Bugün[17 Nisan 2026]
itibarı ile 15.020 başlık/FaRk ile birlikte,
15.020 katkı[bilgi/açıklama] yer almaktadır.


Kılavuz içinde sözcük Ara/Bul...

(9/61)


- LAW OF BOYLE-MARIOTTE[İng.] / LOI DE BOYLE-MARIOTTE[Fr.] / BOYLE-MARIOTTESCHES GESETZ[Alm.] ile/değil/yerine/= BOYLE-MARİOTTE YASASI


- BOYLE TEMPERATURE[İng.] / TEMPÉRATURE DE BOYLE[Fr.] / BOYLESCHE TEMPERATUR[Alm.] ile/değil/yerine/= BOYLE SICAKLIĞI


- LOI DE BOYLE[Fr.] / BOYLESCHES GESETZ[Alm.] ile/değil/yerine/= BOYLE YASASI/KANUNU


- BOYLE'S LAW[İng.] ile/değil/yerine/= BOYLE YASASI


- HOFF AND HORN MEAL[İng.] ile/değil/yerine/= BOYNUZ UNU


- HORN[İng.] / HORN[Alm.] ile/değil/yerine/= BOYNUZ


- BOYS RADIOMICROMETER[İng.] / BOYS-RADIOMIKROMETER[Alm.] ile/değil/yerine/= BOYS RADYOMİKROMETRESİ


- LONGITUDINAL CURRENT[İng.] / COURANT LONGITUDINAL[Fr.] / LÄNGSSTRÖM/UNG[Alm.] ile/değil/yerine/= BOYUNA AKIM/AKIŞ


- MEVC-İ TÛLÂNÎ[Osm.] / LONGITUDINAL WAVE[İng.] / ONDE LONGITUDINALE[Fr.] / LÄNGSWELLE[Alm.] ile/değil/yerine/= BOYUNA DALGA


- LONGITUDINAL WAVES[İng.] ile/değil/yerine/= BOYUNA DALGALAR


- BOYUNA İLE ENİNE İLE YÜZEY ile/||/<> DALGA YÖNLERİ

( Parçacık salınımının dalga yayılımına göre yönü. )

( Formül: v = √(T/μ) (tel) )


- LÄNGSMAGNETOWIDERSTAND[Alm.] ile/değil/yerine/= BOYUNA MANYETİK DİRENÇ


- LONGITUDINAL MAGNETORESISTANCE[İng.] / MAGNÉTORÉSISTANCE LONGITUDINALE[Fr.] ile/değil/yerine/= BOYUNA MANYETODİRENÇ


- TAHLİL-İ BUD[Osm.] ile/değil/yerine/= BOYUT ÇÖZÜMLEMESİ/ANALİZİ


- DIMENSIONAL ANALYSIS[İng.] / DIMENSIONSANALYSE[Alm.] ile/değil/yerine/= BOYUT ÇÖZÜMLEMESİ


- BUUT[Osm.] / DIMENSION[İng.] / DIMENSION[Alm.] ile/değil/yerine/= BOYUT


- BOZON ile/||/<> FERMİYON

( Bozonlar kuvvet taşıyıcı İLE fermiyonlar madde parçacıklarıdır )

( Formül: spin tam sayı İLE spin yarım sayı )


- BOSONS[İng.] / BOSONS[Fr.] / BOSONEN[Alm.] ile/değil/yerine/= BOZONLAR


- STÖRSCHWINGUNG[Alm.] ile/değil/yerine/= BOZUCU SALINIM


- BOZUCU SEÇİLİM ile/||/<> DENGELEYİCİ SEÇİLİM

( Bozucu aşırı değerler, dengeleyici çeşitlilik koruma. )

( Formül: Extreme İLE maintain )


- İNKİRAZ MÜNHANÎSİ[Osm.] ile/değil/yerine/= BOZULMA EĞRİSİ


- İNKİRAZ[Osm.] ile/değil/yerine/= BOZULMA


- INDIFFERENTES GLEICHGEWICHT[Alm.] ile/değil/yerine/= BOZULMAZ DENGE


- DECAY CURVE[İng.] / COURBE DE DÉSINTÉGRATION[Fr.] / ZERFALLSREIHE[Alm.] ile/değil/yerine/= BOZUNMA EĞRİSİ/DİZİSİ/SERİSİ


- DISINTEGRATION ENERGY[İng.] / ÉNERGIE DE DÉSINTÉGRATION[Fr.] / ZERFALLSENERGIE[Alm.] ile/değil/yerine/= BOZUNMA ENERJİSİ


- DISINTEGRATION RATE[İng.] / VITESSE DE DÉSINTÉGRATION[Fr.] / ZERFALLSGESCHWINDIGKEIT[Alm.] ile/değil/yerine/= BOZUNMA HIZI


- ZERFALLSWÄRME[Alm.] ile/değil/yerine/= BOZUNMA ISISI


- TAHALLÜL (ETMEK)[Osm.] / DECOMPOSITION[İng.] / DÉCOMPOSITION[Fr.] / ZERSETZUNG, SPALTUNG[Alm.] ile/değil/yerine/= BOZUNMA/K


- DECAY CONSTANT[İng.] / CONSTANTE DE LA DÉCOMPOSITION, CONSTANTE DE LA DÉSINTÉGRATION[Fr.] / ZERFALLSKONSTANTE[Alm.] ile/değil/yerine/= BOZUNMA SABİTİ


- BREAKING DOWN TEMPERATURE[İng.] / TEMPÉRATURE DE DÉCOMPOSITION[Fr.] / ABBAUTEMPERATUR[Alm.] ile/değil/yerine/= BOZUNMA SICAKLIĞI


- DECAY PRODUCT[İng.] / PRODUIT DE DÉSINTÉGRATION[Fr.] / FOLGEPRODUKT[Alm.] ile/değil/yerine/= BOZUNMA ÜRÜNÜ


- BOZUNMA ile/||/<> FİSYON (İKİLİ KARŞILAŞTIRMA)

( Bozunma kendiliğinden, fisyon zorlanmış parçalanmadır )

( Formül: Doğal İLE yapay )


- SICH ZERSETZEN[Alm.] ile/değil/yerine/= BOZUNMAK


- STÖRUNGSFRANSEN[Alm.] ile/değil/yerine/= BOZUNUM SAÇAKLARI


- PERTURBATION[İng./Fr.] / STÖRUNGS/THEORIE[Alm.] ile/değil/yerine/= BOZUNUM/TEDİRGİNLİK (KURAMI)


