Temel Bilimler'deki FaRkLaR
KARIŞTIRILMAMASI GEREKENLER!!!
(SÜREKLİ AYIRDINDA OLUNMASI GEREKENLER!!!)
itibarı ile 15.020 başlık/FaRk ile birlikte,
15.020 katkı[bilgi/açıklama] yer almaktadır.
Kılavuz içinde sözcük Ara/Bul...
(9/61)
- LAW OF BOYLE-MARIOTTE[İng.] / LOI DE BOYLE-MARIOTTE[Fr.] / BOYLE-MARIOTTESCHES GESETZ[Alm.] ile/değil/yerine/= BOYLE-MARİOTTE YASASI
- BOYLE TEMPERATURE[İng.] / TEMPÉRATURE DE BOYLE[Fr.] / BOYLESCHE TEMPERATUR[Alm.] ile/değil/yerine/= BOYLE SICAKLIĞI
- LOI DE BOYLE[Fr.] / BOYLESCHES GESETZ[Alm.] ile/değil/yerine/= BOYLE YASASI/KANUNU
- BOYLE'S LAW[İng.] ile/değil/yerine/= BOYLE YASASI
- HOFF AND HORN MEAL[İng.] ile/değil/yerine/= BOYNUZ UNU
- HORN[İng.] / HORN[Alm.] ile/değil/yerine/= BOYNUZ
- BOYS RADIOMICROMETER[İng.] / BOYS-RADIOMIKROMETER[Alm.] ile/değil/yerine/= BOYS RADYOMİKROMETRESİ
- LONGITUDINAL CURRENT[İng.] / COURANT LONGITUDINAL[Fr.] / LÄNGSSTRÖM/UNG[Alm.] ile/değil/yerine/= BOYUNA AKIM/AKIŞ
- MEVC-İ TÛLÂNÎ[Osm.] / LONGITUDINAL WAVE[İng.] / ONDE LONGITUDINALE[Fr.] / LÄNGSWELLE[Alm.] ile/değil/yerine/= BOYUNA DALGA
- LONGITUDINAL WAVES[İng.] ile/değil/yerine/= BOYUNA DALGALAR
- BOYUNA İLE ENİNE İLE YÜZEY ile/||/<> DALGA YÖNLERİ
( Parçacık salınımının dalga yayılımına göre yönü. )
( Formül: v = √(T/μ) (tel) )
- LÄNGSMAGNETOWIDERSTAND[Alm.] ile/değil/yerine/= BOYUNA MANYETİK DİRENÇ
- LONGITUDINAL MAGNETORESISTANCE[İng.] / MAGNÉTORÉSISTANCE LONGITUDINALE[Fr.] ile/değil/yerine/= BOYUNA MANYETODİRENÇ
- TAHLİL-İ BUD[Osm.] ile/değil/yerine/= BOYUT ÇÖZÜMLEMESİ/ANALİZİ
- DIMENSIONAL ANALYSIS[İng.] / DIMENSIONSANALYSE[Alm.] ile/değil/yerine/= BOYUT ÇÖZÜMLEMESİ
- BUUT[Osm.] / DIMENSION[İng.] / DIMENSION[Alm.] ile/değil/yerine/= BOYUT
- BOZON ile/||/<> FERMİYON
( Bozonlar kuvvet taşıyıcı İLE fermiyonlar madde parçacıklarıdır )
( Formül: spin tam sayı İLE spin yarım sayı )
- BOSONS[İng.] / BOSONS[Fr.] / BOSONEN[Alm.] ile/değil/yerine/= BOZONLAR
- STÖRSCHWINGUNG[Alm.] ile/değil/yerine/= BOZUCU SALINIM
- BOZUCU SEÇİLİM ile/||/<> DENGELEYİCİ SEÇİLİM
( Bozucu aşırı değerler, dengeleyici çeşitlilik koruma. )
( Formül: Extreme İLE maintain )
- İNKİRAZ MÜNHANÎSİ[Osm.] ile/değil/yerine/= BOZULMA EĞRİSİ
- İNKİRAZ[Osm.] ile/değil/yerine/= BOZULMA
- INDIFFERENTES GLEICHGEWICHT[Alm.] ile/değil/yerine/= BOZULMAZ DENGE
- DECAY CURVE[İng.] / COURBE DE DÉSINTÉGRATION[Fr.] / ZERFALLSREIHE[Alm.] ile/değil/yerine/= BOZUNMA EĞRİSİ/DİZİSİ/SERİSİ
- DISINTEGRATION ENERGY[İng.] / ÉNERGIE DE DÉSINTÉGRATION[Fr.] / ZERFALLSENERGIE[Alm.] ile/değil/yerine/= BOZUNMA ENERJİSİ
- DISINTEGRATION RATE[İng.] / VITESSE DE DÉSINTÉGRATION[Fr.] / ZERFALLSGESCHWINDIGKEIT[Alm.] ile/değil/yerine/= BOZUNMA HIZI
- ZERFALLSWÄRME[Alm.] ile/değil/yerine/= BOZUNMA ISISI
- TAHALLÜL (ETMEK)[Osm.] / DECOMPOSITION[İng.] / DÉCOMPOSITION[Fr.] / ZERSETZUNG, SPALTUNG[Alm.] ile/değil/yerine/= BOZUNMA/K
- DECAY CONSTANT[İng.] / CONSTANTE DE LA DÉCOMPOSITION, CONSTANTE DE LA DÉSINTÉGRATION[Fr.] / ZERFALLSKONSTANTE[Alm.] ile/değil/yerine/= BOZUNMA SABİTİ
- BREAKING DOWN TEMPERATURE[İng.] / TEMPÉRATURE DE DÉCOMPOSITION[Fr.] / ABBAUTEMPERATUR[Alm.] ile/değil/yerine/= BOZUNMA SICAKLIĞI
- DECAY PRODUCT[İng.] / PRODUIT DE DÉSINTÉGRATION[Fr.] / FOLGEPRODUKT[Alm.] ile/değil/yerine/= BOZUNMA ÜRÜNÜ
- BOZUNMA ile/||/<> FİSYON (İKİLİ KARŞILAŞTIRMA)
( Bozunma kendiliğinden, fisyon zorlanmış parçalanmadır )
( Formül: Doğal İLE yapay )
- SICH ZERSETZEN[Alm.] ile/değil/yerine/= BOZUNMAK
- STÖRUNGSFRANSEN[Alm.] ile/değil/yerine/= BOZUNUM SAÇAKLARI
- PERTURBATION[İng./Fr.] / STÖRUNGS/THEORIE[Alm.] ile/değil/yerine/= BOZUNUM/TEDİRGİNLİK (KURAMI)
