYIRICI
- SEPELEMEK ile SEPETLEMEK ile SEPETLENMEK ile SEPETLEYEBİLMEK ile SEPEK ile SEPET/LİK ile SEPETLİ ile SEPETÇİ/LİK ile SEPETSİZ ile SEPET TOPU ile SEPET KAFALI ile SEPET SANDIK ile SEPETÇİ KAVAĞI ile SEPETÇİ SÖĞÜDÜ ile SEPETLİ MOTOSİKLET
- SEPET ile İŞPORTA[İt.]
- SEPET ile SEPET YAPIMI ile SEPET BENZERİ ile SEPET İŞİ
- SEPPUKU ile/ve/||/<>/> JIGAI
- SEPTİK[Fr. < SCEPTIQUE] değil/yerine/= KUŞKUCU
- MİKROPLU/SEPTİK[İng. < SEPTIC] ile/değil KUŞKUCU/SKEPTİK[İng. < SCEPTIC]["SPEKTİK" değil!]
- SEPTİSEMİ[Fr. < Yun. SEPTİKOS: Çürümüş. | HAİMA: Kan.] ile TOKSEMİ
- SERAMİK İLE KOMPOZİT İLE POLİMER ile/||/<> MALZEME SINIFLARI
- CERAMICS[İng.] / CÉRAMIQUE[Fr.] / KERAMISCH, KERAMIK[Alm.] ile/değil/yerine/= SERAMİK
- SERAMİK[Fr. < Yun.] ile PORSELEN[İt.]
Tencere ve Saklama Kabı Malzemeleri için
Bütüncül Bir Karşılaştırma
Porselen ve toprak güveçten paslanmaz çelik düdüklü tencereye kadar — pişirme ve saklamada kullanılan malzemelerin yapısı, gıdayla etkileşimi, mikrobiyolojik davranışı, sağlık etkileri ve bakım gerekleri üzerine kapsamlı bir başvuru kaynağı.
Tencere ve Saklama Kabı Malzemeleri
Aşağıdaki tabloda her malzeme yapısal özelliklerinden bakım gereklerine kadar yedi boyutta ele alınmıştır. Karar sütunu, sertifikalı ve sağlam ürün varsayımıyla genel kullanım önerisini özetler.
| Malzeme | Yapı ve Fizik | Kimya ve Göç | Hijyen ve Mikrobiyoloji | Sağlık ve Tıp | Saklama | Temizlik ve Bakım | Öncelik | Karar |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Porselenvitrifiye seramik (sertifikalı) | Kaolin-feldispat-kuvars 1200–1450 °C'de pişirilir, camsılaşır. Gözeneklilik <%0,5. Düşük ısıl iletkenlik (~1,5 W/m·K), kırılgan; termal şoka zayıf. | Kimyasal olarak inert. Asit, yağ, sıcaklıkla iyon göçü yok denecek kadar az. Endokrin bozucu içermez. | Yüzey pürüzsüz; biyofilm tutmaz, koku-tat çekmez. Çatlamadıkça mikrobiyolojik açıdan örnek malzeme. | Bebek, hamile, kronik sayrı içinde olmak üzere her öbek için güvenli. Bebek mamaları için sıkça önerilir. | Buzdolabı–fırın–mikrodalga uyumlu. Uzun süreli saklamada birinci yeğlenmesi gereken. | Bulaşık makinesi uygun. Aşındırıcı tel ve klorlu ağartıcıdan kaçın. Çentiklendiğinde değiştir. | Uygun | |
| Borosilikat camPyrex tipi | Amorf silikat. Düşük ısıl genleşme (3,3×10⁻⁶/°C) sayesinde termal şoka belirgin dirençli. Şeffaftır, içerik görünür. | Tamamen inert. Hiçbir bilinen göç yoktur. Asitli ve sütlü gıdalarla uzun temasta dahi nötr kalır. | Gözeneksiz, biyofilm tutmaz. Cam yüzey hijyen açısından altın standarttır. | Tüm öbekler için güvenli. Bebek beslenmesi ve klinik beslenmede ilk yeğlenenlerden. | Uygun. Fırın–mikrodalga–buzdolabı–dondurucu geçişlerine uyumlu. | Bulaşık makinesi uygun. Ani sıcaklık değişiminden kaçın. Çatladığında at. | Uygun | |
| Cam-emayeçelik ya da dökme demir gövde | Metal gövde + 0,1–0,3 mm camsı sır. Emaye basma altında kalacak şekilde tasarlanır; gövde ısıyı taşır, emaye gıdayla teması üstlenir. | Sağlam emaye yüzey kimyasal olarak inert. Asitli yemek için uygun. Çatlak emaye altında metal ortaya çıkarsa demir/nikel göçü başlar. | Sağlam yüzeyde biyofilm tutmaz. Çatlak/çentik varsa mikro-yarıkta üreme olur. | Sağlam ürün, her öbek için güvenli. Antika emayelerde eski kurşun/kobalt sırı riski olabilir. | Uzun süreli saklamaya uygun. | Bulaşık makinesi uygun, metal kenarlar zamanla pas atabilir. Çentiklendiğinde değiştir. | Uygun | |