- BRA-KET NOTASYONU ile/||/<> MATRİS NOTASYONU

( Bra-ket Dirac notasyonu ⟨ψ|φ⟩, matris notasyonu ψ†φ. )

( Formül: ⟨ψ|Â|φ⟩ İLE ψ†Aφ )

( Paul Dirac tarafından 1928 yılında keşfedildi/formüle edildi. )


- BRACKETT SERIES[İng.] / SÉRIES DE BRACKETT[Fr.] ile/değil/yerine/= BRACKETT DİZİLERİ


- BRACKETT-SERIE[Alm.] ile/değil/yerine/= BRACKETT SERİSİ


- BRAGG ANGLE[İng.] / BRAGGSCHER WINKEL[Alm.] ile/değil/yerine/= BRAGG AÇISI


- BRAGG CURVE[İng.] / COURBE DE BRAGG[Fr.] / BRAGGSCHE KURVE[Alm.] ile/değil/yerine/= BRAGG EĞRİSİ


- BRAGG DIFFRACTION[İng.] / DIFFRACTION DE BRAGG[Fr.] / BRAGGSCHE BEUGUNG[Alm.] ile/değil/yerine/= BRAGG KIRINIMI


- BRAGG RULE[İng.] / RÈGLE DE BRAGG[Fr.] / BRAGGISCHES REGEL[Alm.] ile/değil/yerine/= BRAGG KURALI


- BRAGG-PIERCE LAW[İng.] / LOI DE BRAGG-PIERCE[Fr.] / BRAGG-PIERCESCHES GESETZ[Alm.] ile/değil/yerine/= BRAGG-PİERCE YASASI


- BRAGG SPECTROMETER[İng.] / SPECTROMÈTRE DE BRAGG[Fr.] / BRAGGSCHER SPEKTROMETER[Alm.] ile/değil/yerine/= BRAGG TAYFÖLÇERİ/SPEKTROMETRESİ


- BRAGG'S LAW[İng.] / LOI DE BRAGG[Fr.] / BRAGGISCHES GESETZ[Alm.] ile/değil/yerine/= BRAGG YASASI


- BRAGG ile/||/<> SPEKTROMETRE

( X-ışını spektrometresi geliştirilmesi )

( William Henry Bragg tarafından 1913 yılında keşfedildi/formüle edildi. (1862-1942) (Ülke: İngiltere) (Alan: fizik) (Önemli katkıları: X-ışını kristalografisi, Bragg yasası, kristal yapı analizi) (Nobel: 1915) )


- BRAGG ile/||/<> YASASI

( nλ = 2d sinθ formülü, X-ışını kırınımı için temel yasa )

( William Lawrence Bragg tarafından 1912 yılında keşfedildi/formüle edildi. (1890-1971) (Ülke: Avustralya/İngiltere) (Alan: fizik) (Önemli katkıları: Bragg yasası, X-ışını kırınımı ile kristal yapı belirleme. En genç Nobel Fizik ödülü sahibi (25 yaş)) (Nobel: 1915) )


- BRAİN İLE GUT İLE LİVER İLE KİDNEY ile/||/<> ORGANOİD MODELLERİ

( Lab ortamında mini organlar. )

( Formül: 3D kültür İLE 2-3 mm )


- BRANCH CUT ile/||/<> BRANCH POİNT

( Branch cut kesim çizgisi İLE branch point dallanma noktası. )

( Formül: Cut line İLE branching point )


- BRAUNITE[Fr.] / BRAUNMIT[Alm.] ile/değil/yerine/= BRANNİT


- BRANS-DİCKE NAZARİYESİ[Osm.] / BRANS-DICKE THEORY[İng.] / BRANS-DICKESCHE THEORIE[Alm.] ile/değil/yerine/= BRANS-DİCKE KURAMI


- BRASSIDIC ACID[İng.] / ACIDE BRASSIDIQUE[Fr.] / BRASSIDIN SÄURE[Alm.] ile/değil/yerine/= BRASİDİK ASİT


- BRAUNITE[İng.] ile/değil/yerine/= BRAUNİT


- BRAVAIS LATTICE[İng.] / RÉSEAU DE BRAVAIS[Fr.] / BRAVAISCHES GITTER[Alm.] ile/değil/yerine/= BRAVAİS ÖRGÜSÜ


- BREIT-WIGNER FORMULA[İng.] / FORMULE DE BREIT-WIGNER[Fr.] / BREIT-WIGNERSCHE FORMEL[Alm.] ile/değil/yerine/= BREİT-WİGNER FORMÜLÜ


- BREİT-WİGNER NAZARİYESİ[Osm.] / BREIT-WIGNER THEORY[İng.] / THÉORIE DE BREIT-WIGNER[Fr.] / BREIT-WIGNER-THEORIE[Alm.] ile/değil/yerine/= BREİT-WİGNER KURAMI


- BREMEN BLUE[İng.] / BLEU DE BREME[Fr.] / BREMENBLAU[Alm.] ile/değil/yerine/= BREMEN MAVİSİ


- BREMEN GREEN[İng.] / VERT DE BRÊME[Fr.] / BREMENGRÜN[Alm.] ile/değil/yerine/= BREMEN YEŞİLİ


- BREWSTER[Alm.] ile/değil/yerine/= BREVSTER


- BREWSTER'S ANGLE[İng.] / BREWSTER-WINKEL[Alm.] ile/değil/yerine/= BREWSTER AÇISI


- BREWSTER İLE KRİTİK İLE TAM YANSIMA ile/||/<> ÖZEL AÇILAR

( Işığın özel davranış gösterdiği açılar. )

( Formül: tan θB = n₂/n₁ )


- BREWSTER'S WINDOW[İng.] / FENÊTRE DE BREWSTER[Fr.] / BREWSTER-FENSTER[Alm.] ile/değil/yerine/= BREWSTER PENCERESİ


- BREWSTER'S LAW[İng.] / LOI DE BREWSTER[Fr.] / BREWSTER-GESETZ[Alm.] ile/değil/yerine/= BREWSTER YASASI


- BREWSTER[İng.] / BREWSTER[Fr.] ile/değil/yerine/= BREWSTER


- BRIDGMAN EFFECT[İng.] / EFFET BRIDGMAN[Fr.] / BRIDGMANSCHE EFFEKT[Alm.] ile/değil/yerine/= BRİDGMAN ETKİSİ