- BRA-KET NOTASYONU ile/||/<> MATRİS NOTASYONU
( Bra-ket Dirac notasyonu ⟨ψ|φ⟩, matris notasyonu ψ†φ. )
( Formül: ⟨ψ|Â|φ⟩ İLE ψ†Aφ )
( Paul Dirac tarafından 1928 yılında keşfedildi/formüle edildi. )
- BRACKETT SERIES[İng.] / SÉRIES DE BRACKETT[Fr.] ile/değil/yerine/= BRACKETT DİZİLERİ
- BRACKETT-SERIE[Alm.] ile/değil/yerine/= BRACKETT SERİSİ
- BRAGG ANGLE[İng.] / BRAGGSCHER WINKEL[Alm.] ile/değil/yerine/= BRAGG AÇISI
- BRAGG CURVE[İng.] / COURBE DE BRAGG[Fr.] / BRAGGSCHE KURVE[Alm.] ile/değil/yerine/= BRAGG EĞRİSİ
- BRAGG DIFFRACTION[İng.] / DIFFRACTION DE BRAGG[Fr.] / BRAGGSCHE BEUGUNG[Alm.] ile/değil/yerine/= BRAGG KIRINIMI
- BRAGG RULE[İng.] / RÈGLE DE BRAGG[Fr.] / BRAGGISCHES REGEL[Alm.] ile/değil/yerine/= BRAGG KURALI
- BRAGG-PIERCE LAW[İng.] / LOI DE BRAGG-PIERCE[Fr.] / BRAGG-PIERCESCHES GESETZ[Alm.] ile/değil/yerine/= BRAGG-PİERCE YASASI
- BRAGG SPECTROMETER[İng.] / SPECTROMÈTRE DE BRAGG[Fr.] / BRAGGSCHER SPEKTROMETER[Alm.] ile/değil/yerine/= BRAGG TAYFÖLÇERİ/SPEKTROMETRESİ
- BRAGG'S LAW[İng.] / LOI DE BRAGG[Fr.] / BRAGGISCHES GESETZ[Alm.] ile/değil/yerine/= BRAGG YASASI
- BRAGG ile/||/<> SPEKTROMETRE
( X-ışını spektrometresi geliştirilmesi )
( William Henry Bragg tarafından 1913 yılında keşfedildi/formüle edildi. (1862-1942) (Ülke: İngiltere) (Alan: fizik) (Önemli katkıları: X-ışını kristalografisi, Bragg yasası, kristal yapı analizi) (Nobel: 1915) )
- BRAGG ile/||/<> YASASI
( nλ = 2d sinθ formülü, X-ışını kırınımı için temel yasa )
( William Lawrence Bragg tarafından 1912 yılında keşfedildi/formüle edildi. (1890-1971) (Ülke: Avustralya/İngiltere) (Alan: fizik) (Önemli katkıları: Bragg yasası, X-ışını kırınımı ile kristal yapı belirleme. En genç Nobel Fizik ödülü sahibi (25 yaş)) (Nobel: 1915) )
- BRAİN İLE GUT İLE LİVER İLE KİDNEY ile/||/<> ORGANOİD MODELLERİ
( Lab ortamında mini organlar. )
( Formül: 3D kültür İLE 2-3 mm )
- BRANCH CUT ile/||/<> BRANCH POİNT
( Branch cut kesim çizgisi İLE branch point dallanma noktası. )
( Formül: Cut line İLE branching point )
- BRAUNITE[Fr.] / BRAUNMIT[Alm.] ile/değil/yerine/= BRANNİT
- BRANS-DİCKE NAZARİYESİ[Osm.] / BRANS-DICKE THEORY[İng.] / BRANS-DICKESCHE THEORIE[Alm.] ile/değil/yerine/= BRANS-DİCKE KURAMI
- BRASSIDIC ACID[İng.] / ACIDE BRASSIDIQUE[Fr.] / BRASSIDIN SÄURE[Alm.] ile/değil/yerine/= BRASİDİK ASİT
- BRAUNITE[İng.] ile/değil/yerine/= BRAUNİT
- BRAVAIS LATTICE[İng.] / RÉSEAU DE BRAVAIS[Fr.] / BRAVAISCHES GITTER[Alm.] ile/değil/yerine/= BRAVAİS ÖRGÜSÜ
- BREIT-WIGNER FORMULA[İng.] / FORMULE DE BREIT-WIGNER[Fr.] / BREIT-WIGNERSCHE FORMEL[Alm.] ile/değil/yerine/= BREİT-WİGNER FORMÜLÜ
- BREİT-WİGNER NAZARİYESİ[Osm.] / BREIT-WIGNER THEORY[İng.] / THÉORIE DE BREIT-WIGNER[Fr.] / BREIT-WIGNER-THEORIE[Alm.] ile/değil/yerine/= BREİT-WİGNER KURAMI
- BREMEN BLUE[İng.] / BLEU DE BREME[Fr.] / BREMENBLAU[Alm.] ile/değil/yerine/= BREMEN MAVİSİ
- BREMEN GREEN[İng.] / VERT DE BRÊME[Fr.] / BREMENGRÜN[Alm.] ile/değil/yerine/= BREMEN YEŞİLİ
- BREWSTER[Alm.] ile/değil/yerine/= BREVSTER
- BREWSTER'S ANGLE[İng.] / BREWSTER-WINKEL[Alm.] ile/değil/yerine/= BREWSTER AÇISI
- BREWSTER İLE KRİTİK İLE TAM YANSIMA ile/||/<> ÖZEL AÇILAR
( Işığın özel davranış gösterdiği açılar. )
( Formül: tan θB = n₂/n₁ )
- BREWSTER'S WINDOW[İng.] / FENÊTRE DE BREWSTER[Fr.] / BREWSTER-FENSTER[Alm.] ile/değil/yerine/= BREWSTER PENCERESİ
- BREWSTER'S LAW[İng.] / LOI DE BREWSTER[Fr.] / BREWSTER-GESETZ[Alm.] ile/değil/yerine/= BREWSTER YASASI
- BREWSTER[İng.] / BREWSTER[Fr.] ile/değil/yerine/= BREWSTER