| Sırlı toprakstoneware, çini (sertifikalı) | 1100–1300 °C'de pişirilir, sırlanır. Su emilimi ~%1–3. Termal kütlesi yüksek; yavaş ve homojen ısınır. | Sertifikalı sır kararlıdır; göç yok denecek kadar azdır. Sertifikasız dekoratif ürünlerde kurşun/kadmiyum riski en yüksek bu kategoridedir. | Sırlı yüzey gözeneksize yakın; biyofilm tutmaz. Sırlı kısımda mikrobiyoloji sorunu yoktur. | Sertifikalıysa tüm öbekler için güvenli. Etiketsiz ürünlerden kesinlikle kaçınılmalı. | İyi-mükemmel. Fırın yemeklerinde rahatça saklanır. | Genelde bulaşık makinesi uygun. Ani sıcaklık farkından kaçın. | Uygun | |
| Sırsız toprakterra cotta, geleneksel güveç | Düşük sıcaklıkta (~900–1100 °C) pişirilmiş gözenekli kil. Su emilimi %10–15. Yavaş ısınır, nemi içerden buharlaştırır; yemek kendi suyuyla pişer. | Kil inerttir; metal göçü yoktur. Ama gözenekler yağ-su-deterjan emer. Sertifikasız ürünlerde kurşun/kadmiyum/arsenik riski. | Yüksek gözeneklilik = yüksek biyofilm potansiyeli. Sıkı bakım disiplini gerektirir. | Sertifikalıysa pişirme için en doğal seçeneklerden biri. Saklamada riskli. | Uygun değil — gözeneklilik nedeniyle kısa süreli ve asitsiz saklama dışında. | Deterjansız, sıcak su ve karbonatla. İlk kullanımda yağla "açılır". Bulaşık makinesi yasak. | İyi | |
| Paslanmaz çelik18/10 — sertifikalı | Demir-krom-nikel alaşımı. Krom oksit pasif tabakası kendi kendini yeniler. Üç katmanlı tabanda iyi ısı dağılımı, mükemmel termal şok dayanımı. | İlk kullanımlarda eser nikel/krom göçü; sonra stabilize olur. Asitli yemekte göç AB/FDA limitlerinin çok altında. Endokrin bozucu içermez. | Mikro-pürüzsüz; biyofilm tutmaz, deterjan kalıntısı bırakmaz. Hijyen mükemmel. | Sağlıklı yetişkin için sorunsuz. Nikel alerjisi olanlarda asitli uzun pişirmede dikkat. | İyi. Buzdolabında saklanabilir, ama cama/porselene aktarmak daha iyi. | Bulaşık makinesi uygun. Karbonat, sirke ile iz çıkarılır. Aşındırıcı telden kaçın. | Uygun | |
| Dökme demirsırsız, "açılmış" | Karbonlu demir. Çok yüksek termal kütle (~55 W/m·K), mükemmel ısı tutma. Ağır, dayanıklı; pas yapar. | Demir göçü olur — çoğu yetişkin için yararlı. Asitli yemekte göç artar. Hemokromatozda kontrendike. | Yağ tabakasının altı gözeneklidir; uzun süreli saklamada güvenilir değil. Pişirme sırasında sorun değil. | Sağlıklı yetişkin ve çoğu çocuk için olumlu (demir desteği). Demir yüklenmesi olan hastalarda kaçınılmalı. | Uygun değil. Yemek kapta bekletilmemeli, başka kaba alınmalı. | Bulaşık makinesi yasak; suyla durulanır, yağla bakılır. Pas oluşursa fırçalanıp yeniden açılır. | İyi | |
| Doğal taşsoapstone, gerçek granit | Tek parça doğal kayaç (talk-klorit ağırlıklı). Çok yüksek termal kütle, yavaş homojen pişirme. Çok ağır. | İnert; metal/kimyasal göçü yoktur. Mermerden farklı olarak soapstone asitlere de dayanır. | Sırlı kadar kapalı değil ama biyofilm sorunu nadir. Pişirmede sorunsuz. | Tüm öbekler için güvenli. En inert kategoriden biri. | Sınırlı; gözenek emilimi olabilir. | Deterjansız, sıcak su. Bulaşık makinesi yasak. | Uygun | |
| Bakır (kalay astarlı)profesyonel mutfak | Bakır gövde (~400 W/m·K) + ince kalay iç astar. Hassas pişirmede eşsiz denetim; sos, şekerleme, çikolata için yeğlenir. | Kalay sağlamken göç çok düşüktür. Astar aşınır/erirse bakır açığa çıkar; bakır göçü zehirli düzeylere ulaşabilir. | Sağlam yüzeyde sorunsuz. | Sağlam astarla güvenli. Wilson hastalığı (bakır birikimi) olanlarda kontrendike. | Sınırlı. | Ağır bakım; periyodik yeniden kalaylama gerekir. | Dikkat | |