- BRIDGMAN FORMULA[İng.] / FORMULE DE BRIDGMAN[Fr.] / BRIDGMANISCHE FORMEL[Alm.] ile/değil/yerine/= BRİDGMAN FORMÜLÜ


- BRIQUETTE[İng.] / AGGLOMÉRÉS[Fr.] / BRIKETT[Alm.] ile/değil/yerine/= BRİKET


- BRILLOUIN ZONE[İng.] / ZONE DE BRILLOUIN[Fr.] / BRILLOUINISCHE ZONE, BRILLOUIN-ZONE[Alm.] ile/değil/yerine/= BRİLLOUİN BÖLGESİ


- BRİLLOUİN BÖLGESİ ile/||/<> FERMİ YÜZEYİ

( Brillouin k-uzayı hücre, Fermi yüzeyi dolu-boş sınırı. )

( Formül: Örgü geometri İLE enerji )


- BRILLOUIN FUNCTION[İng.] / FONCTION DE BRILLOUIN[Fr.] / BRILLOUINISCHE FUNKTION[Alm.] ile/değil/yerine/= BRİLLOUİN İŞLEVİ/FONKSİYONU


- BRILLOUIN SCATTERING[İng.] / DISPERSION DE BRILLOUIN[Fr.] / BRILLOUINISCHE STREUUNG[Alm.] ile/değil/yerine/= BRİLLOUİN SAÇILMASI


- BRINELL HARDNESS[İng.] / DURATĂ BRINELL[Fr.] / BRINELL-HÄRTE[Alm.] ile/değil/yerine/= BRİNELL SERTLİĞİ


- BRİYOFİTA ile/||/<> TRAKYOFİTA

( Briyofita karayosunu vasküler yok İLE trakyofita damarlı. )

( Formül: Non-vascular İLE vascular )


- BROCA GALVANOMETER[İng.] / GALVANOMÈTRE DE BROCA[Fr.] / BROCASCHER GALVANOMESSER, BROCASCHES GALVANOMETER[Alm.] ile/değil/yerine/= BROCA GALVANOMETRESİ


- BROMACETONE[İng.] / BROMACÉTONE[Fr.] / BROMACETON[Alm.] ile/değil/yerine/= BROM ASETON


- BROMOBENZENE[İng.] / BROMOBENZENE[Fr.] / BROM BENZON[Alm.] ile/değil/yerine/= BROM BENZEN


- BROMINE[İng.] / BROME[Fr.] / BROM[Alm.] ile/değil/yerine/= BROM


- BROMOPHENOL BLUE[İng.] / BLUE DE BROMOPHÉNOL[Fr.] / BROMPHENOL BLAU[Alm.] ile/değil/yerine/= BROMFENOL MAVİSİ


- BROMIC ACID[İng.] / ACID BROMIQUE[Fr.] / BROMSÄURE[Alm.] ile/değil/yerine/= BROMİK ASİT


- BROMKRESOLPURPUR[Alm.] ile/değil/yerine/= BROMKREZEL MORU


- BROMOCRESOL PURPLE[İng.] / POURPRE DE BROMOCRÉSOL[Fr.] ile/değil/yerine/= BROMKREZOL MORU


- BROMINATION[İng.] / BROMURATION[Fr.] / PROMIERUNG[Alm.] ile/değil/yerine/= BROMLAMA


- BROMINE WATER[İng.] / EAU DE BROME[Fr.] / BROMWASSER[Alm.] ile/değil/yerine/= BROMLU SU


- BROMOTHYMOL BLUE[İng.] / BROMTHYMOL BLAU[Alm.] ile/değil/yerine/= BROMTİMOL MAVİSİ


- BLUE DE BROMOTHYMOL[Fr.] ile/değil/yerine/= BROMTİNOL MAVİSİ


- BROMIDE[İng.] / BROMURE[Fr.] / BROMIDE[Alm.] ile/değil/yerine/= BROMÜR İYONU


- BRONSON RESISTANCE[İng.] / RÉSISTANCE DE BRONSON[Fr.] / BRONSONSCHE RESISTENZ, BRONSON-WIDERSTANDSKRAFT[Alm.] ile/değil/yerine/= BRONSON DİRENCİ


- BRONSTED-LOWRY ACIDS AND BASES[İng.] ile/değil/yerine/= BRÖNSTED-LOWRY ASİT VE BAZLARI


- BRONZING LACQUER[İng.] / BRONZE LAQUE[Fr.] / BRONZE LACK[Alm.] ile/değil/yerine/= BRONZLAYAN VERNİK


- BROWNIAN MOVEMENT[İng.] / MOUVEMENT BROWNIEN[Fr.] / BROWNSCHE BEWEGUNG[Alm.] ile/değil/yerine/= BROWN HAREKETİ


- BROWNİAN İLE DİFÜZYON İLE OSMOZ ile/||/<> TAŞINIM FENOMENLERİ

( Parçacık ve molekül hareketleri. )

( Formül: D = kT/6πηr )


- BROWNİAN MOTİON ile/||/<> POİSSON PROCESS

( Brownian sürekli Gaussian, Poisson sıçrama say. )

( Formül: Continuous Gaussian İLE jump counting )

( Carl Friedrich Gauss tarafından 1801 yılında keşfedildi/formüle edildi. )


- BURNER[İng.] / BRÜHLER, BRÜLEUR[Fr.] / BRENNER[Alm.] ile/değil/yerine/= BRÜLÖR, OCAK, HAMLAÇ


- BRUCINE[İng.] / BRUCINE[Fr.] / BRUCIN[Alm.] ile/değil/yerine/= BRUSİN


- BSL-1 İLE BSL-2 İLE BSL-3 İLE BSL-4 ile/||/<> BİYOGÜVENLİK SEVİYELERİ

( Biyolojik risk sınıflandırması. )

( Formül: Containment levels )


- BTU[Alm.] ile/değil/yerine/= BTU


- VAPOURIMETER[İng.] / VAPEURMÈTRE[Fr.] ile/değil/yerine/= BUHAR BASINCI ÖLÇER


- VAPOUR PRESSURE[İng.] / PRESSION DE VAPEUR[Fr.] / DAMPFDRUCK[Alm.] ile/değil/yerine/= BUHAR BASINCI