- BRIDGMAN EFFECT[İng.] / EFFET BRIDGMAN[Fr.] / BRIDGMANSCHE EFFEKT[Alm.] ile/değil/yerine/= BRİDGMAN ETKİSİ
- BRIDGMAN FORMULA[İng.] / FORMULE DE BRIDGMAN[Fr.] / BRIDGMANISCHE FORMEL[Alm.] ile/değil/yerine/= BRİDGMAN FORMÜLÜ
- BRIQUETTE[İng.] / AGGLOMÉRÉS[Fr.] / BRIKETT[Alm.] ile/değil/yerine/= BRİKET
- BRILLOUIN ZONE[İng.] / ZONE DE BRILLOUIN[Fr.] / BRILLOUINISCHE ZONE, BRILLOUIN-ZONE[Alm.] ile/değil/yerine/= BRİLLOUİN BÖLGESİ
- BRİLLOUİN BÖLGESİ ile/||/<> FERMİ YÜZEYİ
( Brillouin k-uzayı hücre, Fermi yüzeyi dolu-boş sınırı. )
( Formül: Örgü geometri İLE enerji )
- BRILLOUIN FUNCTION[İng.] / FONCTION DE BRILLOUIN[Fr.] / BRILLOUINISCHE FUNKTION[Alm.] ile/değil/yerine/= BRİLLOUİN İŞLEVİ/FONKSİYONU
- BRILLOUIN SCATTERING[İng.] / DISPERSION DE BRILLOUIN[Fr.] / BRILLOUINISCHE STREUUNG[Alm.] ile/değil/yerine/= BRİLLOUİN SAÇILMASI
- BRINELL HARDNESS[İng.] / DURATĂ BRINELL[Fr.] / BRINELL-HÄRTE[Alm.] ile/değil/yerine/= BRİNELL SERTLİĞİ
- BRİYOFİTA ile/||/<> TRAKYOFİTA
( Briyofita karayosunu vasküler yok İLE trakyofita damarlı. )
( Formül: Non-vascular İLE vascular )
- BROCA GALVANOMETER[İng.] / GALVANOMÈTRE DE BROCA[Fr.] / BROCASCHER GALVANOMESSER, BROCASCHES GALVANOMETER[Alm.] ile/değil/yerine/= BROCA GALVANOMETRESİ
- BROMACETONE[İng.] / BROMACÉTONE[Fr.] / BROMACETON[Alm.] ile/değil/yerine/= BROM ASETON
- BROMOBENZENE[İng.] / BROMOBENZENE[Fr.] / BROM BENZON[Alm.] ile/değil/yerine/= BROM BENZEN
- BROMINE[İng.] / BROME[Fr.] / BROM[Alm.] ile/değil/yerine/= BROM
- BROMOPHENOL BLUE[İng.] / BLUE DE BROMOPHÉNOL[Fr.] / BROMPHENOL BLAU[Alm.] ile/değil/yerine/= BROMFENOL MAVİSİ
- BROMIC ACID[İng.] / ACID BROMIQUE[Fr.] / BROMSÄURE[Alm.] ile/değil/yerine/= BROMİK ASİT
- BROMKRESOLPURPUR[Alm.] ile/değil/yerine/= BROMKREZEL MORU
- BROMOCRESOL PURPLE[İng.] / POURPRE DE BROMOCRÉSOL[Fr.] ile/değil/yerine/= BROMKREZOL MORU
- BROMINATION[İng.] / BROMURATION[Fr.] / PROMIERUNG[Alm.] ile/değil/yerine/= BROMLAMA
- BROMINE WATER[İng.] / EAU DE BROME[Fr.] / BROMWASSER[Alm.] ile/değil/yerine/= BROMLU SU
- BROMOTHYMOL BLUE[İng.] / BROMTHYMOL BLAU[Alm.] ile/değil/yerine/= BROMTİMOL MAVİSİ
- BLUE DE BROMOTHYMOL[Fr.] ile/değil/yerine/= BROMTİNOL MAVİSİ
- BROMIDE[İng.] / BROMURE[Fr.] / BROMIDE[Alm.] ile/değil/yerine/= BROMÜR İYONU
- BRONSON RESISTANCE[İng.] / RÉSISTANCE DE BRONSON[Fr.] / BRONSONSCHE RESISTENZ, BRONSON-WIDERSTANDSKRAFT[Alm.] ile/değil/yerine/= BRONSON DİRENCİ
- BRONSTED-LOWRY ACIDS AND BASES[İng.] ile/değil/yerine/= BRÖNSTED-LOWRY ASİT VE BAZLARI
- BRONZING LACQUER[İng.] / BRONZE LAQUE[Fr.] / BRONZE LACK[Alm.] ile/değil/yerine/= BRONZLAYAN VERNİK
- BROWNIAN MOVEMENT[İng.] / MOUVEMENT BROWNIEN[Fr.] / BROWNSCHE BEWEGUNG[Alm.] ile/değil/yerine/= BROWN HAREKETİ
- BROWNİAN İLE DİFÜZYON İLE OSMOZ ile/||/<> TAŞINIM FENOMENLERİ
( Parçacık ve molekül hareketleri. )
( Formül: D = kT/6πηr )
- BROWNİAN MOTİON ile/||/<> POİSSON PROCESS
( Brownian sürekli Gaussian, Poisson sıçrama say. )
( Formül: Continuous Gaussian İLE jump counting )
( Carl Friedrich Gauss tarafından 1801 yılında keşfedildi/formüle edildi. )
- BURNER[İng.] / BRÜHLER, BRÜLEUR[Fr.] / BRENNER[Alm.] ile/değil/yerine/= BRÜLÖR, OCAK, HAMLAÇ
- BRUCINE[İng.] / BRUCINE[Fr.] / BRUCIN[Alm.] ile/değil/yerine/= BRUSİN
- BSL-1 İLE BSL-2 İLE BSL-3 İLE BSL-4 ile/||/<> BİYOGÜVENLİK SEVİYELERİ
( Biyolojik risk sınıflandırması. )
( Formül: Containment levels )
- BTU[Alm.] ile/değil/yerine/= BTU
- VAPOURIMETER[İng.] / VAPEURMÈTRE[Fr.] ile/değil/yerine/= BUHAR BASINCI ÖLÇER
- VAPOUR PRESSURE[İng.] / PRESSION DE VAPEUR[Fr.] / DAMPFDRUCK[Alm.] ile/değil/yerine/= BUHAR BASINCI