| "Granit kaplı"aslında: alüminyum + kaplama | Alüminyum gövde + mineral katkılı PTFE ya da sol-gel kaplama. Görsel "granit" benzetmesi pazarlamadır; gerçek granit içermez. Hafif, hızlı ısınır. | Kaplama sağlamken göç düşüktür. Yeni kuşak PFOA-free. Çizilince alüminyum + kaplama parçacığı göçü başlar. | Yeni iken iyi; çizildikçe mikro-yarıklarda biyofilm tutar. | Sağlam ve doğru kullanılırsa makul güvenli. Çocuk-hamile için ilk yeğlenen değil. | Uygun değil; saklamak için kullanılmaz. | Bulaşık makinesi önerilmez. Metal spatula yasak. 2–5 yılda kaplama biter — atılır. | Dikkat | |
| AntiyapışkanPTFE, klasik teflon | Alüminyum gövde + PTFE polimer. Düşük-orta ateş için. 260 °C üzerinde bozulmaya başlar; boş ısıtma kesin yasak. | Sağlamken düşük göç. Eski kuşak PFOA içerirdi; yeni kuşak PFOA-free. Aşırı ısınmada toksik gaz çıkışı (kuş ölümleri ile bilinir). | Yeni iken sorun yok; çizildikçe mikroplastik ve PFAS göçü başlar. | Sağlam, doğru kullanılırsa kabul edilebilir. Çizilince atılmalı. | Uygun değil. | Sünger ve yumuşak deterjan. Metal alet, bulaşık makinesi yasak. | Dikkat | |
| Silikongıda sınıfı, fırın kalıbı | Sentetik elastomer. Esnek, –40 °C / +220 °C arası kararlı. Ocakta kullanılmaz; fırın ve dondurucu için. | Eser düzeyde siloksan göçü olabilir; sağlık etkisi tartışmalı (genelde düşük risk). Niteliksizlerde dolgu maddeleri sorun. | Mikro-gözenekli; yağ kokusu zamanla tutar. | Çocuk biberonu için onaylı nitelikte güvenli; ama porselen/cam yine yeğlenmeli. | Sınırlı; saklama için uygun değil. | Bulaşık makinesi uygun. Yağ artığı için karbonat-sirke. | Dikkat | |
| Alüminyumkaplamasız | Hafif, çok yüksek ısıl iletkenlik (~237 W/m·K). Tencere olarak ucuz ama kimyasal olarak aktif. | Asitli ve tuzlu yemekte yüksek alüminyum göçü. Alzheimer ile bağlantı tartışmalı; böbrek hastalarında kontrendike. | Yüzey kötü değil ama zamanla oksitlenir, kararır. | Bebek, hamile, böbrek hastası için kaçınılmalı. Sağlıklı yetişkin için tartışmalı. | Uygun değil — özellikle asitli yemek. | Çabuk kararır; bulaşık makinesi önerilmez. | Kaçın | |
| PlastikPP, PET, Tritan, vb. | Polimer. Pişirmeye uygun değil. Sıcaklıkla yumuşar, bozulur. | Sıcak ve yağlı temasta BPA, BPS, ftalat, oligomer göçü. Endokrin bozucu kategorisi en yüksek malzeme. | Mikro-çiziklerde yüksek biyofilm. Koku-tat kalıcı tutar. | Sıcak yemekle kullanılması önerilmez. Bebek için soğuk-su şişesinde bile cam yeğlenmeli. | Sadece soğuk, kısa süreli saklama. | Sıcak yıkama bile riskli; bulaşık makinesi düşük sıcaklık programında. | Kaçın | |
| Çatlamış / yıpranmış kaplarher malzemeden | Mikro-çatlak yatağı, kaplama yırtığı, sırı kalkmış yüzey. | Altındaki malzeme açığa çıkar (kurşun, kadmiyum, alüminyum, demir, nikel). | Mikro-çatlaklar biyofilm üretir; bulaşık makinesinde dahi tam temizlenmez. | Hangi grup için olursa olsun risk yüksek. | Yapılmamalı. | — | Atılmalı |
İki Sızdırmazlık İlkesi
Düdüklü tencere fizik açısından kapalı hacimde basınç altında pişirme aracıdır. Yaklaşık 1 bar fazla basınçta su 120 °C'ye çıkar; Arrhenius eşitliği uyarınca reaksiyon hızı dört katına çıkar. Bu hem antibesinleri parçalar hem sterilizasyon düzeyinde mikrobiyolojik güvenlik sağlar. Tasarım farkı sızdırmazlık ilkesinden gelir.