- VAPOUR PRESSURE THERMOMETER[İng.] / THERMOMÈTRE À PRESSION DE VAPEUR[Fr.] / DAMPFDRUCKLISCHER THERMOMETER[Alm.] ile/değil/yerine/= BUHAR BASINÇLI SICAKLIKÖLÇER/TERMOMETRE


- FOG, MIST[İng.] / BROUILLARD, BRUME[Fr.] / DUNST, DAMPF[Alm.] ile/değil/yerine/= BUHAR, BUĞU, PUS


- VAPOUR CYCLE[İng.] / CYCLE DE LA VAPEUR[Fr.] / DÄMPFZYKLUS, DAMPFKRAFTPROZESS[Alm.] ile/değil/yerine/= BUHAR (GÜÇ) ÇEVRİMİ


- BUHAR-MÂF MUVÂZENESİ[Osm.] / VAPOUR-LIQUID EQUILIBRIUM[İng.] / ÉQUILIBRE LIQUIDE-VAPEUR[Fr.] / DAMPF-FLÜSSIGKEITS-GLEICHGEWICHT[Alm.] ile/değil/yerine/= BUHAR-SIVI DENGESİ


- VAPOUR DENSITY[İng.] / DENSITÉ DE VAPEUR[Fr.] / DAMPFDICHTE[Alm.] ile/değil/yerine/= BUHAR YOĞUNLUĞU


- STEAM, VAPOUR[İng.] / VAPEUR[Fr.] / DAMPF[Alm.] ile/değil/yerine/= BUHAR


- TEBHİR ETMEK, TABAHHUR[Osm.] / VAPORIZATION, VOLATILIZATION, TO EVAPORATE, EVAPORATION[İng.] / ÉVAPORATION[Fr.] / ABDAMPFUNG, VERDAMPFUNG, EINDAMPFEN[Alm.] ile/değil/yerine/= BUHARLAŞMA, BUHARLAŞTIRMAK


- VAPORIZATION ENTHALPY[İng.] / ENTHALPIE DE VAPORISATION[Fr.] / VERDAMPFUNGSENTHALPIE[Alm.] ile/değil/yerine/= BUHARLAŞMA ENTALPİSİ


- LATENT HEAT OF EVAPORATION[İng.] ile/değil/yerine/= BUHARLAŞMA GİZLİ ISISI


- VAPORIZATION RATE[İng.] / VITESSE DE VAPORISATION[Fr.] / ABDAMPFUNGGESCHWINDIGKEIT, VERDAMPFUNGSRATE[Alm.] ile/değil/yerine/= BUHARLAŞMA HIZI


- CHALEUR LATENTE[Fr.] / LATENTE WÄRME[Alm.] ile/değil/yerine/= BUHARLAŞMA ISISI


- BUHARLAŞMA ISISI ile/||/<> ERİME ISISI (İKİLİ KARŞILAŞTIRMA)

( Buharlaşma sıvı-gaz, erime katı-sıvı dönüşüm enerjisidir )

( Formül: Lv İLE Lf )


- EVAPORATION PROCESS[İng.] / PROCESSUS D'ÉVAPORATION[Fr.] / VERDAMPFUNGSPROZESS[Alm.] ile/değil/yerine/= BUHARLAŞMA SÜRECİ


- BUHARLAŞMA ile/||/<> KAYNAMA

( Her sıcaklıkta ve yüzeyden. İLE/||/<> Belirli sıcaklıkta ve tüm oylumdan. )

( Formül: Pbuhar < Patm İLE Pbuhar = Patm )


- TEBAHHUR ETMEK[Osm.] / VERDAMPFEN[Alm.] ile/değil/yerine/= BUHARLAŞMAK


- MÜTÊBAHHİR[Osm.] / EVAPORATOR, VAPORIZER[İng.] / ÉVAPORATEUR[Fr.] / EINDAMPFGERÄT, VERDAMPFER[Alm.] ile/değil/yerine/= BUHARLAŞTIRICI


- DAMPFMESSER[Alm.] ile/değil/yerine/= BUHARÖLÇER


- BUCHNER FUNNEL[İng.] / BUCHNERTRICHTER[Alm.] ile/değil/yerine/= BÜHNER HUNİSİ


- BIEGSAMKEIT[Alm.] ile/değil/yerine/= BÜKLÜLEBİLİRLİK


- BIEGUNGSMOMENT[Alm.] ile/değil/yerine/= BÜKÜCÜ MOMENT


- FLEXIBILITY[İng.] ile/değil/yerine/= BÜKÜLEBİLİRLİK


- BOWING, BUCKLING[İng.] / FLEXION[Fr.] / BIEGUNG, BUCKLING[Alm.] ile/değil/yerine/= BÜKÜLME, EĞİLME


- BUCKLINGSPANNUNG[Alm.] ile/değil/yerine/= BÜKÜLME GERİLİMİ


- BOWING STRESS, BUCKLING STRESS[İng.] / BIEGUNGSSPANNUNG[Alm.] ile/değil/yerine/= BÜKÜLME GERİLMESİ


- SLURRY[İng.] / BARTOBINE, PATÉ[Fr.] / TONSCHLAMM, DICKSTOFF[Alm.] ile/değil/yerine/= BULAMAÇ


- BULANIK BİRLEŞİM ile/||/<> BULANIK KESİŞİM

( Birleşim maksimum operatörü (∨), kesişim minimum operatörü (∧) kullanır )

( Formül: μA∪B = max(μA İLE μB) İLE μA∩B = min(μA İLE μB) )

( Lotfi A. Zadeh tarafından 1965 yılında keşfedildi/formüle edildi. (1921-2017) (Ülke: Azerbaycan/ABD) (Alan: Matematik, Bilgisayar) (Önemli katkıları: Bulanık mantık, bulanık kümeler) )


- BULANIK İLİŞKİ ile/||/<> BULANIK KOMPOZİSYON

( İlişki iki küme arası bağıntı, kompozisyon ilişkilerin birleştirilmesi )

( Formül: R∘S )


- BULANIK KURAL TABANI ile/||/<> UZMAN SİSTEM

( IF-THEN kuralları ile çalışır, uzman bilgisini modeller )


- BULANIK TÜMLEYEN ile/||/<> BULANIK FARK

( Tümleyen 1-μ(x), fark kümeleri arasındaki çıkarma işlemi )