- VAPOUR PRESSURE THERMOMETER[İng.] / THERMOMÈTRE À PRESSION DE VAPEUR[Fr.] / DAMPFDRUCKLISCHER THERMOMETER[Alm.] ile/değil/yerine/= BUHAR BASINÇLI SICAKLIKÖLÇER/TERMOMETRE
- FOG, MIST[İng.] / BROUILLARD, BRUME[Fr.] / DUNST, DAMPF[Alm.] ile/değil/yerine/= BUHAR, BUĞU, PUS
- VAPOUR CYCLE[İng.] / CYCLE DE LA VAPEUR[Fr.] / DÄMPFZYKLUS, DAMPFKRAFTPROZESS[Alm.] ile/değil/yerine/= BUHAR (GÜÇ) ÇEVRİMİ
- BUHAR-MÂF MUVÂZENESİ[Osm.] / VAPOUR-LIQUID EQUILIBRIUM[İng.] / ÉQUILIBRE LIQUIDE-VAPEUR[Fr.] / DAMPF-FLÜSSIGKEITS-GLEICHGEWICHT[Alm.] ile/değil/yerine/= BUHAR-SIVI DENGESİ
- VAPOUR DENSITY[İng.] / DENSITÉ DE VAPEUR[Fr.] / DAMPFDICHTE[Alm.] ile/değil/yerine/= BUHAR YOĞUNLUĞU
- STEAM, VAPOUR[İng.] / VAPEUR[Fr.] / DAMPF[Alm.] ile/değil/yerine/= BUHAR
- TEBHİR ETMEK, TABAHHUR[Osm.] / VAPORIZATION, VOLATILIZATION, TO EVAPORATE, EVAPORATION[İng.] / ÉVAPORATION[Fr.] / ABDAMPFUNG, VERDAMPFUNG, EINDAMPFEN[Alm.] ile/değil/yerine/= BUHARLAŞMA, BUHARLAŞTIRMAK
- VAPORIZATION ENTHALPY[İng.] / ENTHALPIE DE VAPORISATION[Fr.] / VERDAMPFUNGSENTHALPIE[Alm.] ile/değil/yerine/= BUHARLAŞMA ENTALPİSİ
- LATENT HEAT OF EVAPORATION[İng.] ile/değil/yerine/= BUHARLAŞMA GİZLİ ISISI
- VAPORIZATION RATE[İng.] / VITESSE DE VAPORISATION[Fr.] / ABDAMPFUNGGESCHWINDIGKEIT, VERDAMPFUNGSRATE[Alm.] ile/değil/yerine/= BUHARLAŞMA HIZI
- CHALEUR LATENTE[Fr.] / LATENTE WÄRME[Alm.] ile/değil/yerine/= BUHARLAŞMA ISISI
- BUHARLAŞMA ISISI ile/||/<> ERİME ISISI (İKİLİ KARŞILAŞTIRMA)
( Buharlaşma sıvı-gaz, erime katı-sıvı dönüşüm enerjisidir )
( Formül: Lv İLE Lf )
- EVAPORATION PROCESS[İng.] / PROCESSUS D'ÉVAPORATION[Fr.] / VERDAMPFUNGSPROZESS[Alm.] ile/değil/yerine/= BUHARLAŞMA SÜRECİ
- BUHARLAŞMA ile/||/<> KAYNAMA
( Her sıcaklıkta ve yüzeyden. İLE/||/<> Belirli sıcaklıkta ve tüm oylumdan. )
( Formül: Pbuhar < Patm İLE Pbuhar = Patm )
- TEBAHHUR ETMEK[Osm.] / VERDAMPFEN[Alm.] ile/değil/yerine/= BUHARLAŞMAK
- MÜTÊBAHHİR[Osm.] / EVAPORATOR, VAPORIZER[İng.] / ÉVAPORATEUR[Fr.] / EINDAMPFGERÄT, VERDAMPFER[Alm.] ile/değil/yerine/= BUHARLAŞTIRICI
- DAMPFMESSER[Alm.] ile/değil/yerine/= BUHARÖLÇER
- BUCHNER FUNNEL[İng.] / BUCHNERTRICHTER[Alm.] ile/değil/yerine/= BÜHNER HUNİSİ
- BIEGSAMKEIT[Alm.] ile/değil/yerine/= BÜKLÜLEBİLİRLİK
- BIEGUNGSMOMENT[Alm.] ile/değil/yerine/= BÜKÜCÜ MOMENT
- FLEXIBILITY[İng.] ile/değil/yerine/= BÜKÜLEBİLİRLİK
- BOWING, BUCKLING[İng.] / FLEXION[Fr.] / BIEGUNG, BUCKLING[Alm.] ile/değil/yerine/= BÜKÜLME, EĞİLME
- BUCKLINGSPANNUNG[Alm.] ile/değil/yerine/= BÜKÜLME GERİLİMİ
- BOWING STRESS, BUCKLING STRESS[İng.] / BIEGUNGSSPANNUNG[Alm.] ile/değil/yerine/= BÜKÜLME GERİLMESİ
- SLURRY[İng.] / BARTOBINE, PATÉ[Fr.] / TONSCHLAMM, DICKSTOFF[Alm.] ile/değil/yerine/= BULAMAÇ
- BULANIK BİRLEŞİM ile/||/<> BULANIK KESİŞİM
( Birleşim maksimum operatörü (∨), kesişim minimum operatörü (∧) kullanır )
( Formül: μA∪B = max(μA İLE μB) İLE μA∩B = min(μA İLE μB) )
( Lotfi A. Zadeh tarafından 1965 yılında keşfedildi/formüle edildi. (1921-2017) (Ülke: Azerbaycan/ABD) (Alan: Matematik, Bilgisayar) (Önemli katkıları: Bulanık mantık, bulanık kümeler) )
- BULANIK İLİŞKİ ile/||/<> BULANIK KOMPOZİSYON
( İlişki iki küme arası bağıntı, kompozisyon ilişkilerin birleştirilmesi )
( Formül: R∘S )
- BULANIK KURAL TABANI ile/||/<> UZMAN SİSTEM
( IF-THEN kuralları ile çalışır, uzman bilgisini modeller )
- BULANIK TÜMLEYEN ile/||/<> BULANIK FARK
( Tümleyen 1-μ(x), fark kümeleri arasındaki çıkarma işlemi )
( Formül: μĀ(x) = 1 - μA(x) )
( Lotfi A. Zadeh tarafından 1965 yılında keşfedildi/formüle edildi. (1921-2017) (Ülke: Azerbaycan/ABD) (Alan: Matematik, Bilgisayar) (Önemli katkıları: Bulanık mantık, bulanık kümeler) )