| Boyut | Modern conta-kapaklı düdüklü | Eğri kapaklı (metal sızdırmazlık) |
|---|---|---|
| Sızdırmazlık ilkesi | Kapakta silikon conta; basınç contayı sıkıştırır. | Eğri/oval kapak içeriden ağzın çıkıntısına oturur; basınç arttıkça kapak daha sıkı yapışır (self-sealing). Conta yok ya da minimaldir. |
| Çalışma basıncı | ~0,8–1,0 bar / pişirme sıcaklığı 115–120 °C. | ~1,2–2,0 bar / 125–135 °C — daha hızlı pişirme, baklagil için uygun. |
| Emniyet sistemleri | Genelde çift ya da üçlü: çalışma valfı + yedek valf + conta-kesme noktası. | Modern üretim: çift sistem. Eski Hisar/Emsan/Tava modelleri çoğunlukla tek katmanlı — bu yüzden eski "düdüklü patlar" ününü oluşturmuştur. |
| Kimyasal göç | Silikon contadan eser düzeyde siloksan göçü olası (önemli düzeyde değil). Paslanmaz çelik gövdeden eser nikel/krom — limit altında. | Metal-metal kapanışta hiç conta-kaynaklı göç yoktur. Sadece paslanmaz çelik gövdenin eser göçü. |
| Hijyen | Conta gıda yağı ve kokuyu emer; biyofilm yatağı olabilir. Her kullanımda çıkarılıp ayrı yıkanmalı. | Conta yok / minimal — gizli boşluk yok. Tüm yüzey paslanmaz çelik; biyofilm uygulamada oluşmaz. |
| Bakım gereksinimi | Conta, her 1–2 yılda değiştirilmeli. Valf denetimi her kullanımda. | Conta bakımı yok. Kelebek vidanın dişleri ve kapak-tencere ağzı metal yüzeyi döngüsel olarak denetlenmeli; sert su bölgesinde sirke ile kireç temizliği. |
| Tipik ömür | 10–20 yıl (parça desteği varsa). | 30–50 yıl, hatta kuşaklar boyu. Eski Hisar/Emsan örnekleri buna kanıttır. |
| Kullanım kolaylığı | Yüksek — tek elle aç-kapat, görsel kilit göstergesi. | Düşük — kapağı içeri sokmak, düzeltmek, kelebek vidayı sıkmak iki el ister; uygulama gerektirir. |
| Sağlık avantajları (ortak) | Vitaminleri korur (klasik haşlamadan iyi). Antibesinleri (fitik asit, lektin, tripsin inhibitörü) etkili biçimde parçalar. Akrilamid ve heterosiklik amin oluşumu uygulamada sıfır. AGE üretimi çok düşük. C. botulinum dahil sporları öldürür. Az yağ, az su; mineraller yemekte kalır. | |
| Saklama uygunluğu | İki tip de saklamaya uygun değildir. Yemek piştikten sonra cam ya da porselen saklama kabına aktarılmalıdır. Conta kokuyu tutar; metal kapanışta nem yoğuşması olabilir. | |
| Karar | Uygun — modern, sertifikalı, sağlam ürün. | Uygun — özellikle modern üretim. Eski model elinizde varsa ve sağlamsa, değiştirmek için teknik gerekçe yoktur. |
Beş Sınıf, Bir Karar Çerçevesi
Sağlık açısından mutfakta ne kadar yer vermeli sorusunun uygulamalı yanıtı: birinci ve ikinci sınıf omurgayı oluşturmalı, üçüncü ve dördüncü sınıf belirli amaçlar için, beşinci sınıftan ise olabildiğince uzak durulmalıdır.
Günlük ana kullanım
- Sertifikalı porselen
- Borosilikat cam
- Sertifikalı cam-emaye (sağlam)
Sık kullanım
- Paslanmaz çelik (18/10)
- Düdüklü tencere (iki tip de)
- Sertifikalı sırlı toprak / stoneware
Belirli yemekler için
- Dökme demir (sırsız) — kavurma
- Sertifikalı sırsız toprak güveç
- Doğal taş (soapstone)
- Bakır (kalay astarlı, sağlam)
Olabildiği kadar az
- "Granit kaplı" tencereler
- Antiyapışkan (PTFE)
- Silikon kalıp (sadece fırın)
Yeğlenmemeli!
- Kaplamasız alüminyum
- Sıcak yemekte plastik
- Astarsız bakır
- Çatlamış / sertifikasız her şey
Malzemeden Bağımsız Kullanım İlkeleri
Sertifika ara
TSE, LFGB, FDA ya da AB 1935/2004 uyumluluğu olmayan dekoratif kaplar pişirme/saklama için kullanılmamalıdır. Pazarlama dilinden değil, etiketten karar verin.
Çatlağa sıfır tolerans
Çatlamış, çentilmiş, sırı kalkmış, kaplaması soyulmuş kaplar gıda kabı olmaktan çıkmıştır — saksı ya da süs olabilir. Hangi malzeme olursa olsun atılmalı.
Saklamayı pişirmeden ayır
Pişir, sun, kalanı cam ya da porselene aktar. Tencere — özellikle dökme demir, alüminyum, antiyapışkan, düdüklü — saklama kabı değildir.
Asitliyi en sağlam yüzeyle eşle
Domates sosu, limonlu yemek, sirke, turşu için porselen, borosilikat cam, sertifikalı emaye ya da 18/10 paslanmaz çelik. Alüminyum, çatlak emaye, kaplamasız bakırla asla eşlenmemeli.
Termal şoktan kaçın
Sıcak porselen/cam/emaye/seramik kabı asla soğuk suya tutmayın, ıslak mermere koymayın. Mikrodalgadan fırına geçişlerde de kademeli ısıtma.
Aşındırıcı = mikro-çatlak
Çelik tel ve klorlu ağartıcı, her yüzeyi zedeler; mikro-pürüzlülük biyofilm yatağıdır. Karbonat ve beyaz sirke neredeyse her şey için yeterlidir.
Düdüklü için ek bakım
Conta-kapaklı modelde conta, her 1–2 yılda değiştirilmeli; valf, her kullanımda denetlenmeli. Eğri kapaklıda kelebek vida ve metal-metal yüzey kireç açısından izlenmeli.