( Formül: μĀ(x) = 1 - μA(x) )

( Lotfi A. Zadeh tarafından 1965 yılında keşfedildi/formüle edildi. (1921-2017) (Ülke: Azerbaycan/ABD) (Alan: Matematik, Bilgisayar) (Önemli katkıları: Bulanık mantık, bulanık kümeler) )


- BULANIK ile/||/<> ÇIKARIM

( Mamdani ve Sugeno bulanık çıkarım sistemleri )

( Mamdani ve Sugeno tarafından 1975 yılında keşfedildi/formüle edildi. (Ülke: Bilinmiyor) (Alan: matematik) )


- TRÜB[Alm.] ile/değil/yerine/= BULANIK


- BULANIKLAŞTIRMA ile/||/<> DURULAMA

( Bulanıklaştırma (fuzzification) kesin değeri bulanık yapar İLE durulama (defuzzification) bulanık değeri kesinleştirir )

( Lotfi A. Zadeh tarafından 1973 yılında keşfedildi/formüle edildi. (1921-2017) (Ülke: Azerbaycan/ABD) (Alan: Matematik, Bilgisayar) (Önemli katkıları: Bulanık mantık, bulanık kümeler) )


- TURBIDITY[İng.] ile/değil/yerine/= BULANIKLIK


- NEFELOMETRE / NEPHELOMETER[İng.] / NÉPHÉLOMÈTRE, OPACIMÈTRE[Fr.] / NEPHELOMETER, TRÜBUNGSMESSER[Alm.] ile/değil/yerine/= BULANIKLIKÖLÇER


- NEPHELOMETRY[İng.] / NÉPHÉLOMÉTRIE[Fr.] / NEPHELOMETRIE[Alm.] ile/değil/yerine/= BULANIKLIKÖLÇÜM, NEFELOMETRİ


- İHTİLÂT[Osm.] / CONTAMINATION[İng.] / CONTAMINATION, IMPURETÉ[Fr.] / KONTAMINATION, VERUNREINIGUNG[Alm.] ile/değil/yerine/= BULAŞMA, KİRLENME, SAFSIZLIK


- BUNSEN-EISKALORIMETER[Alm.] ile/değil/yerine/= BUNSEN BUZ KALORİMETRESİ


- BUNSEN ICE CALORIMETER[İng.] / CALORIMÈTRE À LA GLACE DE BUNSEN[Fr.] ile/değil/yerine/= BUNSEN BUZLU ISIÖLÇERİ/KALORİMETRESİ


- BUNSEN-KIRCHHOFF LAW[İng.] / LOI DE BUNSEN-KIRCHHOFF[Fr.] / BUNSEN-KIRCHOFFSCHE GESETZ[Alm.] ile/değil/yerine/= BUNSEN-KİRCHHOFF YASASI


- BUNSEN BURNER[İng.] / BUNSENBRENNER[Alm.] ile/değil/yerine/= BUNSEN OCAĞI


- BUNSEN CELL[İng.] / PILE DE BUNSEN[Fr.] / BUNSEN-ZELLE[Alm.] ile/değil/yerine/= BUNSEN PİLİ


- BURETTE[İng.] / BURETTE[Fr.] / BIURET, BÜRETTE[Alm.] ile/değil/yerine/= BÜRET


- APPARENT VISCOSITY[İng.] ile/değil/yerine/= BURGAÇ AĞDALILIK


- CEREYÂN-İ GİRDÂB MUÂYENESİ[Osm.] ile/değil/yerine/= BURGAÇ AKIM DENEYİ


- CEREYÂN-İ GİRDÂB[Osm.] ile/değil/yerine/= BURGAÇ AKIMI


- GİRDÂB[Osm.] ile/değil/yerine/= BURGAÇ


- HİFZ-İ GİRDÂBİYET[Osm.] ile/değil/yerine/= BURGACILIĞIN KORUNUMU


- WIRBELSTÄRKEGLEICHUNG[Alm.] ile/değil/yerine/= BURGAÇLILIK DENKLEMİ


- WIRBELSTÄRKEERHALTUNG[Alm.] ile/değil/yerine/= BURGAÇLILIK KORUNUMU


- WIRBELIGKEIT, WIRBELSTÄRKE[Alm.] ile/değil/yerine/= BURGAÇLILIK


- BURGERS VECTOR[İng.] / VECTEUR DE BURGERS[Fr.] / BURGERS-VEKTOR[Alm.] ile/değil/yerine/= BURGERS VEKTÖRÜ


- CONSERVATION DE LA VORTICITÉ[Fr.] ile/değil/yerine/= BURGULULUĞUN KORUNUMU


- BUROW'S SOLUTION[İng.] / BUROWS LÖSUNG[Alm.] ile/değil/yerine/= BUROW ÇÖZELTİSİ


- TORSION ANGLE[İng.] / ANGLE DE LA TORSION[Fr.] / TORSIONSWINKEL[Alm.] ile/değil/yerine/= BURULMA AÇISI


- TORSIONAL WAVES[İng.] / ONDES DE TORSION[Fr.] ile/değil/yerine/= BURULMA DALGALARI


- TORSIONSWELLE[Alm.] ile/değil/yerine/= BURULMA DALGASI


- TORSION ELASTICITY[İng.] / ÉLASTICITÉ DE TORSION[Fr.] / TORSIONSELASTIZITÄT[Alm.] ile/değil/yerine/= BURULMA ESNEKLİĞİ


- HYSTÉRÉSIS DE TORSION[Fr.] / TORSIONSHYSTERESE[Alm.] ile/değil/yerine/= BURULMA HİSTEREZİSİ


- TORSION PENDULUM[İng.] / PENDULE DE TORSION[Fr.] / TORSIONSPENDEL[Alm.] ile/değil/yerine/= BURULMA SARKACI


- TORSION BALANCE[İng.] / BALANCE DE LA TORSION[Fr.] / TORSIONSWAAGE[Alm.] ile/değil/yerine/= BURULMA TERAZİSİ


- TORSIONAL OSCILLATIONS[İng.] / VIBRATIONS DE TORSION[Fr.] / TORSIONSSCHWINGUNGEN[Alm.] ile/değil/yerine/= BURULMA TİTREŞİMLERİ


- İLTİVÂ[Osm.] / TORSION[İng.] / TORSION[Fr.] / TORSION[Alm.] ile/değil/yerine/= BURULMA