- BULANIK ile/||/<> ÇIKARIM
( Mamdani ve Sugeno bulanık çıkarım sistemleri )
( Mamdani ve Sugeno tarafından 1975 yılında keşfedildi/formüle edildi. (Ülke: Bilinmiyor) (Alan: matematik) )
- TRÜB[Alm.] ile/değil/yerine/= BULANIK
- BULANIKLAŞTIRMA ile/||/<> DURULAMA
( Bulanıklaştırma (fuzzification) kesin değeri bulanık yapar İLE durulama (defuzzification) bulanık değeri kesinleştirir )
( Lotfi A. Zadeh tarafından 1973 yılında keşfedildi/formüle edildi. (1921-2017) (Ülke: Azerbaycan/ABD) (Alan: Matematik, Bilgisayar) (Önemli katkıları: Bulanık mantık, bulanık kümeler) )
- TURBIDITY[İng.] ile/değil/yerine/= BULANIKLIK
- NEFELOMETRE / NEPHELOMETER[İng.] / NÉPHÉLOMÈTRE, OPACIMÈTRE[Fr.] / NEPHELOMETER, TRÜBUNGSMESSER[Alm.] ile/değil/yerine/= BULANIKLIKÖLÇER
- NEPHELOMETRY[İng.] / NÉPHÉLOMÉTRIE[Fr.] / NEPHELOMETRIE[Alm.] ile/değil/yerine/= BULANIKLIKÖLÇÜM, NEFELOMETRİ
- İHTİLÂT[Osm.] / CONTAMINATION[İng.] / CONTAMINATION, IMPURETÉ[Fr.] / KONTAMINATION, VERUNREINIGUNG[Alm.] ile/değil/yerine/= BULAŞMA, KİRLENME, SAFSIZLIK
- BUNSEN-EISKALORIMETER[Alm.] ile/değil/yerine/= BUNSEN BUZ KALORİMETRESİ
- BUNSEN ICE CALORIMETER[İng.] / CALORIMÈTRE À LA GLACE DE BUNSEN[Fr.] ile/değil/yerine/= BUNSEN BUZLU ISIÖLÇERİ/KALORİMETRESİ
- BUNSEN-KIRCHHOFF LAW[İng.] / LOI DE BUNSEN-KIRCHHOFF[Fr.] / BUNSEN-KIRCHOFFSCHE GESETZ[Alm.] ile/değil/yerine/= BUNSEN-KİRCHHOFF YASASI
- BUNSEN BURNER[İng.] / BUNSENBRENNER[Alm.] ile/değil/yerine/= BUNSEN OCAĞI
- BUNSEN CELL[İng.] / PILE DE BUNSEN[Fr.] / BUNSEN-ZELLE[Alm.] ile/değil/yerine/= BUNSEN PİLİ
- BURETTE[İng.] / BURETTE[Fr.] / BIURET, BÜRETTE[Alm.] ile/değil/yerine/= BÜRET
- APPARENT VISCOSITY[İng.] ile/değil/yerine/= BURGAÇ AĞDALILIK
- CEREYÂN-İ GİRDÂB MUÂYENESİ[Osm.] ile/değil/yerine/= BURGAÇ AKIM DENEYİ
- CEREYÂN-İ GİRDÂB[Osm.] ile/değil/yerine/= BURGAÇ AKIMI
- GİRDÂB[Osm.] ile/değil/yerine/= BURGAÇ
- HİFZ-İ GİRDÂBİYET[Osm.] ile/değil/yerine/= BURGACILIĞIN KORUNUMU
- WIRBELSTÄRKEGLEICHUNG[Alm.] ile/değil/yerine/= BURGAÇLILIK DENKLEMİ
- WIRBELSTÄRKEERHALTUNG[Alm.] ile/değil/yerine/= BURGAÇLILIK KORUNUMU
- WIRBELIGKEIT, WIRBELSTÄRKE[Alm.] ile/değil/yerine/= BURGAÇLILIK
- BURGERS VECTOR[İng.] / VECTEUR DE BURGERS[Fr.] / BURGERS-VEKTOR[Alm.] ile/değil/yerine/= BURGERS VEKTÖRÜ
- CONSERVATION DE LA VORTICITÉ[Fr.] ile/değil/yerine/= BURGULULUĞUN KORUNUMU
- BUROW'S SOLUTION[İng.] / BUROWS LÖSUNG[Alm.] ile/değil/yerine/= BUROW ÇÖZELTİSİ
- TORSION ANGLE[İng.] / ANGLE DE LA TORSION[Fr.] / TORSIONSWINKEL[Alm.] ile/değil/yerine/= BURULMA AÇISI
- TORSIONAL WAVES[İng.] / ONDES DE TORSION[Fr.] ile/değil/yerine/= BURULMA DALGALARI
- TORSIONSWELLE[Alm.] ile/değil/yerine/= BURULMA DALGASI
- TORSION ELASTICITY[İng.] / ÉLASTICITÉ DE TORSION[Fr.] / TORSIONSELASTIZITÄT[Alm.] ile/değil/yerine/= BURULMA ESNEKLİĞİ
- HYSTÉRÉSIS DE TORSION[Fr.] / TORSIONSHYSTERESE[Alm.] ile/değil/yerine/= BURULMA HİSTEREZİSİ
- TORSION PENDULUM[İng.] / PENDULE DE TORSION[Fr.] / TORSIONSPENDEL[Alm.] ile/değil/yerine/= BURULMA SARKACI
- TORSION BALANCE[İng.] / BALANCE DE LA TORSION[Fr.] / TORSIONSWAAGE[Alm.] ile/değil/yerine/= BURULMA TERAZİSİ
- TORSIONAL OSCILLATIONS[İng.] / VIBRATIONS DE TORSION[Fr.] / TORSIONSSCHWINGUNGEN[Alm.] ile/değil/yerine/= BURULMA TİTREŞİMLERİ
- İLTİVÂ[Osm.] / TORSION[İng.] / TORSION[Fr.] / TORSION[Alm.] ile/değil/yerine/= BURULMA
- TORSIONAL HYSTERESIS[İng.] ile/değil/yerine/= BURULMALI HİSTEREZİS
- MİKYÂS-İ İLTİVÂ[Osm.] / TORSIOMETER[İng.] / TORSIONMÈTRE[Fr.] / TORSIONSMESSER[Alm.] ile/değil/yerine/= BURULMAÖLÇER