Bebek, hamile, kronik hasta
Bu üç grup için eşik daha yüksektir. Porselen, borosilikat cam ve sertifikalı emaye önerilir; alüminyum, sıcak plastik, çizilmiş antiyapışkan, sertifikasız seramik kesinlikle kaçınılmalıdır.
Sıfırdan Sağlıklı Bir Mutfak
Modern bir mutfağın hemen tüm pişirme ve saklama ihtiyaçlarını sağlık açısından en güvenli düzeyde karşılayan, altı-yedi parçadan oluşan minimal bir öneri.
Sağlıklı Mutfak
- Borosilikat cam saklama kapları (3–4 adet, farklı boy) Buzdolabı, dondurucu, fırın, mikrodalga geçişlerine uyumlu. Sıfır göç, görünür içerik. Saklamanın altın standardı.
- Sertifikalı porselen kase ve sunum kabı Sunum ve uzun süreli saklama için. Her sıcaklık aralığında kararlı. Bebek mamasından akşam yemeğine kadar geniş kullanım.
- Sertifikalı cam-emaye tencere — orta boy Yahniler, çorbalar, sebze yemekleri ve asitli yemekler için günlük kullanım tenceresi. Sırı sağlam tutulduğu sürece kuşaklar boyu hizmet verir.
- Paslanmaz çelik tencere — büyük boy (18/10) Haşlama, makarna, sebze suyu, kavurma için. Yüksek ateşle uyumlu, dayanıklı, hijyenik. Mutfağın iş gören tenceresidir.
- Dökme demir tava (sırsız) Et ve sebze kavurma, fırın yemekleri, ızgara için. İyi açıldığında doğal antiyapışkan davranır. Yemek tavada bekletilmez.
- Paslanmaz çelik düdüklü tencere Baklagil, et, haşlama yemekler için sağlık açısından en iyi pişirme yöntemlerinden biri. Vitaminleri korur, antibesinleri parçalar, sterilizasyon düzeyinde mikrobiyolojik güvenlik sağlar. Conta-kapaklı ya da eğri-kapaklı (metal sızdırmazlık) — ikisi de uygun.
- İsteğe bağlı: sertifikalı sırlı toprak / stoneware güveç Fırında uzun pişirmeli geleneksel yemekler için. Pişirilen kapta servis yapılır; lezzet ve estetik açısından da kazanç.
- SERAMİK ile SERAMİKÇİ/LİK
- SERAMİK'TE:
İZNİK ile/ve KÜTAHYA
- CERARGYRITE, HORN SILVER[İng.] / CÉRAGRYRITE, ARGENT CORNE[Fr.] / ZERRGRYRT, HORNSILBER, HORNERZ[Alm.] ile/değil/yerine/= SERARJİRİT, BOYNUZ GÜMÜŞÜ
- SERÂSER[Fars.] ile SERÂSER[Fars.]
- FREE ADMITTANCE[İng.] / FREIE ADMITTANZ[Alm.] ile/değil/yerine/= SERBEST ADMİTANS
- FREE ACOUSTIC FIELD[İng.] / CHAMP ACOUSTIQUE LIBRE[Fr.] / FREIE AKUSTISCHE FLÄCHE[Alm.] ile/değil/yerine/= SERBEST AKUSTİK ALAN
- FREE FIELD[İng.] / CHAMP LIBRE[Fr.] / FREIES FELD[Alm.] ile/değil/yerine/= SERBEST ALAN
- FREE ATOM[İng.] / ATOME LIBRE[Fr.] / FREIES ATOM[Alm.] ile/değil/yerine/= SERBEST ATOM
- SERBEST ÇAĞRIŞIM ile/ve/değil SALLAMAK
- FREE FALL[İng.] / CHUTE LIBRE[Fr.] / FREIER FALL[Alm.] ile/değil/yerine/= SERBEST DÜŞME
- FREE ELECTRON[İng.] / ÉLECTRON LIBRE[Fr.] / FREIES ELEKTRON[Alm.] ile/değil/yerine/= SERBEST ELEKTRON
- FREE ENERGY[İng.] / ÉNERGIE LIBRE[Fr.] / FREIE ENERGIE[Alm.] ile/değil/yerine/= SERBEST ENERJİ
- FOTONLAR:
SERBEST ile/ve/<> BAĞIL
- SERBEST GENLEŞME ile/||/<> İZOTERMİK GENLEŞME
- FREE EDDY, FREE VORTEX[İng.] / REMOUS LIBRE, TOURBILLON LIBRE[Fr.] / FREIER STRUDEL, FREIER WIRBEL[Alm.] ile/değil/yerine/= SERBEST GİRDAP
- LIBERATION[İng.] / LIBERATION / MISE EN LIBERTÉ[Fr.] / BEFREIUNG, FREIMACHEN[Alm.] ile/değil/yerine/= SERBEST HÂLE GEÇME
- FREE RADICAL[İng.] / RADICAL LIBRE[Fr.] / FREIER/FREIES RADIKAL[Alm.] ile/değil/yerine/= SERBEST KÖK/RADİKAL
- FREE MOLECULAR[İng.] / MOLÉCULE LIBRE[Fr.] / FREIES MOLEKÜL[Alm.] ile/değil/yerine/= SERBEST MOLEKÜL
- SERBEST NAZIM değil/yerine/= ERKİN OZ
- SERBEST İHTİZAZ[Osm.] / FREE OSCILLATION[İng.] / OSCILLATION LIBRE[Fr.] ile/değil/yerine/= SERBEST SALINIM
- FREIE SCHWINGUNG[Alm.] ile/değil/yerine/= SERBEST TİTREŞİM
- FREE SPACE[İng.] / ESPACE LIBRE[Fr.] ile/değil/yerine/= SERBEST UZAY
- FREE VECTOR[İng.] / VECTEUR LIBRE[Fr.] / FREIER VEKTOR[Alm.] ile/değil/yerine/= SERBEST VEKTÖR
- FREE CHARGE[İng.] / CHARGE LIBRE[Fr.] / FREIE LADUNG[Alm.] ile/değil/yerine/= SERBEST YÜK
- SER-BEST[Ar.] ile/ve SER-BESTE[Ar.]