- TORSIONAL HYSTERESIS[İng.] ile/değil/yerine/= BURULMALI HİSTEREZİS


- MİKYÂS-İ İLTİVÂ[Osm.] / TORSIOMETER[İng.] / TORSIONMÈTRE[Fr.] / TORSIONSMESSER[Alm.] ile/değil/yerine/= BURULMAÖLÇER


- BEC BUNSEN[Fr.] ile/değil/yerine/= BURZEN OCAĞI


- BUTACAINE[İng.] ile/değil/yerine/= BUTAKAİN


- BUTANE[İng.] / BUTANE[Fr.] / BUTAN[Alm.] ile/değil/yerine/= BÜTAN


- BUTACAINE[Fr.] / BUTACAIN[Alm.] ile/değil/yerine/= BÜTASEİN


- BUTENE[İng.] / BUTÈNE[Fr.] ile/değil/yerine/= BÜTEN


- BUTYL ALCOHOL[İng.] ile/değil/yerine/= BÜTİL ALKOL


- ACETATE DE BUTYLE[Fr.] / BUTYLACETAT[Alm.] ile/değil/yerine/= BÜTİL ASETAT


- BUTYLBENZOAT[Alm.] ile/değil/yerine/= BÜTİL BENZOAT


- FORME DE BUTYLE[Fr.] / BUTYL FORMIAT[Alm.] ile/değil/yerine/= BÜTİL FORMAT


- BUTYLCAOUTCHOUC[Fr.] / BUTYLKAUTSCHK[Alm.] ile/değil/yerine/= BÜTİL KAUCUĞU


- BUTYLCHLORAL[İng.] / BUTYLCHLORAL[Alm.] ile/değil/yerine/= BÜTİL KLORAL


- BUTYL NITRATE[İng.] ile/değil/yerine/= BÜTİL NİTRAT


- BUTYLIDENE[İng.] ile/değil/yerine/= BÜTİLDEN


- BUTYLENE[İng.] ile/değil/yerine/= BÜTİLE


- BUTYLEN[Alm.] ile/değil/yerine/= BÜTİLEN BÜTTEN


- BUTYLYLÈNE[Fr.] ile/değil/yerine/= BÜTİLEN


- BUTYRALDÉHYDE[Fr.] / BUTYRALDEHYD[Alm.] ile/değil/yerine/= BÜTİRALDEHİT


- BÜTİRAT ile/||/<> ASETAT

( Bütirat 4 karbonlu KZYA İLE asetat 2 karbonlu KZYA'dır. Bütirat kolonositlerin ana enerji kaynağı İLE asetat karaciğerde metabolize edilir. İkisi de mikrobiyota tarafından üretilir. )


- BUTYRATE[İng.] / BUTYRATE[Fr.] / BUTERAT[Alm.] ile/değil/yerine/= BÜTİRAT


- BUTYRIC ACID[İng.] / ACID BUTYRIQUE[Fr.] / BUTTERSAURE[Alm.] ile/değil/yerine/= BÜTİRİK ASİT


- BUTYRIC FERMENTATION[İng.] / FERMENTATION BUTYRIQUE[Fr.] ile/değil/yerine/= BÜTİRİK FERMANTASYONU


- BUTYROLACTONE[İng.] ile/değil/yerine/= BÜTİRLOLAKTON


- BUTYROLACTON[Alm.] ile/değil/yerine/= BÜTİROLAKTON


- BUTYROMETER[Alm.] ile/değil/yerine/= BÜTİROMETRE


- BUTYROLACTONE[Fr.] ile/değil/yerine/= BÜTROLAKTON


- BITUROMETER[İng.] / BUTYROMÈTRE[Fr.] ile/değil/yerine/= BÜTROMETRE


- BUTEN[Alm.] ile/değil/yerine/= BÜTTEN


- BENZOATE DE BUTYLE[Fr.] ile/değil/yerine/= BÜTÜL BENZOAT


- CHLORAL DE BUTYLE[Fr.] ile/değil/yerine/= BÜTÜL KLORAL


- HOLOHEDRON[İng.] ile/değil/yerine/= BÜTÜN YÜZLÜ


- GROSS ERROR[İng.] / GROSSE PROBE[Alm.] ile/değil/yerine/= BÜYÜK HATA


- GROSS SAMPLE[İng.] / GRENZSCHICHT[Alm.] ile/değil/yerine/= BÜYÜK NUMUNE


- URKNALL-KOSMOLOGIE[Alm.] ile/değil/yerine/= BÜYÜK PATLAMA KOZMOLOJİSİ


- BIG BANG THEORY[İng.] / THÉORIE DU BIG BANG[Fr.] ile/değil/yerine/= BÜYÜK PATLAMA KURAMI


- BÜYÜK ile/||/<> PATLAMA

( Big Bang kuramı ve kozmik mikrodalga arka plan )

( George Gamow tarafından 1948 yılında keşfedildi/formüle edildi. (1904-1968) (Ülke: Rusya-ABD) (Alan: Fizik) (Önemli katkıları: Büyük patlama teorisi, kuantum tünelleme) )


- AZAMET, CESÂMET, KADİR[Osm.] / MAGNITUDE[İng.] / GRÖSSE, MAGNITUDE[Alm.] ile/değil/yerine/= BÜYÜKLÜK, PARLAKLIK


- AGGRANDIZER[İng.] ile/değil/yerine/= BÜYÜLTEÇ


- İZÂM[Osm.] ile/değil/yerine/= BÜYÜLTME


- NOMBRE MAGIQUE[Fr.] ile/değil/yerine/= BÜYÜLÜ SAYI


- CHARMED NUMBERS, MAGIC NUMBERS[İng.] ile/değil/yerine/= BÜYÜLÜ SAYILAR


- PERTAVSİZ[Osm.] / LOUPE[Fr.] / LUPE, VERGRÖSSERUNGSGLAS[Alm.] ile/değil/yerine/= BÜYÜTEÇ, PARILDAMA


- MAGNIFYING POWER[İng.] / POUVOIR DE GRANDISSEMENT[Fr.] / VERGRÖSSERUNGSLEISTUNG[Alm.] ile/değil/yerine/= BÜYÜTME GÜCÜ


- MAGNIFICATION[İng.] / GRANDISSEMENT[Fr.] / VERGRÖSSERUNG[Alm.] ile/değil/yerine/= BÜYÜTME