- BEC BUNSEN[Fr.] ile/değil/yerine/= BURZEN OCAĞI
- BUTACAINE[İng.] ile/değil/yerine/= BUTAKAİN
- BUTANE[İng.] / BUTANE[Fr.] / BUTAN[Alm.] ile/değil/yerine/= BÜTAN
- BUTACAINE[Fr.] / BUTACAIN[Alm.] ile/değil/yerine/= BÜTASEİN
- BUTENE[İng.] / BUTÈNE[Fr.] ile/değil/yerine/= BÜTEN
- BUTYL ALCOHOL[İng.] ile/değil/yerine/= BÜTİL ALKOL
- ACETATE DE BUTYLE[Fr.] / BUTYLACETAT[Alm.] ile/değil/yerine/= BÜTİL ASETAT
- BUTYLBENZOAT[Alm.] ile/değil/yerine/= BÜTİL BENZOAT
- FORME DE BUTYLE[Fr.] / BUTYL FORMIAT[Alm.] ile/değil/yerine/= BÜTİL FORMAT
- BUTYLCAOUTCHOUC[Fr.] / BUTYLKAUTSCHK[Alm.] ile/değil/yerine/= BÜTİL KAUCUĞU
- BUTYLCHLORAL[İng.] / BUTYLCHLORAL[Alm.] ile/değil/yerine/= BÜTİL KLORAL
- BUTYL NITRATE[İng.] ile/değil/yerine/= BÜTİL NİTRAT
- BUTYLIDENE[İng.] ile/değil/yerine/= BÜTİLDEN
- BUTYLENE[İng.] ile/değil/yerine/= BÜTİLE
- BUTYLEN[Alm.] ile/değil/yerine/= BÜTİLEN BÜTTEN
- BUTYLYLÈNE[Fr.] ile/değil/yerine/= BÜTİLEN
- BUTYRALDÉHYDE[Fr.] / BUTYRALDEHYD[Alm.] ile/değil/yerine/= BÜTİRALDEHİT
- BÜTİRAT ile/||/<> ASETAT
( Bütirat 4 karbonlu KZYA İLE asetat 2 karbonlu KZYA'dır. Bütirat kolonositlerin ana enerji kaynağı İLE asetat karaciğerde metabolize edilir. İkisi de mikrobiyota tarafından üretilir. )
- BUTYRATE[İng.] / BUTYRATE[Fr.] / BUTERAT[Alm.] ile/değil/yerine/= BÜTİRAT
- BUTYRIC ACID[İng.] / ACID BUTYRIQUE[Fr.] / BUTTERSAURE[Alm.] ile/değil/yerine/= BÜTİRİK ASİT
- BUTYRIC FERMENTATION[İng.] / FERMENTATION BUTYRIQUE[Fr.] ile/değil/yerine/= BÜTİRİK FERMANTASYONU
- BUTYROLACTONE[İng.] ile/değil/yerine/= BÜTİRLOLAKTON
- BUTYROLACTON[Alm.] ile/değil/yerine/= BÜTİROLAKTON
- BUTYROMETER[Alm.] ile/değil/yerine/= BÜTİROMETRE
- BUTYROLACTONE[Fr.] ile/değil/yerine/= BÜTROLAKTON
- BITUROMETER[İng.] / BUTYROMÈTRE[Fr.] ile/değil/yerine/= BÜTROMETRE
- BUTEN[Alm.] ile/değil/yerine/= BÜTTEN
- BENZOATE DE BUTYLE[Fr.] ile/değil/yerine/= BÜTÜL BENZOAT
- CHLORAL DE BUTYLE[Fr.] ile/değil/yerine/= BÜTÜL KLORAL
- HOLOHEDRON[İng.] ile/değil/yerine/= BÜTÜN YÜZLÜ
- GROSS ERROR[İng.] / GROSSE PROBE[Alm.] ile/değil/yerine/= BÜYÜK HATA
- GROSS SAMPLE[İng.] / GRENZSCHICHT[Alm.] ile/değil/yerine/= BÜYÜK NUMUNE
- URKNALL-KOSMOLOGIE[Alm.] ile/değil/yerine/= BÜYÜK PATLAMA KOZMOLOJİSİ
- BIG BANG THEORY[İng.] / THÉORIE DU BIG BANG[Fr.] ile/değil/yerine/= BÜYÜK PATLAMA KURAMI
- BÜYÜK ile/||/<> PATLAMA
( Big Bang kuramı ve kozmik mikrodalga arka plan )
( George Gamow tarafından 1948 yılında keşfedildi/formüle edildi. (1904-1968) (Ülke: Rusya-ABD) (Alan: Fizik) (Önemli katkıları: Büyük patlama teorisi, kuantum tünelleme) )
- AZAMET, CESÂMET, KADİR[Osm.] / MAGNITUDE[İng.] / GRÖSSE, MAGNITUDE[Alm.] ile/değil/yerine/= BÜYÜKLÜK, PARLAKLIK
- AGGRANDIZER[İng.] ile/değil/yerine/= BÜYÜLTEÇ
- İZÂM[Osm.] ile/değil/yerine/= BÜYÜLTME
- NOMBRE MAGIQUE[Fr.] ile/değil/yerine/= BÜYÜLÜ SAYI
- CHARMED NUMBERS, MAGIC NUMBERS[İng.] ile/değil/yerine/= BÜYÜLÜ SAYILAR
- PERTAVSİZ[Osm.] / LOUPE[Fr.] / LUPE, VERGRÖSSERUNGSGLAS[Alm.] ile/değil/yerine/= BÜYÜTEÇ, PARILDAMA
- MAGNIFYING POWER[İng.] / POUVOIR DE GRANDISSEMENT[Fr.] / VERGRÖSSERUNGSLEISTUNG[Alm.] ile/değil/yerine/= BÜYÜTME GÜCÜ
- MAGNIFICATION[İng.] / GRANDISSEMENT[Fr.] / VERGRÖSSERUNG[Alm.] ile/değil/yerine/= BÜYÜTME
- ICE POINT[İng.] / POINT DE GLACE[Fr.] / EISPUNKT[Alm.] ile/değil/yerine/= BUZ/LANMA NOKTASI
- ICE WATER MIXTURE[İng.] / EISWASSER[Alm.] ile/değil/yerine/= BUZ SU KARIŞIMI
- ICE TON[İng.] ile/değil/yerine/= BUZ TONU
- ICE[İng.] / EIS[Alm.] ile/değil/yerine/= BUZ
- CONTRACTION EFFECT[İng.] / EFFET DE CONTRACTION[Fr.] / KONTRAKTIONSEFFEKT[Alm.] ile/değil/yerine/= BÜZÜLME ETKİSİ