- SERBESTLEMEK ile SERBESTLEŞMEK ile SERBESTLEŞTİRMEK ile SERBEST/LİK ile SERBESTİ ile SERBESTÇE ile SERBEST SU ile SERBEST YÜK ile SERBEST KART ile SERBEST BÖLGE ile SERBEST GÜREŞ ile SERBEST NAZIM ile SERBEST VURUŞ ile SERBEST ECZACI ile SERBEST ENERJİ ile SERBEST MESLEK ile SERBEST EKONOMİ ile SERBEST MINTIKA ile SERBEST ELEKTRON ile SERBEST PİYASA EKONOMİSİ
- DERECE-İ SERBESTİYET[Osm.] / DEGREES OF FREEDOM[İng.] / DEGRÉ DE LIBERTÉ[Fr.] / FREIHEITSGRAD[Alm.] ile/değil/yerine/= SERBESTLİK DERECESİ
- SERBEST/LİK ile BAŞIBOŞ/LUK
- SERBEST/LİK ile DAĞINIK/LIK
- SERBEST/LİK değil/yerine/= ERKİN/LİK
- SERBEST/LİK ile/ve/||/<> ÖZGÜR/LÜK, HÜR[Ar. HURR]/LÜK
- HOPS[İng.] / HOUBLON[Fr.] / HOPFEN[Alm.] ile/değil/yerine/= ŞERBETÇİOTU
- SERÇE ile KÜÇÜK SERÇE ile AĞAÇ SERÇESİ ile SÖĞÜT SERÇESİ ile KAYA SERÇESİ ile KAR SERÇESİ ile BOZ SERÇE ile SARIBOĞAZLI SERÇE
)- SERDAR[Fars.] değil/yerine/= BAŞKOMUTAN
- SERDARLI, NİLÜFER (ŞİŞLİ, 1951)
- SERDAROĞLU, FAHRETTİN (KOZLUK - KOCAALİ/SAKARYA; 1950)
- SERE SERPE (YATMAK, UZANMAK, YAYILMAK)
- SEREBRAL/CEREBRAL[İng.] değil/yerine/= BEYİNLE İLGILİ
- SEREBRAL PALSİ (SP) ile/||/<> MULTİPLE SKLEROZ (MS)
- SEREBRAL PALSİDE, KONJENİTAL ENFEKSİYONLAR (TORCH):
TOKSOPLAZMOZ ile/ve/||/<> ÖTEKİ ENFEKSİYONLAR ile/ve/||/<> RUBELLA ile/ve/||/<> SİTOMEGALOVİRÜS ile/ve/||/<> HERPES SİMPLEKS VİRÜS
- SEREBROVASKÜLER/CEREBROVASCULAR[İng.] değil/yerine/= BEYİN-DAMARLA İLGILİ
- ŞEREF[Ar.] ile/ve/değil/yerine/<>/= ONUR[Fr. HONNEUR | İng. HONOR ] (HAYSİYET)
- ŞEREFLENMEK ile ŞEREFLENDİRMEK ile ŞEREF ile ŞEREFE ile ŞEREFLİ/LİK ile ŞEREFELİ ile ŞEREFSİZ/LİK ile ŞEREFESİZ ile ŞEREF SÖZÜ ile ŞEREF YERİ ile ŞEREF ÜYESİ ile ŞEREF KONUĞU ile ŞEREF KITASI ile ŞEREF LOCASI ile ŞEREF SALONU ile ŞEREF TRİBÜNÜ ile ŞEREF MİSAFİRİ
- SERGERDE[Fars.] değil/yerine/= ELEBAŞI
- ŞERGİL değil/yerine/= ASKINTI, BAŞ BELÂSI
- [METİN >]ŞERH:
HÂŞİYE ile/ve/||/<>/> TÂLİKÂT
- ŞERH'LERDE:
KÂLE-EKÛLU ile/ve Bİ-KAVLİHÎ ile/ve MEMZUC
- (ŞER'Î) ADLÎ DELİL:
MADDENİN VUCUDA GETİRDİĞİ ile/ve/||/<> KANUN TESİS ETMİŞ BULUNAN ile/ve/||/<> ŞEHADET ile/ve/||/<> KARİNE ile/ve/||/<> YEMİN
- CONNECTION IN SERIES[İng.] / CONNEXION SÉRIE[Fr.] ile/değil/yerine/= SERİ BAĞLAMA
- SERİ BAĞLANTI ile/ve/||/<> PARALEL BAĞLANTI
- SERİ BAĞLANTI ile/||/<> PARALEL BAĞLANTI
- SERİ DEVRE ile/||/<> PARALEL DEVRE
- SERİ İLE PARALEL İLE KARIŞIK ile/||/<> DEVRE BAĞLANTI TÜRLERİ