- ICE POINT[İng.] / POINT DE GLACE[Fr.] / EISPUNKT[Alm.] ile/değil/yerine/= BUZ/LANMA NOKTASI


- ICE WATER MIXTURE[İng.] / EISWASSER[Alm.] ile/değil/yerine/= BUZ SU KARIŞIMI


- ICE TON[İng.] ile/değil/yerine/= BUZ TONU


- ICE[İng.] / EIS[Alm.] ile/değil/yerine/= BUZ


- CONTRACTION EFFECT[İng.] / EFFET DE CONTRACTION[Fr.] / KONTRAKTIONSEFFEKT[Alm.] ile/değil/yerine/= BÜZÜLME ETKİSİ


- TAKALLÜS EMSÂLİ[Osm.] / COEFFICIENT OF CONTRACTION[İng.] / COEFFICIENT DE CONTRACTION[Fr.] / KONTRAKTIONSKOEFFIZIENT, SCHRUMPFUNGSKOEFFIZIENT[Alm.] ile/değil/yerine/= BÜZÜLME KATSAYISI


- CONTRACTION LOSS[İng.] / PERTE PAR CONTRACTION[Fr.] / KONTRAKTIONSVERLUST[Alm.] ile/değil/yerine/= BÜZÜLME KAYBI


- TASGİR[Osm.] / CONTRACTION[İng.] / CONTRACTION[Fr.] / KONTRAKTION, SCHRUMPFUNG[Alm.] ile/değil/yerine/= BÜZÜLME


- C-BAND[İng.] / BANDE-C[Fr.] / C-BAND[Alm.] ile/değil/yerine/= C BANDI


- C-BATTERY[İng.] / BATTERIE-C[Fr.] ile/değil/yerine/= C BATARYASI


- C-BATTERIE[Alm.] ile/değil/yerine/= C-BATTERY


- C, C, COULOMB[İng.] ile/değil/yerine/= C, C (KARBON), KULON, C


- C-CORE[İng.] / NOYAU C[Fr.] / C-KERN[Alm.] ile/değil/yerine/= C ÇEKİRDEĞİ


- C-NEUTRONS[İng.] / NEUTRONS C[Fr.] / C-NEUTRON[Alm.] ile/değil/yerine/= C NÖTRONLARI


- C-PARITY[İng.] / PARITÉ C[Fr.] / C-PARITÄT[Alm.] ile/değil/yerine/= C PARİTESİ


- C-H ACTIVATION ile/||/<> TRADITIONAL FUNCTIONALIZATION

( C-H activation doğrudan C-H bağını aktive ederken İLE traditional functionalization fonksiyonel grup dönüşümü yapar )

( Formül: Directed metallation )


- TARİHLENDİRME YÖNTEMLERİNDE:
C14 ile/||/<> AMS-C14 ile/||/<> TERMOLÜMİNESANS[İng. THERMOLUMINESCENCE] ile/||/<> OSL ile/||/<> DENDROKRONOLOJİ ile/||/<> ARKEOMANYETİK ile/||/<> XRF

( Arkeolojik buluntu yaş tayini. )

( Formül: t = -ln(N/N₀)/λ )

(

Arkeolojik Tarihlendirme Yöntemleri

Tarihlendirme yöntemleri, arkeolojik buluntuların ve jeolojik materyallerin yaşını bilimsel olarak belirlememizi sağlar. Modern arkeoloji, birden fazla yöntemi birlikte kullanarak en güvenilir sonuçlara ulaşır.

Temel Tarihlendirme Yöntemleri Karşılaştırması

Yöntem Materyal Yaş Aralığı Hassasiyet Geliştirme Yılı Durum
C14 (Radyokarbon) Organik maddeler (kemik, odun, kömür) 50.000 yıla kadar ±20-25 yıl 1946-1949 Yaygın Kullanımda
AMS-C14 Organik maddeler (çok küçük örnekler) 50.000 yıla kadar ±20-25 yıl 1980'ler En Gelişmiş
Termolüminesans (TL) Seramik, tuğla, yanmış toprak 100-500.000 yıl ±5-10% 1950-1960'lar Kullanımda
OSL Seramik, sediment, harç 100-400.000 yıl ±5-10% 1984 En Gelişmiş
Dendrokronoloji Ağaç kalıntıları 10.000+ yıl ±1 yıl 1900'ler başı En Hassas
Arkeomanyetik Yanmış kil, fırın, ocak 2.000+ yıl ±25-50 yıl 1960'lar Kullanımda

En Gelişmiş Modern Yöntemler (2025)

AMS Radyokarbon Tarihlendirme

İzotop Ölçümü
Radyoaktif
En Yaygın

Avantajları:

  • Klasik C14'ten 1000 kat daha küçük örneklerle çalışır (20-500 mg)
  • Ölçüm süresi çok kısa (10-15 dakika)
  • ±20-25 yıl hassasiyet
  • C14/C12 izotop oranını direkt ölçer

OSL (Optically Stimulated Luminescence)

Işık Emisyonu
Tahribatsız
En Güvenilir

Avantajları:

  • TL'den daha etkili ve güvenilir
  • Tahribatsız teknik - çoklu okumalar mümkün
  • Organik materyal gerektirmez
  • 1-100 saniyelik güneş ışığı saat sıfırlama için yeter
  • İzotop ölçümü değildir - radyasyon etkisini ölçer

İzotop Ölçümü ve İlişkisi

Yöntem/Analiz İzotop Kullanır mı? Ölçülen Şey Amaç
C14 / AMS-C14 Evet (C14/C12) İzotop oranı Tarihlendirme
TL / OSL Hayır Işık emisyonu Tarihlendirme
XRF Hayır Element kompozisyonu Malzeme analizi (tarihlendirme değil)
Karbon İzotop Analizi (C13/C12) Evet (C13/C12) Kararlı izotop oranı Diyet belirleme
Stronsiyum İzotop Analizi (Sr87/Sr86) Evet (Sr87/Sr86) Kararlı izotop oranı Göç paternleri
Azot İzotop Analizi (N15/N14) Evet (N15/N14) Kararlı izotop oranı Protein kaynağı

Hangi Yöntem Ne Zaman Kullanılır?