- TAKALLÜS EMSÂLİ[Osm.] / COEFFICIENT OF CONTRACTION[İng.] / COEFFICIENT DE CONTRACTION[Fr.] / KONTRAKTIONSKOEFFIZIENT, SCHRUMPFUNGSKOEFFIZIENT[Alm.] ile/değil/yerine/= BÜZÜLME KATSAYISI
- CONTRACTION LOSS[İng.] / PERTE PAR CONTRACTION[Fr.] / KONTRAKTIONSVERLUST[Alm.] ile/değil/yerine/= BÜZÜLME KAYBI
- TASGİR[Osm.] / CONTRACTION[İng.] / CONTRACTION[Fr.] / KONTRAKTION, SCHRUMPFUNG[Alm.] ile/değil/yerine/= BÜZÜLME
- C-BAND[İng.] / BANDE-C[Fr.] / C-BAND[Alm.] ile/değil/yerine/= C BANDI
- C-BATTERY[İng.] / BATTERIE-C[Fr.] ile/değil/yerine/= C BATARYASI
- C-BATTERIE[Alm.] ile/değil/yerine/= C-BATTERY
- C, C, COULOMB[İng.] ile/değil/yerine/= C, C (KARBON), KULON, C
- C-CORE[İng.] / NOYAU C[Fr.] / C-KERN[Alm.] ile/değil/yerine/= C ÇEKİRDEĞİ
- C-NEUTRONS[İng.] / NEUTRONS C[Fr.] / C-NEUTRON[Alm.] ile/değil/yerine/= C NÖTRONLARI
- C-PARITY[İng.] / PARITÉ C[Fr.] / C-PARITÄT[Alm.] ile/değil/yerine/= C PARİTESİ
- C-H ACTIVATION ile/||/<> TRADITIONAL FUNCTIONALIZATION
( C-H activation doğrudan C-H bağını aktive ederken İLE traditional functionalization fonksiyonel grup dönüşümü yapar )
( Formül: Directed metallation )
- TARİHLENDİRME YÖNTEMLERİNDE:
C14 ile/||/<> AMS-C14 ile/||/<> TERMOLÜMİNESANS[İng. THERMOLUMINESCENCE] ile/||/<> OSL ile/||/<> DENDROKRONOLOJİ ile/||/<> ARKEOMANYETİK ile/||/<> XRF
( Arkeolojik buluntu yaş tayini. )
( Formül: t = -ln(N/N₀)/λ )
(
Arkeolojik Tarihlendirme Yöntemleri
Tarihlendirme yöntemleri, arkeolojik buluntuların ve jeolojik materyallerin yaşını bilimsel olarak belirlememizi sağlar. Modern arkeoloji, birden fazla yöntemi birlikte kullanarak en güvenilir sonuçlara ulaşır.
Temel Tarihlendirme Yöntemleri Karşılaştırması
| Yöntem | Materyal | Yaş Aralığı | Hassasiyet | Geliştirme Yılı | Durum |
|---|---|---|---|---|---|
| C14 (Radyokarbon) | Organik maddeler (kemik, odun, kömür) | 50.000 yıla kadar | ±20-25 yıl | 1946-1949 | Yaygın Kullanımda |
| AMS-C14 | Organik maddeler (çok küçük örnekler) | 50.000 yıla kadar | ±20-25 yıl | 1980'ler | En Gelişmiş |
| Termolüminesans (TL) | Seramik, tuğla, yanmış toprak | 100-500.000 yıl | ±5-10% | 1950-1960'lar | Kullanımda |
| OSL | Seramik, sediment, harç | 100-400.000 yıl | ±5-10% | 1984 | En Gelişmiş |
| Dendrokronoloji | Ağaç kalıntıları | 10.000+ yıl | ±1 yıl | 1900'ler başı | En Hassas |
| Arkeomanyetik | Yanmış kil, fırın, ocak | 2.000+ yıl | ±25-50 yıl | 1960'lar | Kullanımda |
En Gelişmiş Modern Yöntemler (2025)
AMS Radyokarbon Tarihlendirme
Avantajları:
- Klasik C14'ten 1000 kat daha küçük örneklerle çalışır (20-500 mg)
- Ölçüm süresi çok kısa (10-15 dakika)
- ±20-25 yıl hassasiyet
- C14/C12 izotop oranını direkt ölçer
OSL (Optically Stimulated Luminescence)
Avantajları:
- TL'den daha etkili ve güvenilir
- Tahribatsız teknik - çoklu okumalar mümkün
- Organik materyal gerektirmez
- 1-100 saniyelik güneş ışığı saat sıfırlama için yeter
- İzotop ölçümü değildir - radyasyon etkisini ölçer
İzotop Ölçümü ve İlişkisi
| Yöntem/Analiz | İzotop Kullanır mı? | Ölçülen Şey | Amaç |
|---|---|---|---|
| C14 / AMS-C14 | Evet (C14/C12) | İzotop oranı | Tarihlendirme |
| TL / OSL | Hayır | Işık emisyonu | Tarihlendirme |
| XRF | Hayır | Element kompozisyonu | Malzeme analizi (tarihlendirme değil) |
| Karbon İzotop Analizi (C13/C12) | Evet (C13/C12) | Kararlı izotop oranı | Diyet belirleme |
| Stronsiyum İzotop Analizi (Sr87/Sr86) | Evet (Sr87/Sr86) | Kararlı izotop oranı | Göç paternleri |
| Azot İzotop Analizi (N15/N14) | Evet (N15/N14) | Kararlı izotop oranı | Protein kaynağı |
Hangi Yöntem Ne Zaman Kullanılır?