- SERIES-WOUND MACHINE[İng.] / MACHINE À ENROULEMENT SÉRIE[Fr.] ile/değil/yerine/= SERİ SARGILI MAKİNE
- SERIENSPULMOTOR[Alm.] ile/değil/yerine/= SERİ SARGILI MOTOR
- SİYASET:
ŞER'Î ile/ve/değil/yerine/||/<>/< AKLÎ
- SERİ ZAMAN ALGILAMASI ile SÜREKLİ ZAMAN ALGILAMASI
- SERIAL TIME vs./and POINTAL TIME
- ŞERİAT EHLİ ile/ve TARİKAT EHLİ ile/ve/değil/yerine HAKİKAT EHLİ
- ŞERİAT ile/ve HİKMET-İ TEŞRÎ
- ŞERİAT ile/ve/<>/> TARİKAT ile/ve/<>/> HAKİKAT ile/ve/<>/> MÂRİFET
- ŞERİATI TAMAMLAMAK/TAMAMLAYAN ile/ve AHLÂKI TAMAMLAMAK/TAMAMLAYAN
- ŞERİF MUHİDDİN TARGAN ve/||/<> BİLEN IŞIKTAŞ
)- ŞERÎF[Ar.] ile ŞERİF[İng. SHERIFF]
- CERIC SULPHATE[İng.] / SULFATE CÉRIQUE[Fr.] / ZEN(IV)SULFAT[Alm.] ile/değil/yerine/= SERİK SÜLFAT
- SERİN ile SOĞUTUCU ile SOĞUTUCU ile SOĞUTMA ile SERİNLİK
- SERİNLEMEK ile SERİNLENMEK ile SERİNLETMEK ile SERİNLEŞMEK ile SERİNLENDİRMEK ile SERİNLETEBİLMEK ile SERİNLEYEBİLMEK ile SERİN/LİK ile SERİNCE
- SERIOUS/BIG MISTAKE vs. MISTAKE/HAPPEN/BEHAVE IN REGRET
- SERIOUSLY :/yerine CİDDİ ŞEKİLDE
- ŞERİT/TENYA/APTESBOZAN = SIĞIRTENYASI
- ŞERİTLEMEK ile ŞERİT ile ŞERİTLİ ile ŞERİTÇİ/LİK ile ŞERİTLER ile ŞERİTSİZ ile ŞERİT METRE ile ŞERİT PERDE ile ŞERİT BALIĞI ile ŞERİT İHLALİ ile ŞERİT MAKARNA
- SERMAYE[Fars.]/KAPİTAL/İZM[Fr./İng. < CAPITALISM] değil/yerine/= ANAMAL/CILIK
- SERMAYE ile SERMAYECİ/LİK ile SERMAYELİ ile SERMAYESİZ/LİK ile SERMAYE MAL ile SERMAYE PİYASASI
- SERMEK ile ÇIPLAK BIRAKMAK ile TUĞLA DÖŞEMEK ile YUMURTLAMAK ile VURGU YAPMAK ile VURGU YAPMAK ile TEMEL ATMAK ile İÇİNE GİRMEK ile İŞTEN AYRILMAK ile BORU DÖŞEMEK ile TEMELİ ATMAK ile RAYLARI DÖŞEMEK
- SEROLOJİ/SEROLOGY[İng.] değil/yerine/= SERUM BİLİMİ | KAN SERUM TAHLİLİ
- SEROTONİN ve/||/<> DOPAMİN ve/||/<> OKSİTOSİN ve/||/<> ENDORFİN
- SERPANTİN[Fr.] değil/yerine/= ŞERİT | ISITICI | YILANTAŞI
- SERPİLME ile/ve/||/<> GELİŞME
- FALLOUT[İng.] ile/değil/yerine/= SERPİNTİ
- SERPİŞTİRMEK ile SERPİŞTİRİLMEK ile SERPİŞ ile SERPİCİ ile SERPİLİ
- SERSEFİL (DOLAŞMAK, YAŞAMAK)
- SERSEM/HIRTAPOZ ile ŞAVALAK
- SERSEMLEMEK ile SERSEMLETMEK ile SERSEMLEŞMEK ile SERSEMLEŞTİRMEK ile SERSEM/LİK ile SERSEMCE ile SERSEM SEPELEK
- SERSERİ ile BER-DÛŞ[Fars.]
- SERSERİ[Fars.] ile/ve/||/<> HERCÂÎ[Fars.]
- SERSERİ ile HIRSIZ/UĞRU
- SER-SER-Î ile/>/değil/yerine SER-BEST
- SERSERİ[Fars.]
ile/değil/yerine/></<>
SERBEST[Fars.] ile/ve/||/<>/> SERMEST[Fars.]