Materyal Türü Önerilen Yöntem Alternatif
Kemik, diş AMS-C14 İzotop analizi (diyet/göç için)
Odun, kömür AMS-C14 Dendrokronoloji
Seramik, tuğla OSL TL
Harç, sıva OSL -
Fırın, ocak Arkeomanyetik TL/OSL
Jeolojik sediment OSL -
Ağaç halkaları mevcut Dendrokronoloji C14 (çapraz kontrol)
Metal objeler XRF (yaş değil köken) Kontekst tarihlendirme

Önemli Notlar

İzotop Ölçümü İki Türlüdür:

1. Radyoaktif İzotop Analizi: Kararsız izotopların bozunmasını kullanır (C14 gibi) - Tarihlendirme için

2. Kararlı İzotop Analizi: Bozunmayan izotopların oranlarını ölçer (C13, N15, Sr87 gibi) - Diyet, göç, iklim için

Modern Yaklaşım:

Günümüzde çoklu yöntem kombinasyonu kullanılır. Aynı buluntu farklı yöntemlerle tarihlenerek sonuçlar çapraz kontrol edilir. Örneğin: Aynı katmandan alınan kömür AMS-C14 ile, seramik OSL ile tarihlenir.

Önemli: XRF bir tarihlendirme yöntemi değildir - sadece element analizi yapar. TL ve OSL izotop ölçmez, radyasyon etkisini ölçer. Sadece C14 gerçek bir izotop ölçüm yöntemidir.

)


- C3 BİTKİLER ile/||/<> C4 BİTKİLER

( C3 normal fotosentez, C4 sıcak-kuru adaptasyon )

( Formül: RuBisCO (C3) İLE PEP karboksilaz (C4) )


- C3 İLE C4 İLE CAM ile/||/<> FOTOSENTEZ TİPLERİ

( Farklı karbon fiksasyon yolları. )

( Formül: CO2 + RuBP → 2 × 3PG )


- C3 İLE C4 İLE CAM ile/||/<> FOTOSENTEZ YOLAKLARI

( Farklı karbon fiksasyon stratejileri. )

( Formül: CO2 + RuBP → 2 PGA )


- CAILLETEAN AND MATHIAS LAW[İng.] ile/değil/yerine/= CAİLLETET VE MATHİAS YASASI


- FLINTSTONE, FLINT[İng.] / FEUERFESTE MATERIALIEN[Alm.] ile/değil/yerine/= ÇAKMAK TAŞI


- CALABİ-YAU MANİFOLDU ile/||/<> KÄHLER MANİFOLDU

( Calabi-Yau manifoldu özel metrik özelliklerine sahipken İLE Kähler manifoldu genel kompleks yapı taşır )

( Formül: Ricci-flat metric )


- GLASS RESISTOR[İng.] / RÉSISTANCE EN VERRE[Fr.] / GLASWIDERSTAND[Alm.] ile/değil/yerine/= CAM DİRENÇ


- GLASDOSIMETER[Alm.] ile/değil/yerine/= CAM DOZİMETRE


- GLASS DOSIMETER[İng.] / DOSIMÈTRE EN VERRE[Fr.] ile/değil/yerine/= CAM DOZÖLÇER


- GLASS ELECTRODE[İng.] / ELECTRO VERRE[Fr.] / GLAS ELEKTRODE[Alm.] ile/değil/yerine/= CAM ELEKTROT


- GLASS FIBER-REINFORCED PLASTICS, GRP[İng.] ile/değil/yerine/= CAM ELYAF TAKVİYELİ PLASTİK


- GLASS FIBER[İng.] / FIBRE DE VERRE[Fr.] / GLASFASER[Alm.] ile/değil/yerine/= CAM ELYAF


- CAM GEÇİŞ SICAKLIĞI ile/||/<> ERİME SICAKLIĞI

( Tg amorf sertleşme, Tm kristal erime. )

( Formül: Tg < Tm )


- GLASS PAPER[İng.] / GLAS PAPIER[Alm.] ile/değil/yerine/= CAM KÂĞIDI


- GLASS PLATE CAPACITOR[İng.] / CAPACITÉ PLAQUE VERRE[Fr.] ile/değil/yerine/= CAM LEVHA SIĞAÇ


- GLASPLATTENKONDENSATOR[Alm.] ile/değil/yerine/= CAM LEVHALI SIĞAÇ


- TALL OIL[İng.] / RÉSINE LIQUIDE, TALL OIL[Fr.] / TALLÖL[Alm.] ile/değil/yerine/= ÇAM YAĞI


- GLASS INSULATOR[İng.] / GLASISOLATOR[Alm.] ile/değil/yerine/= CAM YALITKAN


- GLASS[İng.] / VERRE[Fr.] / GLAS[Alm.] ile/değil/yerine/= CAM


- CAMBRİAN İLE K-T İLE PERMİAN ile/||/<> KİTLESEL YOK OLUŞLAR

( Jeolojik tarihte büyük krizler. )

( Formül: Iridium spike: Asteroid impact )


- CAMPBELL'S FORMULA[İng.] / FORMULE DE CAMPBELL[Fr.] / CAMPBELL-FORMEL[Alm.] ile/değil/yerine/= CAMPBELL FORMÜLÜ


- CAMPBELL'S BRIDGE[İng.] / PONT DE CAMPBELL[Fr.] / CAMPBELL-BRÜCKE[Alm.] ile/değil/yerine/= CAMPBELL KÖPRÜSÜ


- GLASSY STATE[İng.] ile/değil/yerine/= CAMSI DURUM


- GLASSY TRANSITION TEMPERATURE[İng.] / TEMPÉRATURE DE TRANSITION VITREUSE[Fr.] / GLASÜBERGANGSTEMPERATUR[Alm.] ile/değil/yerine/= CAMSI GEÇİŞ SICAKLIĞI


- GLASSY TRANSITION[İng.] / TRANSITION VITREUSE[Fr.] / GLASÜBERGANG[Alm.] ile/değil/yerine/= CAMSI GEÇİŞ


- VITREOUS STATE[İng.] / ÉTAT VITREUX[Fr.] / GLASARTIGER ZUSTAND[Alm.] ile/değil/yerine/= CAMSI HAL


- VITRIFICATION[İng.] / VITRIFICATION[Fr.] / GLASIERUNG[Alm.] ile/değil/yerine/= CAMSILAŞTIRMA


- SLUDGE GAS[İng.] / SCHLAMM GAS[Alm.] ile/değil/yerine/= ÇAMUR GAZI