| Materyal Türü | Önerilen Yöntem | Alternatif |
|---|---|---|
| Kemik, diş | AMS-C14 | İzotop analizi (diyet/göç için) |
| Odun, kömür | AMS-C14 | Dendrokronoloji |
| Seramik, tuğla | OSL | TL |
| Harç, sıva | OSL | - |
| Fırın, ocak | Arkeomanyetik | TL/OSL |
| Jeolojik sediment | OSL | - |
| Ağaç halkaları mevcut | Dendrokronoloji | C14 (çapraz kontrol) |
| Metal objeler | XRF (yaş değil köken) | Kontekst tarihlendirme |
Önemli Notlar
İzotop Ölçümü İki Türlüdür:
1. Radyoaktif İzotop Analizi: Kararsız izotopların bozunmasını kullanır (C14 gibi) - Tarihlendirme için
2. Kararlı İzotop Analizi: Bozunmayan izotopların oranlarını ölçer (C13, N15, Sr87 gibi) - Diyet, göç, iklim için
Modern Yaklaşım:
Günümüzde çoklu yöntem kombinasyonu kullanılır. Aynı buluntu farklı yöntemlerle tarihlenerek sonuçlar çapraz kontrol edilir. Örneğin: Aynı katmandan alınan kömür AMS-C14 ile, seramik OSL ile tarihlenir.
Önemli: XRF bir tarihlendirme yöntemi değildir - sadece element analizi yapar. TL ve OSL izotop ölçmez, radyasyon etkisini ölçer. Sadece C14 gerçek bir izotop ölçüm yöntemidir.
- C3 BİTKİLER ile/||/<> C4 BİTKİLER
( C3 normal fotosentez, C4 sıcak-kuru adaptasyon )
( Formül: RuBisCO (C3) İLE PEP karboksilaz (C4) )
- C3 İLE C4 İLE CAM ile/||/<> FOTOSENTEZ TİPLERİ
( Farklı karbon fiksasyon yolları. )
( Formül: CO2 + RuBP → 2 × 3PG )
- C3 İLE C4 İLE CAM ile/||/<> FOTOSENTEZ YOLAKLARI
( Farklı karbon fiksasyon stratejileri. )
( Formül: CO2 + RuBP → 2 PGA )
- CAILLETEAN AND MATHIAS LAW[İng.] ile/değil/yerine/= CAİLLETET VE MATHİAS YASASI
- FLINTSTONE, FLINT[İng.] / FEUERFESTE MATERIALIEN[Alm.] ile/değil/yerine/= ÇAKMAK TAŞI
- CALABİ-YAU MANİFOLDU ile/||/<> KÄHLER MANİFOLDU
( Calabi-Yau manifoldu özel metrik özelliklerine sahipken İLE Kähler manifoldu genel kompleks yapı taşır )
( Formül: Ricci-flat metric )
- GLASS RESISTOR[İng.] / RÉSISTANCE EN VERRE[Fr.] / GLASWIDERSTAND[Alm.] ile/değil/yerine/= CAM DİRENÇ
- GLASDOSIMETER[Alm.] ile/değil/yerine/= CAM DOZİMETRE
- GLASS DOSIMETER[İng.] / DOSIMÈTRE EN VERRE[Fr.] ile/değil/yerine/= CAM DOZÖLÇER
- GLASS ELECTRODE[İng.] / ELECTRO VERRE[Fr.] / GLAS ELEKTRODE[Alm.] ile/değil/yerine/= CAM ELEKTROT
- GLASS FIBER-REINFORCED PLASTICS, GRP[İng.] ile/değil/yerine/= CAM ELYAF TAKVİYELİ PLASTİK
- GLASS FIBER[İng.] / FIBRE DE VERRE[Fr.] / GLASFASER[Alm.] ile/değil/yerine/= CAM ELYAF
- CAM GEÇİŞ SICAKLIĞI ile/||/<> ERİME SICAKLIĞI
( Tg amorf sertleşme, Tm kristal erime. )
( Formül: Tg < Tm )
- GLASS PAPER[İng.] / GLAS PAPIER[Alm.] ile/değil/yerine/= CAM KÂĞIDI
- GLASS PLATE CAPACITOR[İng.] / CAPACITÉ PLAQUE VERRE[Fr.] ile/değil/yerine/= CAM LEVHA SIĞAÇ
- GLASPLATTENKONDENSATOR[Alm.] ile/değil/yerine/= CAM LEVHALI SIĞAÇ
- TALL OIL[İng.] / RÉSINE LIQUIDE, TALL OIL[Fr.] / TALLÖL[Alm.] ile/değil/yerine/= ÇAM YAĞI
- GLASS INSULATOR[İng.] / GLASISOLATOR[Alm.] ile/değil/yerine/= CAM YALITKAN
- GLASS[İng.] / VERRE[Fr.] / GLAS[Alm.] ile/değil/yerine/= CAM
- CAMBRİAN İLE K-T İLE PERMİAN ile/||/<> KİTLESEL YOK OLUŞLAR
( Jeolojik tarihte büyük krizler. )
( Formül: Iridium spike: Asteroid impact )
(1996'dan beri)