- SERSERİLEŞMEK ile SERSERİ/LİK ile SERSERİCE ile SERSERİ MAYIN ile SERSERİ KURŞUN ile SERSERİ SERSERİ
- SERSERİ/LİK ile AYLAK/LIK
- SERT AĞAÇLAR ile/ve ORTA SERT AĞAÇLAR ile/ve YUMUŞAK AĞAÇLAR
- SÖZ:
SERT ile/ve/||/<> TERS ile/ve/||/<> KİTABIN ORTASINDAN
- SERT SU ile/||/<>/>< YUMUŞAK SU
- HARD X-RAYS[İng.] / HARTE X-STRAHLEN, HARTE RÖNTGEN STRAHLEN[Alm.] ile/değil/yerine/= SERT X-IŞINLARI
- SEMI-CONDUCTEUR DUR[Fr.] / HARTER HALBLEITER[Alm.] ile/değil/yerine/= SERT YARI İLETKEN
- SERT ile/ve/değil PÜRÜZLÜ/TIRTIKLI
- SERT ile SERT HUYLU ile SERTLİK
- SERTİFİKA[Fr.]["SERFİTİKA" değil!]/DİPLOMA[Yun.] ile ÖĞRENİM BELGESİ/ÖĞRENİBELGE
- SERTİFİKA ile TASFİYE BELGESİ ile SERTİFİKASYON KURUMU ile SERTİFİKALI ile ONAYLI KOPYA ile SERTİFİKA VEREN ile ONAYLAMAK
- HARDNESS[İng.] / DUETÉ[Fr.] / HÄRTE[Alm.] ile/değil/yerine/= SERTLİK
- SERTLİK ile/ve/değil/yerine/||/<>/< REDDETMEK
- CERUSSITE[İng.] / CÉRUSITE[Fr.] / CERUSSIT, BLEISPAT[Alm.] ile/değil/yerine/= SERUSİT
- SERÜVEN ile SERÜVENCİ/LİK ile SERÜVENLİ ile SERÜVENSİZ
- SERVET[Ar.] ile/değil/yerine/hem de/||/<>/>< SERMAYE[Fars.]
- SERVET ile/ve/değil/yerine/||/<>/< SERMAYE
- SERVİ AĞACI ile/ve SEDİR AĞACI/DAĞ SERVİSİ/ARAR[Ar.] (ELMALI-ANTALYA)
)- SERVİ/LİK ile SERVİS ile SERVİSÇİ/LİK ile SERVİ AĞACI ile SERVİ BOYLU ile SERVİS ARACI ile SERVİS KAPISI ile SERVİS SAYISI ile SERVİS TABAĞI ile SERVİS TAKIMI ile SERVİS ARABASI ile SERVİS OTOBÜSÜ ile SERVİS ASANSÖRÜ ile SERVİS İSTASYONU ile SERVİS MERDİVENİ
- CERIUM-142[İng.] / CÉRIUM 142[Fr.] / ZERIUM, CERIUM, CER, ZER, ZIERKER 142[Alm.] ile/değil/yerine/= SERYUM-142
- SERZENİŞ[Fars.] ile/değil/yerine/>< SİTÂYİŞ[Fars.]
- SEVİYE-İ TAZYÎK-İ SAVT[Osm.] / SOUND PRESSURE LEVEL[İng.] / NIVEAU DE PRESSION ACOUSTIQUE[Fr.] / SCHALLDRUCKPEGEL[Alm.] ile/değil/yerine/= SES BASINCI DÜZEYİ
- SOUND PRESSURE[İng.] / PRESSION SONORE[Fr.] / SCHALLDRUCK[Alm.] ile/değil/yerine/= SES BASINCI
- AUDIOFREQUENCY CHOKE[İng.] / BOBINE DE L'AUDIOFRÉQUENCE[Fr.] / TONFREQUENZ-DROSSEL[Alm.] ile/değil/yerine/= SES FREKANSI BOBİNİ
- AUDIOFREQUENCY OSCILLATOR[İng.] / OSCILLATEUR BASSE FRÉQUENCE[Fr.] / TONFREQUENZ-OSZILLATOR[Alm.] ile/değil/yerine/= SES FREKANSI ÜRETECİ
- SOUNDPROOF CHAMBER[İng.] / CHAMBRE DE L'INSONORISÉ[Fr.] ile/değil/yerine/= SES GEÇİRMEZ ODA
- SOUND VELOCITY[İng.] / VITESSE DU SON[Fr.] / SCHALLGESCHWINDIGKEIT[Alm.] ile/değil/yerine/= SES HIZI
- ŞİDDET-İ SADÂ[Osm.] / INTENSITÉ DU SON[Fr.] ile/değil/yerine/= SES ŞİDDETİ
- SOUND ABSORPTION COEFFICIENT[İng.] / COEFFICIENT DE L'ABSORPTION SONORE[Fr.] / SCHALLABSORPTIONSKOEFFIZIENT[Alm.] ile/değil/yerine/= SES SOĞURMA KATSAYISI
- SES TEKRARI/ALLİTERASYON[Fr.] ile ...
- SES ve/<> HER VAROLAN
- SESBİRİM/FONEM ile SESBİLİM/FONOLOJİ ile FONETİK
- SESİL/SESSILE[İng.] değil/yerine/= SAPSIZ